ot 1. Boʻyinning engak osti (tumshuq osti) qismi.
Kanizak koʻk roʻmolini tomogʻining tagidan bogʻlab olgan yerga qarab jadallab kelar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Birorta odam zigʻircha kamchiligimiz haqida ogʻiz ochsa, tomogʻidan gʻippa boʻgʻamiz. — F. Musajonov, Himmat
2. anat. Qiziloʻngach bilan kekirdak boshlanadigan yer; boʻgʻiz.
Tomoq ogʻrigʻi. Tomogʻim ogʻriyapti.
Qizda uyqu yoʻq. Uning badani qizgʻin, tomogʻi qaqragan, yuragi shiddatli uradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
[Abdurahmonboy] Tomogʻiga sovuq havo tiqilganday, bir entikdi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Har yutumi tomoqni qirib oʻtadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
3. Taom, ovqat, ovqatlanish.
Tamli tomoq. Tomoq yemoq. Tomoq qilmoq. Qarini tomoq asraydi. — Maqol
Uydagilarning soʻzlarinigina emas, hatto tomoq chaynashlarini ham eshitsa boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Tomoqdan keyin Otabek ham bir oz uxlab olish uchun yotdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Tomoq qirmoq 1. Tomoqqa urilib (kirib) oʻtadigan havo bilan ovoz chiqarmoq (tomoqni tozalash yoki boshqa maqsadda, shunchaki). U tomogʻini ora-sira qirib, entikib turib gapirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaDarvoza ochayotgan kishi qattiq yoʻtalib, ustma-ust tupurdi va tomoq kirib, Kir!, dedi boʻgʻilib. — N. Aminov, SuvarakTomoq kirsam, bas, shu tob, Keltirib besh six kabob, Koʻlimga tutib sharob, Ichavering, xoʻp, derdi. — Gʻ. Mahmudov, Vaqtim ziqkeksa bir ulamo tomoq kirib, oʻzidan xabar bermagani-da, kim biladi, u sukunat yana qincha davom etar ekan? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Tomoqni hoʻllamoq Ichimlikdan (asosan, spirtli ichimlikdan) bir oz olmoq, ichmoq. Yoshlikning oxiri, qarilikning boshi, deganday, ozroq tomoqni hoʻllab olsak boʻlardi. — Mushtum
- Tomogʻi taqillamoq 1. Yeyish yoki ichishga juda talabgor boʻlmoq. Tomogʻi takillab turgan Ahmad bir otishda qadahni boʻshatdi. — F. Musajonov, HimmatHaligi Mamasaid deganimizning qizi ham boʻyiga yetib, koʻzga koʻrinib qoldi. Birorta hamyoni kattaroqqa pullasam, deb tomogʻi taqillab yuribdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tomogʻi qichimoq Biror narsa undirishni istamoq, tama qilmoq. U tomogʻi qichigan kuni biror kishining simini shartta uzib, uyiga kirib ketadi. — Mushtum
- Tomogʻidan oʻtmaslik 1. Taom yoki suyuqlikni yuta olmaslik (asosan, kasallik tufayli). Tomogʻidan [buvamning] hech narsa oʻtmaydi, suv ichsa ham, gʻargʻara qilib tashlayveradi. — GazetadanQudrat tomogʻidan ovqat oʻtmay, ikki qoʻli chekkasida, xayol surib ketdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
- Tomogʻini yogʻlamoq (yoki moylamoq) Pora bermoq, pora oʻrnidagi narsa bilan siylamoq. Ular boyning qoʻzi va qazilari bilan tomogʻi moylanib, ishni yopib yuborgan edilar. — S. Ayniy, QullarMudirga choʻtal toʻlagan yuqoridagi kishilar boshlikning tomogʻini moyladik, endi ovozi chiqmaydi, deb bir porsiyali ovqatni uch porsiya qilib, xoʻrandalarni choʻmichdan qoqa boshladilar. — Mushtum
- Tekin tomoq 1. Oʻzganing mehnati bilan yuzaga kelgan ovqat. Tekin tomoq ichagingni teshadi. — MaqolTekin tomoq tanni toza qiladi. — MaqolAllonxoʻja qoʻrasidagi qora oʻtovlarni oralab, otboqar-u foytunchilarni, tekin tomoq yalqovlar, deb soʻkib juvozga quvdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
- Harom tomoq Halol mehnat bilan emas, harom yoʻllar bilan kun kechiradigan. Harom tomoq odam oʻgʻridan yomon. Uygʻun, — Hayot chaqiradi