Qidiruv

fl. 1. Suv yoki boshqa bir suyuqlik ichiga kirib botib ketmoq; choʻmmoq.

Bir shoʻngʻib chiqmoq. Shoshgan oʻrdak ham boshi bilan, ham keti bilan shoʻngʻiydi. — Maqol

Suvonjon tol tagidagi kamarga shoʻngʻib ketardi-da, anchadan keyin qoʻlida baliq bilan chiqib kelardi. — S. Anorboyev, Oq-soy

Undagi [hovuzdagi]

zogʻora baliq, choʻrtan baliq, laqqa baliqlar goh suv yuziga chiqib, tashlangan nonlarni yer, goh biltanglab oʻynab, shoʻngʻib ketardi. — J. Sharipov, Xorazm

2. koʻchma Biror narsa orasiga kirib, berkinib, koʻzdan gʻoyib boʻlmoq, koʻrinmay ketmoq, kirib ketmoq; yashirinmoq.

Qorongʻilikka shoʻngʻimoq.

Boʻron va toʻs-toʻpolonda zaxa yegan oy orqadan yetib kelgan tuyadek kattakon bulut tagiga shoʻngʻidi. — O. Yoqubov, Larza

Ahmad Husayn bozorga shoʻngʻib ketdi. — Oybek, Nur qidirib

3. Katta tezlik bilan pastga qarab otilmoq, nihoyatda tezlik bilan yerga tomon uchmoq.

Burgut birdan pastga qarab shoʻngʻidi.

Samolyotlar qora boʻronday tepada gir aylanib, ajalkor qoida va tartib bilan shoʻngʻiydilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

4. koʻchma Oʻy, xayol, qaygʻu kabi hissiyotlarga qattiq berilmoq, choʻmmoq.

Shu chogʻgacha moʻltayib, xayol ichiga shoʻngʻib oʻtirgan Kumushbibi bir seskandi-da, qoʻshiqchi qizlarga qaradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Oʻzimcha necha xil narsalarni bichib-toʻqiyman, allaqanday vahimalarga shoʻngʻiyman. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

5. koʻchma Ish-harakatga, mashgʻulotga kat-tik kirishib ketmoq, berilmoq.

Hakimjon hech kimning soʻzi, taklifini kutib turmasdan, avvalgidek ishga shoʻngʻidi-ketdi. — S. Zunnunova, Olov

Oʻrtaga chamadon qoʻyib, oʻyinga shoʻngʻib ketdilar. — Shuhrat, Shinelli yillar

fl. Shoʻngʻimoq feʼlining orttirma nisbati.

sft. Biror narsadan mamnun, quvonchga toʻla; xursand.

Koʻngli shod. Shod boʻlmoq.

Sochlarin boʻynimga bogʻlab, Shod erurman bu kecha, Qoʻy, chamanlardan, sabo, Gul atrini tarqatmagil. — E. Vohidov

Choʻntagining qayeridadir asrab yurgan oʻttiz soʻmlikni onasiga berarkan, Boltaboy oʻzida yoʻq shod edi. — J. Sharipov, Saodat

ot 1. ayn. Podsho(h).

Eron shohi. Shohning qizi.

Shoh bolasiga — yurt va sipoh, darvesh bolasiga masjid-u xonaqoh kerak. — Oybek, Navoiy

Oʻylama, oʻlguncha har kim bu razolatda ketar, Shohlar bir kun gado, bir kun gado shahzoddur. — Hamza

2. Shaxmat oʻyinida: eng asosiy figura.

Bir vaqtning oʻzida raqib shohiga va donalaridan biriga hujum qilish ikki yoqlama zarbaning eng koʻp uchraydigan xilidir. — M. Muhiddinov, Shaxmat

3. Shaxmat oʻyinida: biror dona bilan bevosita raqibning shohiga qilinadigan hujum; kisht.

Shoh berib mot qilmoq.

Mirza Muhiddin qaltis bir shoh berib, Muxtorxon oʻylanib qoldi. — A. Qahhor, Sarob

4. s. t. Qarta oʻyinida: tojdor chol rasmi tasvirlangan, kuch jihatidan tuzdan keyin turadigan qarta.

5. koʻchma Narsa yoki kimsalarning eng yaxshisi, sarasi.

Qushlar shohi — burgut.

Necha yuzlab taomlar orasida palov milliy pazandalikning shoh taomi hisoblanadi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

Shoh qiz, shakar qiz, qizlarning guli, Qoshlaringni koʻrsatgil, men uning quli. — S. Ayniy, Doxunda

Bir yulduzdir yetti koʻkda — falakda, Koinotning mashʼaliga oʻxshatdim. u dunyoga taqdim qildi shoh asar, Men ham unga shu dostonni yaratdim. — M. Shayxzoda

6. Baʼzi soʻz birikmalari tarkibida “bosh“, “asosiy“, katta degan maʼnolarni bildiradi (bunday soʻz birikmalarining baʼzilari qoʻshma soʻzga aylangan va aylanmoqda).

Shoh koʻcha. Shoh bekat.

Sirdaryo toʻsilib, shoh toʻgʻon qurildi. — Gazetadan

ot tib. Nihoyatda kuchli, favqulodda taʼsirotlar (ogʻir jarohat, kuyish, miokard infarkti, buyrak sanchishi, mos boʻlmagan qon quyish, ruhiy kasallik va shu kabilar) natijasida markaziy nerv sistemasi, qon aylanishi, nafas sistemalari faoliyati hamda moddalar almashinuvining keskin buzilishi bilan ifodalanadigan, hayot uchun xavfli ogʻir patologik jarayon.

ot Yungdan toʻqilgan qalin mato, yung gaz-lama.

Shol bozori.

Bu boshiga sholdan salla oʻraydi. — Fozil shoir

Ikki qiz chayqalgan choynak-piyolalarni, tuya yungidan toʻqilgan shol dasturxonga oʻralgan nonlarni keltirib, mehmonlar oldiga qoʻydilar. — S. Ayniy, Qullar

Shamollatdi mollarin, Ipak-baxmal, shollarin. — Q. Muhammadiy