Қидирув

фл. 1. Тўқима газмол ёки буюм ясамоқ, тайёрламоқ.

Чит тўқимоқ. Пайпоқ тўқимоқ. Замбил тўқимоқ. Тўқилган рўмол. Мулла билганин ўқир, Бўзчи билганин тўқир. — Мақол

Элликбоши майин тўқилган чакмонини ечди, тухумдай силлиқ ва оппоқ сал-ласини олиб, қозиққа илди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ўзинг тўқиб кетган катта саватда Тўлатиб шафтоли узиб чиқаман. — Ғ. Ғулом

2. кўчма Ижод этмоқ, ёзмоқ; басталамоқ.

Шеър тўқимоқ. Қўшиқ тўқимоқ.

Сўзини ўзим ёзганман, оҳангини Анорхон тўқиди. — И. Раҳим, Ихлос

Вой, у чалган дуторни, тўқиган ғазалларни эшицангиз! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Санъаткор фақат қизиқчиликларнигина эмас, балки кичик кулгили ҳикояларни ҳам тўқирди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

3. кўчма Ёʻқ ердан ўйлаб чиқармоқ; сўқмоқ, уйдирмоқ.

Гап тўқимоқ. Иғво тўқимоқ. Билган ўқир, билмаган тўқир. — Мақол

Ҳаммаси бўлган гапда. Бўлмаса, ёлғонни шундай тўқиб бўладими-я, ўртоқ Дўсматов? — П. Турсун, Ўқитувчи

Минг бир кечанинг Шаҳризодаси афсона тўқиб, ўлимдан қутулиб қолгандай, Мухторхон ҳам юқоридаги сингари ривоятлар паноҳида омон юрибди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

от 1. айн. Васса.

Бу уй илгари бедахона бўлганидан, дарчаси ҳам ёʻқ, токчаси ҳам ёʻқ, тоқиси ҳам ёʻқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. айн. Тоқ ИИ.

Кичкинагина эшикдан олиб ўтиб, шу эшикча ёнидаги торгина, лекин тоқиларига ранго-ранг гуллар ўйилган хонага олиб кирдилар. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар

3. Қоровулларнинг шақилдоғи.

Бозор то-монда қоровулнинг тоқиси шақиллади. — С. Анорбоев, Меҳр

[Гулбодом] Узоқдан қоровул тоқисининг овозини эшитди. — С. Кароматов, Бир томчи қон

4. Кўйлакнинг елка қисмига ичидан қўйилган астар.

Тоқи кўйлакнинг елкасини тез йиртилишдан сақлайди.

от 1. Жазлиқ ёки эгар остига қўйиладиган, одатда кигиздан қилинадиган от-улов абзали.

Кигиз тўқим. Эшакка — тўқим, одамга — либос. — Мақол

Оқтойнинг устида эски олача кўрпачадан тўқим, суяк Қоши учиб кетган эгар, қандайдир дарвоза ҳалқаси илинган узанги. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Соқи дарҳол Сариқ саманга якка тўқим солиб, жуганлаб, миниб чиқиб кетди. — Бўтакўз

2. шв. Тандир ёки ўчоқнинг намат ёки матодан қилинган ёпиғи.

3. кўчма (3-шахс эгалик қўшимчаси билан) Кийиниш ва бошқалар жиҳатдан қиёфаси.

Қарасам, тўқими ўзгарган: қошларида ўсма, кўзларида сурма бўйнини дока билан боғлаб олибди. “Нима қилди, томоғинг оғридими? десам, Эшик қисиб олди, деб хир-хир кулади. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Азимхўжаев катта кўчанинг оғзида турса, тўқими бошқачароқ бир жувон келаверди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

от 1. Тўқиб ясалган, тўқилган.

Шавкат Зокир билан индамай кўришди-да, тўқима стулни четроққа суриб ўтирди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Тўқима шляпа кийган Раъно онасининг кўзига бошқача кўриниб кетди. — Ҳ. Назир, Чўл ҳавоси

2. от. махс. Газмол, газлама.

Шойи тўқималар. Тўқималар виставкаси.

3. от биол. Ўзаро боғланган ва организм-да белгили бир ҳаётий вазифани бажарадиган ҳужайралар тизими.

Нерв тўқималари. Суяк тўқималари.

Дарвоқе, оғриққа чидамли ва чидамсиз ҳужайралар ҳамда тўқималар бўлади. — Фан ва турмуш

4. от ад. Бадиий асарнинг асосий мазмунини ва ундаги қаҳрамонларнинг харак-терини очиб берадиган, ўзаро узвий боғланган воқеа-ҳодисалар мажмуи, тўқилма, сюжет.

Уйғур постановкага халқ шоири — баёнчи ролини киритди, баёнчи ҳар бир кўриниш олдидан, тингловчиларга воқеа-ҳодисалар, Фарҳоднинг саргузаштлари тўғрисида сўзлаб бериб, песа тўқимасини тўлдириб борди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

5. Ёʻқ ердан тўқиб, ўйлаб чиқарилган; уйдирма.

Тўқима гап. Тўқима образлар.

Уни ўқиб, дастлаб кўплар ҳайратга тушган, бу воқеани шунчаки тўқима, фантазия деб ўйлаган эди. — У. Норматов, Талант тарбияси

Афсуски, ссенарий муаллифлари ва постановкачи-режиссёр ижодий тўқимага ҳаддан зиёд ўрин бериб, қаҳрамон бошидан кечирган чинакам реал жанговар эпизодлар ўрнига, тўқима, ясама ҳолатлар киритишган. — С. Хўжаев, Ўзбек тарихий филмлари

сфт. айн. Тоқили.

Бўрихўжа ўн бир қатор япалоқ ғишт билан кўтарилган, олди тўрт устун, тепаси тоқидор қадимий айвонда ўтириб, кейинги бир ой ичидаги кирим ва чиқимларини хомчўт қилди. — Мирмуҳсин, Чиниқиш

от айн. Тўқима.

Хаёли янги асарнинг тўкилмаси билан овора эди. — Ойбек, Навоий