Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ТИК» бўйича 1618 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

1010 та
тик
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

\голл. тижк, ингл. тикк

Каноп ёки пахта толасидан тўқилган қалин, пишиқ газмол, мато (кўпинча матрац, дастурхон ва ш.к. учун ишлатилади)

Ойниса ёʻл-ёʻл тик кўрпачада.. ўтираркан, ўғли Ёʻлдошбекдан келган хатни қайта ўқиб чиқди — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Тикдан бир хилда тикилган кийим кийган, мадори кетган ярадорлар ҳовлига чиқишди — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

Тўлиқ мақола →
тикмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Игна-ип билан чоклаб уламоқ, бириктирмоқ; шу ёʻл билан бирор нарса тайёрламоқ.

Ярани тикмоқ. Қопнинг оғзини тикмоқ: Қалпоқ тикмоқ. Этик тикмоқ.

Даҳлизда Ҳасанали узилган от ас-бобларини улаб тикар эди. — А. Қодирий, Утган кунлар

Дилбар ҳам сизга атаб бир чиройли рўмолча тикди. — С. Зуннунова, Янги директор

Фотима опа ҳар хил қийқиндилардан олиб, қўғирчоққа кўйлакча тикиб берди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

2. Ўрнатмоқ, қадамоқ; қурмоқ.

Байроқ тикмоқ.

Уларда иморат-бино ёʻқ эди, ҳаммаси ўтов тикиб ўтиришар эди. — Бўтакўз

майсалар устига чодир тика бошлашди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Экмоқ, қадамоқ.

Ерга уруғ тикмоқ. Чигирткалар экин ер, экмай-тикмай, текин ер. — Мақол

Кун исиши билан ариқлар қуриган. Мўл ҳосил ундирмоқ ниятида экин тиккан деҳқон бор сувни, олтин тортгандай, мисқоллаб сарфлайди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

4. Болалар ўйинида: ганакни маълум тартибда териб қўймоқ, жойламоқ.

Иккитадан ёнғоқ тикмоқ.

5. Қиморда: ўйинга пул ёки бошқа нарса қўймоқ.

Отаси ўлиб, катта меросга эга бўлган бойваччаларнинг кўпи пул тикиб, хўроз уриштириб роҳатланар эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Бой беради-ю, ўзи ютмагунча ўйинни тўхтатмайди, ҳеч нарсаси қолмаганда, бутун аъзоларини битта-битта тикаверади, қўли, бурни борингки, занжирлаб ташланг, бари бир ўйнайди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

6. Турли ўйин ва мусобақаларда: ғолиблар учун, ютуқ сифатида бирор нарса атамоқ, ўртага қўймоқ.

Мен ҳаммаларингнинг гувоҳликларингда мусобақага бир қўй тикаман. — Н. Сафаров, Дон

7. Баъзи сўзлар билан бирикиб, шу сўз ифодалаган нарсани (бирор шахс ёки нарса учун) бахшида этиш маъносини билдиради.

Ҳамроҳларим ўз жонини тикиб бўлса-да, ғалабани таъмин этдилар. — Н. Сафаров, Оловли излар

Мен бутун дунёмни Раҳмонқулга тикканман — Ҳ. Ғулом, Машъал

Шундай яхши кунлар келиши учун курашган, чўлни бўстон қилишга ҳаётини тиккан одамларни эъзозлаймиз. — Ўзбекистон қўриқлари

Тўлиқ мақола →
тикан
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ўсимликларнинг, шунингдек, баъзи ҳайвонларнинг ингичка учли, нинасимон аъзоси.

Қизил гул тикани. Янтоқ тикани. Типратикан тикани. Тикан бўлиб оёққа қадалгунча, гул бўлиб кўкракка санчил. — Мақол

Воҳид жон-жаҳди билан сиқим-лаган наъматак тиканлари кафтига эмас, юрагига санчилди гўё! — Саодат

2. Шундай нарсали (тиканли) ўт-ўсимликлар.

Экувсиз қолган ерларда тиканлар ўсиб ётибди.

3. Нарсаларнинг ўткир тикансимон қис-ми.

Тўсиқ симнинг тикани.

  • Кўзга тикан Кишиларга ёмон кўринган кимса ёки нарса ҳақида. Халқимизда ажойиб бир мақол бор: Текин еган — кўзга тикан. — М. Исмоилий, Бизнинг роман
  • Тикан бўлмоқ Ўртада тўсиқ, ғов бўлмоқ. Унинг [Зайнабнинг] бу ҳоли эрса менинг учун яхши эмас, у яна кўп вақт бизнинг орамизда тикан бўлмоқчи. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Тикан устида ўтирмоқ — Сиполик қилсам-у, тикан устида типирчилаб ўтирсам, бари бир, гап қовушмайди. Ундан кўра дангал гап яхши: мен далага чиқмоқчиман, — деди Парпиев. — Й. Шамшаров, Енгиш
  • Тиканга ағанамоқ (ёки думаламоқ) Тинчлигини ёʻқотмоқ, нотинч бўлмоқ, руҳий азоб тортмоқ, қийналмоқ. Отабек қизга уйланиб қўйгач, бизнинг Ҳомид тиканга ағанаб, орадан Отабек билан Мирзакарим акани кўтариш фикрига тушган. — А. Қодирий, Ўтган кунларОдилжон шу кеча тикан устида думалаб чиқди. — И. Раҳим, Қўшнилар
  • Қора тикан Кишиларга ёмон кўринган салбий шахс ҳақида. — Ёʻқ, фақат сиз яхшисиз, — деди Зулайҳо истеҳзо қилиб. — Бошқаларнинг ҳаммаси қора тикан, ҳаммаси сизни кўролмайди! — П. Қодиров, Қадрим
  • Қора тикан туз
Тўлиқ мақола →
тикка
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. 1. Юқорига ёки пастга тик ёʻналган; тик, вертикал.

Тикка қоя. Тикка ўсган дарахт. Тутун тикка кўтарилмоқда. Найза ерга тикка санчилди.

Ариқ қазувчилар эртасига келиб қарасалар, тикка жар ўпирилиб тушиб, ариқлари кўмилиб, теп-текис бўлиб қолибди. — С. Анорбоев, Оқсой

Қайнаб чиқар нефт булоқлари, Фонтан бўлиб отилар тикка. — Ё. Мирзо

Қўрбоши кулиб юборди. Унинг амри билан полвон яна илгариги жойига келиб, чатаноғини кериб, тикка турди. — А. Қаҳҳор, Кўр кўзнинг очилиши

2. Ердаги маълум нуқтага нисбатан вертикал ёʻналишдаги тепа жой.

Кулранг осмоннинг олис-олис бурчларида юлдузлар мил-тиллайди. Ҳов ана, тиккада ёрқин бир юлдуз — тонг юлдузи порламоқда. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан

У [Раҳим Саидов\ пастга тушди. Кун тиккага келган, кўча ёнарди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

3. Тўппа-тўғри ёʻналган; у ёқ-бу ёққа бурилмайдиган, оғмайдиган; адил, тўғри.

Узун ғиштин ёʻлка дарвозахонадан бошланиб, чорбоғни тикка кесиб ўтади. — Ҳ. Ғулом, Бинафша атри

Мастон иланг-биланг ёʻлни қолдириб, мўлжалланган тепаликка қараб тикка ёʻл солди. — А. Қаҳҳор, Мастон

4. Тап тортмасдан, қўрқмасдан; дадил, тик.

Бетига тикка айтмоқ. Тикка олишмоқ.

Ёвга қарши тикка босиб борганман. — Т. Тўла

Нега сен менга тикка гапирадиган бўлиб қолдинг — ? Мирмуҳсин, Умид

Бу гапни ғар ҳам кўтара олмас, тикка юлишар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

  • Тепа сочи тикка бўлмоқ Туроб-жоннинг тепа сочи тикка бўлди: — Ҳай, сенинг димоғ-фироғинг кимга, хўш, нима дейсан? А. — Қаҳҳор, Анор
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1010 →

Таърифлар ичида

276 та
хиёбон

хиёбон Икки томонига қатор дарахт, бута ва гуллар ўтқазилган ёʻл ёки ёʻлка; сайргоҳ. Асфалт кўчаларда юксак бинолар, Икки чет хиёбон, арғувон тип-тик. Ғ, Ғул

каломулло

каломулло айн. Қуръон. Мансабдор кимса, бу сўзларни қоғозга ёзиб, ҳеч қачон тонмаслиги учун каломуллони ўртага қўйиб, қасам ичирди. Мирмуҳсин, Меъмор Каломулло у

ерли

ерли Ерга эга, ери бор. [Ёʻлчи] Мироблар билан оғиз-бурун ўпишган катта ерлилар, бой деҳқонлар зўравонлигидан, экини қуриб қақраган камбағал деҳқонларга дўқ қ

сирпанчиқ

сирпанчиқ Силлиқ, тойғоқ юза, сирт; сирғанчиқ. Сирпанчиқ муз. Қат-тик совуқ бўлиб, кўчалар сирпанчиқ бўлган кунларнинг бирида Афанди Тошкентга ташриф буюрди

шўнғимоқ

шўнғи Сув ёки бошқа бир суюқлик ичига кириб ботиб кетмоқ; чўммоқ. Бир шўнғиб чиқмоқ. Шошган ўрдак ҳам боши билан, ҳам кети билан шўнғийди. Мақол Сувон

Ҳаммасини кўриш · 276 →

Эртаклар

101 та
Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ақл билан бахт
Халқ оғзаки ижоди

Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.

Ахмоқ подшонинг доно хотини
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўз хотинларидан бирини қўйиб юбориши ва кейинчалик унинг олдига меҳмонга бориши ҳақида ҳикоя қилинади. Суҳбат давомида хотин подш

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Баҳром ва Шерзод
Халқ оғзаки ижоди

Баҳром ҳунарга қизиққан шаҳзода бўлиб, отаси билан келишмовчилик туфайли юртидан кетади. У ўз ҳунари туфайли хавфли вазиятдан қутулиб, севгисини топади.

Ҳаммасини кўриш · 101 →

Шева материаллари

231 та
Чоржуволдиз
Фарғона вилояти · Чоржуволдиз

бо'йинчанинг кигиздан бо'лган қисмини тикиш учун по'латдан ясалган, узунлиги 18 см., диаметри 2 мм., учи эгри жуволдиз

ДУЛАВА, дўлоша
Фарғона вилояти · дулава

мискарликда мислаган ( || мистовоқ) нинг бир тури. Лавхурига о'хшайди, аммо дулаванинг лаби тиккасига қайрилиб, со'нг ён томонга букилган бо'лади

Имма
Хоразм вилояти ·

Хотинларнинг биргалашиб ко'рпа-то'шак тикиши.

Кирпи
Тошкент вилояти · кирпитикан

кирпитикан

Кирпи
Жиззах вилояти · типратикон
Кирпи
Хоразм вилояти · типратикон

Ҳаммасини кўриш · 231 →