Қидирув

«ТАКА» бўйича 114 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

38 та

така

Изоҳли луғат

от 1. Эчкининг эркаги; соғлом насл олиш учун танлаб олинадиган зотли эркак эчки.

Тоғ такаси тек турса, оч қолади. — Мақол

Кенжа аста қўйлар орасидан бориб, қора таканинг оёғидан маҳкам ушлади. — Н. Фозилов, Дийдор

2. Туркман қабилаларидан бирининг номи.

Така туркман.

Кўчада юрган кимса борки, ўққа учди, така ёвмит қиличига ёʻлиқди. — С. Сиёев, Аваз

Така бўлсин, сути бўлсин Нима бўлса ҳам, фойдаси, нафи бўлсин. Мунтазирман ҳар қандай буйруғига ер ўпиб, Така бўлса, сути бўлсин, ийдириб юмшатаман. — Муштум
Така соқол(ли) Соқоли таканинг соқолига ўхшаш. [Бўри полвон] Кенг ҳам дўнг пешонасини чўзиқ жағи, така соқолини силади. — Т. Мурод, Юлдузлар мангу ёнади— Яхши ухладингми? — деб сўради така соқолли нонуштадан сўнг. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

Тўлиқ мақола →

така-тум

Изоҳли луғат

тақл. с. Ноғора товушини билдиради.

Том бошида карнайлар наъра тортиб, ноғоралар така-тумга олиб, бойнинг шуҳратини бутун шаҳарга ёймоқда эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Тўлиқ мақола →

такаббур

Изоҳли луғат

сфт. Ўзини катта олувчи, кеккайган, гердайган; мутакаббир, димоғдор.

Такаббур одам,

Жуда такаббурсан-да, Зумрад. Отдан тушсанг ҳам, эгардан тушмайсан. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Ота-сининг давлати, катта оғиз, ҳовлиқма ва такаббур онасининг эркалаши қўшилиб, қизга ортиқча ғурур берган. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →

такаллуф

Изоҳли луғат

от Ҳурмат-эҳтиром ва эъзоз-икром билан қилинган муомала, мулозамат.

Такаллуф билан қарши олмоқ.

Мен сизнинг кўрпачангизда кўп ўлтирганман, энди менга ортиқча такаллуфингизнинг ҳожати ёʻқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қиз ортиқ такаллуф кутиб туролмади, тўғри эшикни очиб, ичкарига кирди, ўзини Пўлатжонга қараб отди. — Ойдин, Асл ёр

Такаллуф қилмоқ (ёки кўрсатмоқ) Ҳурмат-эҳтиром билан муомалада бўлмоқ. Нусратбек янги ҳамроҳига ибрат бўлар деган мақсадда жувонга такаллуф қилди: — Чой дамлаб келайми, чанқагандирсиз? — С. Нуров, НарвонХола меҳмонларга такаллуф кўрсатиб, орасида Миробидни ҳам чақиб оларди. — В. Ғофуров, Вафодор

Тўлиқ мақола →

такаллум

Изоҳли луғат

от кт. Суҳбат, гаплашиш; сўзлаш.

Ҳамза энди мўйлаби сабз урган хаёлчан, такаллуми ифодали, мантиқли ўз сўзли йигит бўлиб етилган эди. — К. Яшин, Ҳамза

Тўлғонойнинг такаллумини бир эшитиб, Аматжон оғасига ҳорма айтиб келади — С. Сиёев, Аваз

Такаллум қилмоқ Сўзламоқ, гапирмоқ; суҳбатлашмоқ. У ерда дўстликни улуғлаб ин-сон, Такаллум қилади қумри мисоли. — А. Орипов, Юртим шамоли

Тўлиқ мақола →

така-пука

Изоҳли луғат

Чўчиш, қўрқиш, ваҳимага тушиш ҳолатли; безовта.

Бир оздан сўнг Шоқосим отларни тўхтатиб, Ёʻлчига қичқирди: — Тушунтир мундоқ, ўзи нима гап кўзларинг така-пука. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳамманинг юраги така-пука — нафас чиқармай, тўнғизларнинг ўтиб кетишини кутишарди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Така-пука бўлмоқ Ваҳимага тушмоқ, безовталанмоқ. Бу ерда хоннинг беҳисоб қўшинини кўриб, юраги така-пука бўлиб кетди. — П. Қодиров, Юлдузли тунларШу боис ҳаракатлари ноқулай, ясама, ичи така-пука эди. — Шарқ юлдузиҲафизанинг қўрқиб, така-пука бўлаётганини Шоқосим сезиб турарди. — Мирмуҳсин, Умид

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 38 →

Таърифлар ичида

18 та

пистазор

Изоҳли луғат

пистазор Писта дарахтлари билан банд ер, майдон. Ўрмон хўжалигига қарашли пистазорлар. Тун яримдан оғди. Ой пистазор тоғларнинг орқасига аста-секин яширинди. Ё.

ола-кула

Изоҳли луғат

ола-кула Бесаранжом олайган, катга очилиб ўйнаб кетган (кўз ҳақида). Бедана эгалари ва уларга пул тиккан тарафкашларнинг кўзлари ола-кула, юраклари така-пука бўлиб

каловламоқ

Изоҳли луғат

каловла У ён-бу ёнга чайқалмоқ, нотекис юрмоқ, гандиракламоқ. Бу салобатли одамлар орасида хизмат қилган Ёʻлчи ғоят сиқилди. Юрса каловлагандай, бировни туртганд

тарафкаш

Изоҳли луғат

тарафкаш Бирор томоннинг тарафини олувчи; тарафдор. Бедана эгалари ва уларга пул тиккан тарафкашларнинг кўзлари ола-кула, юраклари така-пука бўлиб, нафаслари ичига

сурма

Изоҳли луғат

сурма Менделеев даврий системасининг В гуруҳига мансуб кимёвий элемент, кумушсимон оқ, мўрт металл. Сурма кони. Сурма рудаси. Сурманинг алюминий, галлий, индий билан

сурма

Изоҳли луғат

Ҳаммасини кўриш · 18 →

Эртаклар

16 та

Алдаркўса ва бой

Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Бек билан деҳқон

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўзининг ақл-заковати ва меҳнацеварлиги билан ажралиб турадиган деҳқоннинг бек билан бўлган муносабатлари тасвирланади. Деҳқон бекнинг синовларидан

Бектемир ботир

Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Беш жонлини бежон қилган Баҳодир

Халқ оғзаки ижоди

Қўрқоқ ва дангаса Баҳодирнинг тасодифан қаҳрамонга айланиши ҳақидаги эртак. Унинг омади ва айёрлиги уни турли хавфли вазиятлардан қандай қутқариши тасвирла

Ботир

Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Бўри ва кампир

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ухлагани ухлаган кампир ва унинг эчкиларини бирма-бир еб кетадиган очкўз бўри ҳақида ҳикоя қилинади. Аммо воқеалар кутилмаган якун топади.

Ҳаммасини кўриш · 16 →