Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Шиш» бўйича 390 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

184 та
шиш
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ШИШ 'тана аъзоси тўқималарининг бирор таъсир туфайли бўртиб чиққан қисми'. Агар бу ш и ш газак ш и ш и бўлса, пахтадоғ фойда қилади (Абдулла Қаҳҳор). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли шïш тарзида талаффуз қилинган (ДС, 524: шïш И 'опухол'); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: шïш > шиш

Организм тўқималарининг ташқи таъсир ёки касаллик туфайли бўртиб чиқиши; бўртма; ўсма

Ёмон шиш. Ўпка шиши. Шишни даволамоқ

-Ахир дармоним ёʻқ, бод касалим бор, оёғим шиш, бу йш! менга раҳм қилинг, — деб ялинди Шариф ота — Ж. Шарипов, Хоразм

Агар бу шиш газак шиши бўлса, пахтадоғ фойда қилади, лекин рак шиши бўлса, авж олдиради — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Тўлиқ мақола →
шишмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Организмда ёки унинг бирор қисмида ташқи таъсир ёки касаллик туфайли шиш ҳосил бўлмоқ.

Унинг оёғи шишиб кетибди.

Кўп йиғлаганликдан.

[Кумушнинг] кўзлари қизарган, қовоқлари шишган, юзлари бўртган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Чол қўйлар шишиб ўлган ўша бахциз ҳодисадан бери ўғлига бунчалик ширин гапирмаган эди. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Бўртиб катталашмоқ; бўртмоқ.

У ҳар тош кўтарганда, билагидаги, бўйинларидаги томирлари бармоқдек-бармоқдек бўлиб шишиб чиқади. — С. Аҳмад, Ёʻлда

3. Ҳаво, газ ва шу кабилар билан тўлиб кенгаймоқ, қаппаймоқ.

Бола қанча пуфласа ҳам, пуфак шишмади.

Нусратбек катта уйнинг бир табақа деразасини балконга қаратиб очиб қўйди. Тўрпардалар шишиб, уйга илиқ шабада кирди. С. — Нуров, Майсаларни аёз урмайди

4. Семирмоқ, семириб кетмоқ, тўлишмоқ.

— Мен шишиб кецам, сен сим-ёғочдек қолибсан! — деди Хўжақул ва қий-қириб кулди. — О. Ёқубов, Тилла узук

5. Ғурурланган, димоғи кўтарилган ҳолатда бўлмоқ.

Матжон бобо, шишманг, кўпирманг, Сизни кўкка олиб чиқди банг. — Э. Раҳим, Янги қадам

Бунақа қулайликларга у илгари ҳам осонликча эришарди туғма талантим бор, деб кўкрагига уриб қўярди. Ҳозир эса талантга шишадиган хонаси эмас. — Ёшлик

6. Нима қиларини билмай ҳайрон ҳолатда бўлмоқ; боши қотмоқ.

Эшитдим, лекин нима чора қиласиз? Шу кунда ҳамманинг боши шишган. — Ойбек, Танланган асарлар

Дояча ким нечта эркак ва нечта хотин айтила-дир ва кимлар? — мана шунингдек масалалар билан Ўзбек ойимнинг мияси жуда шишган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

  • Димоғи шишмоқ Жуда ҳам кеккайиб кетмоқ, ҳеч кимни назар-писанд қилмайдиган бўлмоқ. Жуда димоғингиз шишиб кетувди, бундан буён қадамингизни билиб босадиган бўласиз. — О. Ёқубов, Бир фелетон қиссаси
  • Ўпкаси шишмоқ 1. Қаттиқ югуриш ва бошқалар сабабли нафас олиши оғирлашмоқ, ўпкаси тиқилмоқ. Розиқ, ўрнидан турди-да, югурганича кетди. Салдан кейин ўпкаси шишди, оёғида дармон қолмади. — С. Анорбоев, Оқсой;Девонанинг ўпкаси шишиб кетди. Эрмакчилар унинг юрагига галма-гал ўт ёқар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тўлиқ мақола →
шиша
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Кварс қумига бошқа баъзи моддаларни қўшиб эритиш ва кимёвий ишлов бериш ёʻли билан олинадиган қаттиқ ва шаффоф материал; ойна.

Шиша эритадиган печ. Шиша ишлаб чиқармоқ.

Бу докторхона тўғрисида Сотиболдининг билгани шу: салқин, тинч баланд ва чиройли оқ иморат; шиша қабзали эшигида қўнғироқ тугмаси бор. — А. Қаҳҳор, Бемор

2. Шундай материалдан ясалган ҳар хил шаклдаги турли идиш ва буюмлар.

Бир шиша атир. Пиво шишаси.

Унинг бахтига бир вақтлар стадионда биргалашиб бўш шишалар терган болалардан бири ёʻлиқиб қолди. — И. Раҳим, Тинимсиз шаҳар

Лекин бу ўқларнинг бири деворни тешиб кетди, иккинчиси чироқ шишасини чил-чил синдирди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

  • Шиша ранг Ниҳоят тоза, мусаффо, шаффоф. Шиша ранг осмон.Шарқираб оқаётган шиша ранг сувнинг жилосида эндигина уйқусидан турган, ҳали юзларини ювиб улгурмаган тонг. — Р. Файзий, Балли, она қизим!
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 184 →

Таърифлар ичида

42 та
баҳолашмоқ

баҳолаш Баҳоламоқ феълининг биргалик нисбати. Молни қанча баҳолашди? Баҳоси, нархи ҳақида талашмоқ, тортишмоқ; байлашмоқ. Сизнингча, совчи юбориб, қизингизнинг қ

ўгирмоқ

ўгир Асл (турган) ҳолатидан бирор томонга қаратмоқ, бурмоқ. Раъно юзини четга ўгириб, бошидаги рўмоли билан юзини артди, узун энтикди. А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Ҳаммасини кўриш · 42 →

Эртаклар

96 та
Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ақлли бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай она зулмига учраган ақлли боланинг саргузаштлари ҳақида. У ўзининг зукколиги билан қийин вазиятлардан чиқиб, бахтли ҳаёт кечиришга мувафф

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Ақлли, идрокли, зеҳнли
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Ҳаммасини кўриш · 96 →

Шева материаллари

67 та
Пāйлäмāқ
Бухоро вилояти · улашмоқ

Бирор нарсани тарқатиш, улашиш

азйқмақ
Қорақалпоғистон Республикаси · яллиғланмоқ

Шишмоқ, яллиғланмоқ

бўртмачак
Қашқадарё вилояти · бўртма

баданда шишиб чиқадиган тошма

бўйлå
Наманган вилояти · бўйламоқ

сувга тушишдан олдин сувни бўй билан ўлчаш

чақан
Қорақалпоғистон Республикаси · кўз касаллиги

ҳайвонларнинг кўзига оқ тушиш касаллиги

чақча
Хоразм вилояти · носқовоқ

1. носвой шиша (қовоқ); 2. экин майдонининг чети (ҳайдаганда уч бурчак бўлиб қоладиган ер)

Ҳаммасини кўриш · 67 →

Ташқи ресурслар

1 та
Коммон Воике: ўзбек тили
Корпуслар ва илмий ресурслар

Ўзбек нутқининг очиқ маълумотлар тўплами; овоз ёзиб ёки ёзувларни текшириб ҳисса қўшиш мумкин.