Qidiruv

1. Harakatsiz, qimirlamasdan va ovoz chiqarmasdan, jim.

Tek tur. Tek oʻtir.

Hamma bir lahza tek qolib, birdan qattiq kulgi koʻtarildi. — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin

Unda laylak bir oyoqlab turib, yashillanib kelayotgan adirlarga koʻz tashlab, tek qotgan. — S. Ahmad, Hukm

2. Hech ish, harakat qilmasdan, bekor.

Tek turmagan toʻq turar. — Maqol

Uning [Haydarboyning] qoʻllari tek turmaydi: dam uzun otashkurak bilan toʻnkaning oʻt olgan joylarini qoqib, yana ham koʻproq biqsitadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Hamma harakatda-yu, yolgʻizmen tek yotibman. — Oydin, Oltin uzukka olmos koʻz

3. und. s. vzf. Qimirlama, jim. —

Tek, oʻr-toqlar, — dedi rais va davom etdi, — oʻzingiz ekasizmi? — A. Qah\or, Sarob

Ter bezlari ajratib chiqaradigan tiniq suyukdik

Badanidan ter chiqdi. Terga botmoq. Peshonasini ter bosdi. Aʼzoyi badanidan ter quyilardi. Ter bez/tri

Uning yelkasiga va turtib chiqqan beliga terdan namiqqan koʻylagi yopishib qolgan — S. Anorboyev, Oqsoy

Peshonasidan doʻlday oqayotgan terlarini oʻng qoʻli bilaan halloslab artayotgan mingboshiga Soli sovuq jiydagul piyolada koʻk choy tutdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

sft. 1. Oradan koʻp vaqt oʻtmasdan, oz (qisqa) vaqt ichida; darrov, tezda.

Majlis tez tugadi. Bola oʻqish-yozishni tez oʻrgandi. Voqealar tez rivojlanmoqda. Shoshmasang, tez yetarsan, shoshgandan oʻzib ketarsan. — Maqol

Bordi-yu, koʻklam seryomgʻir kelgudek boʻlsa, yer tez yetilmaydi, ekin kechikib ketadi. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

Havo ayniyapti, ukajon. Bunaqa havoda choʻqqiga chiqish xavfli, Togʻda qorongʻi tez tushadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Darhol, shu topda, shu on, zudlik bilan.

Naq peshin vaqtida Yormat choy-non olib keldi, ularni yerga qoʻymasdan, Yoʻlchini koyidi: — Tez chiqing-ye kunning issigʻini sezasizmi?! — Oybek, Tanlangan asarlar

Qudrat tez javob aytolmadi. Singlisini, shu bilan birga oʻzini ham yupatish uchun bahona axtardi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Boy tez fahmladi-da: — Shundaymi, jiyan, — deb kuldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Meʼyordagiga nisbatan oldinroq, ilgariroq.

Bola otasining soʻzlaridagi maʼnoni durust tushunmagani uchun bunchalik tez va oson xoʻp dedi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Sidiqjonning onasi Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Katta surʼat bilan, shaxdam, jadal.

Tez ishlamoq. Tez yurmoq. Tez oʻqimoq.

Soy uncha katta boʻlmasa ham, nihoyatda tez oqar, qulq-qulq etgan tovushlar suv ostida katta-katta toshlar yumalayotganini bildirib turar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Yillar shu qadar tez oʻtardiki, ha-huv deguncha u oltmishdan oshib, paygʻambar yoshiga yaqinlashmoqda — Mirmuhsin, Meʼmor

U Dilbarga yetib olish uchunmi yoki qattiq hayajonga tushganidanmi —

tez qadam tashlay boshladi. — Guldasta

5. sft. Darrov achchigʻlanib, qizishib ketadigan, serjahl, jizzaki.

Juda tezsiz-da, Ahmadjon, berdisini eshitmay boʻgʻasiz-a! — S. Karomatov, Hijron

E men bu ishga aralashmas edim, bu yigitning oʻzi tezroq. — N. Safarov, Uygʻonish

6. s. t. Juda tez ishlaydigan, tezkor.

Juda tez usta.

ot

Klub mudiri bugungi leksiyaning temasini, lektorning nomini juda kerilib, pisanda qilib eʼlon qildi. — A. Qahhor, Asarlar

ot

Hozirgi kunning tempi bilan oʻsib borolmagan kishi orqada qolib ketishi turgan gap. — Gazetadan

sft. 1. Oʻlchami, hajmi, katta-kichikligi, soni va shu kabilar jihatidan oʻxshash, bir xil, baravar.

Teng masofalar. Uzunligi teng yogʻochlar. Teng yeganni tangri sevibdi. — Maqol

Biz qachon oʻqiymiz? deb Qamishkapaning teng yarmi boʻlgan ayollar talab qilsa-yu, ularning talabini qondirish birinchi galda sovetning vazifasi emasmi? — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ikki tomoni teng boʻlgan uchburchak teng yonli uchburchak deyiladi. — Geometriya

2. Yoshi jihatidan baravar, tengdosh, tengqur.

Teng bolalar.

Oʻktamboy ham oʻz tenglari ichida durkun, orqasida olti pud yuk koʻtarish bilan maqtanadirgan yigit. — A. Qodiriy, Obid ketmon

3. Ahamiyati, tutgan oʻrni, mavqeyi, nufuzi, haq-huquqi va shu kabilar jihatidan oʻxshash, bir xil, baravar.

Bu yerda u [Elmurod] birinchi marta oʻzini boshqalar bilan teng odam his qilar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Uning [Umri] uchun olamda oʻziga teng odam yoʻq, u bilgan odamlar yo oʻzidan past, yo oʻzidan yuqori. — A. Qahhor, Xotinlar

Toʻlib yetilgan qiz endi uning [yigitning[ koʻz oldida tengi topilmas goʻzal boʻlib qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

[Xumorxon:[ Burungi vaqtda erlarga choʻri boʻlgan xotinlar hozir erlar bilan teng. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

4. Bir-biriga mos, muvofiq, munosib.

Tengini topsang, tekin ber. — Maqol

Teng-tengi bilan, tezak qopi bilan. — Maqol

Chin doʻst tugʻishganing bilan teng. — Maqol

Men hech sening tenging emasman. Omonim bor — seni demasman. — H. Olimjon

Akasi munosib, axloqli, odobli, or-nomusli yigit boʻlsa, bu qiz ham uning tengi, munosibi edi. — Mushtum

5. rvsh. Bir-biridan qolishmay yoki oʻz-may, ayni bir paytda, bir vaqtning oʻzida; baravar.

Ular teng tugʻilgan. Bu koʻchatlar teng ekilgan. Teng ishlamoq.

Tohir-Zuhra holidan bir kalima eshiting: Oʻqib, oʻynab bir bogʻda ulgʻayar edilar teng. — S. Abdulla, Tohir va Zuhra

6. koʻm. vzf. (3-shaxs egalik shaklida) Tenglik jihatdan oʻxshatish, qiyos maʼnosini bildiradi; qatori.

Bu — qotmadan kelgan, qoracha, leytenant Sultonov tengi yigit edi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Anvar uz tengi bolalar bilan oz aloqa qilar, ularga kam aralashar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

[Oqiljon] Oʻzi yaxshigina, siz tengi kishi edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Xalq tengi dam olmoq — bu huquqimiz — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar