Қидирув

сфт. 1. Орадан кўп вақт ўтмасдан, оз (қисқа) вақт ичида; дарров, тезда.

Мажлис тез тугади. Бола ўқиш-ёзишни тез ўрганди. Воқеалар тез ривожланмоқда. Шошмасанг, тез етарсан, шошгандан ўзиб кетарсан. — Мақол

Борди-ю, кўклам серёмғир келгудек бўлса, ер тез етилмайди, экин кечикиб кетади. — Н. Сафаров, Хадича Аҳророва

Ҳаво айнияпти, укажон. Бунақа ҳавода чўққига чиқиш хавфли, Тоғда қоронғи тез тушади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

2. Дарҳол, шу топда, шу он, зудлик билан.

Нақ пешин вақтида Ёрмат чой-нон олиб келди, уларни ерга қўймасдан, Ёʻлчини койиди: — Тез чиқинг-е куннинг иссиғини сезасизми?! — Ойбек, Танланган асарлар

Қудрат тез жавоб айтолмади. Синглисини, шу билан бирга ўзини ҳам юпатиш учун баҳона ахтарди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Бой тез фаҳмлади-да: — Шундайми, жиян, — деб кулди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Меъёрдагига нисбатан олдинроқ, илгарироқ.

Бола отасининг сўзларидаги маънони дуруст тушунмагани учун бунчалик тез ва осон хўп деди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Сидиқжоннинг онаси Хадича хола умрини хорлик-зорлик тортиб ўтказган ҳамма кишилардай тез қариган — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Катта суръат билан, шахдам, жадал.

Тез ишламоқ. Тез юрмоқ. Тез ўқимоқ.

Сой унча катта бўлмаса ҳам, ниҳоятда тез оқар, қулқ-қулқ этган товушлар сув остида катта-катта тошлар юмалаётганини билдириб турар эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Йиллар шу қадар тез ўтардики, ҳа-ҳув дегунча у олтмишдан ошиб, пайғамбар ёшига яқинлашмоқда — Мирмуҳсин, Меъмор

У Дилбарга етиб олиш учунми ёки қаттиқ ҳаяжонга тушганиданми —

тез қадам ташлай бошлади. — Гулдаста

5. сфт. Дарров аччиғланиб, қизишиб кетадиган, сержаҳл, жиззаки.

Жуда тезсиз-да, Аҳмаджон, бердисини эшитмай бўғасиз-а! — С. Кароматов, Ҳижрон

Э мен бу ишга аралашмас эдим, бу йигитнинг ўзи тезроқ. — Н. Сафаров, Уйғониш

6. с. т. Жуда тез ишлайдиган, тезкор.

Жуда тез уста.

от 1. Ҳайвон ёки қуш ахлати; гўнг.

Мол тезаги.

Йигитлар қўйларнинг сийдик ва тезакларига булғаниб ётган тутқунларнинг қўл-оёқларини ечиб, қўрадан ҳайдаб чиқармоқчи бўлдилар. — С. Айний, Қуллар

— Оқ қушларнинг тезаги оппоқ бўлар экан, — деди Шум бола. — Ғ. Ғулом, Шум бола

2. Қуриган ёки ёқиш учун махсус қури-тилган гўнг (асосан, мол гўнги).

Ҳайдар ўчоқ ичига кўмилган ўтни очиб, устига бир дона тезак қўйиб, пуфлаб, бир оз яшнатди. — С. Айний, Қуллар

Ўчоқда тезак милтиллаб ёнар, қора човгум биқир-биқир қайнарди. — С. Анорбоев, Оқсой

от 1. Илмий асар, мақола, маъруза ва шу кабилардаги асосий ғояларнинг қисқа ва лўнда баёни.

Маъруза тезиси.

Саодатхон стол устидаги тезисларини олар экан, соатига қаради. — С. Зуннунова, Янги директор

2. мнт. Ҳақиқат эканлиги исботланиши лозим бўлган ҳукм, мулоҳаза, фикр.

Шоир дунёқарашининг баркамоллигидан дарак берувчи бу тезис унинг қатор асарларида турли шаклларда жуда кўп қайтарилган. — ЎТА

сфт. 1. кам қўлл. Тез оқадиган, тезоқар.

Избоскан қишлоғининг этагидан тезоб дарё оқади. — Й. Шамшаров, Олтин куз

Қалбинг ишлар ишқин куйлаб доимо, Мисралар ирмоқдай тезоб, шўх, тоза. — М. Бобоев

Ёшлик экан, умр аталмиш тезоб дарёнинг айни кўпирган, жўшқин палласи. — Э. Аъзам, Кечикаётган одам

2. Тез суръатли, жадал.

Ҳар якшанба иш шу тариқа тезоб — Ш. Тоҳиров, Қарс икки қўлдан чиқади

3. айн. Тез 5.

Воқеадан хабардор бўлган тезоброқ Иноғом ака тутақиб кетди. — Ф. Мусажонов, Камтарин ишчи

4. махс. Турли технологик жараёнларда эритиш, тозалаш, оқлаш, ошлаш ва шу кабилар мақсадларда ишлатиладиган моддаларнинг умумий номи.

Терини тезобга солмоқ. Металлни тезобда тозаламоқ.

рвш. Орадан кўп вақт ўтмасдан, қисқа муддат ичида, оз фурсатда; дарров.

Қишнинг биринчи ярми қуруқ келди. Икки мартагина қор ёғиб, тезда эриб кетди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Кеча клубга борган хотиннинг Адолатга кўзи тушиши билан, ранги ўзгариб кетди. Лекин тезда ўзини ўнглаб олди. — С. Зуннунова, Гулхан

Бектемир тездан ўзини пастликка ташлади, югура-югура, ўр-монга кирди. — Ойбек, Қуёш қораймас

сфт. 1. Тез ишлайдиган, ишни тез, чаққон бажарадиган.

Тезкор уста,

Ўринбой тезкор, ҳар қандай ишни ҳам тез бажо этишни ёқтирадиганлардан. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

2. Тезлик билан ҳаракат қилувчи, тезлик билан натижага эришишни таъминловчи.

Курт боқишнинг тезкор усули ҳақидаги бу довруқ бутун мамлакатга ҳам таралди. — И. Муқимов, Ипак толаси

Фарғона вилояти Давлат солиқ бошқармаси тузган тезкор гуруҳ аъзолари бозорларни зимдан кузата бошладилар. — Газетадан