TOʻNKA 'daraxtning yer sathidan biroz yuqorirogʻidan kesilgan pastki qismi', ' kunda '.Toʻnkalar juda koʻp, ham bir-biriga juda yahin (Oybek). Bu soʻz qadimgi turkiy tilda 'balandlik', 'doʻng' maʼnosini anglatgan töŋ otidan eski oʻzbek tilida kichraytirish maʼnosini ifodalovchi —gä qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, III, 280); keyinchalik ŋ undoshi n un — doshiga, g undoshi k undoshiga almashgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: töŋ + gä = töŋgä > töngä > tonkä
1. Kesilgan yoki sinib tushgan daraxtning yerdan uchi chiqib turgan, ildizlari bilan birga yer ostidagi qismi; toʻngak
Toʻnka kovlamoq. shsh Toʻnkalar juda koʻp ham bir-biriga juda yaqin. Yer esa tosh-me-tin — Oybek, Tanlangan asarlar
Koʻchaga chiqib, tolning qazib olinmagan toʻnkasi ustida — oshxonaning orqasida oʻtirardim — M. Mansurov, Yombi
2. kam qoʻll. ayn. kunda 2
-Kel, bolam, kamnamosan, — doʻkonxona burchagida usti yeyilgan, tekis katta kosib toʻnkasi orqasida ishlayotgan Shokir ota, odatdagicha, koʻzoynagini oz-moz koʻtarib dedi — Oybek, Tanlangan asarlar
Bahaybat, ulkan xona oʻrtasida kattakon bir yumaloq toʻnka turardi: tokchadagi sham yorugʻida bu — kesilgan yongʻoq daraxtining katta toʻnkasi ekanini bildi — Mirmuhsin, Meʼmor
3. Qaddi-basti, shuningdek, muomalasi qoʻpol shaxsni bildiradi
Shayx Ismoil bshtn anavi toʻnka — Buzruk eshon Shohimar-donni yoppasiga toʻyga aytgan — K. Yashin, Hamza