Қидирув

от ад. Маълум бир тартибда икки тилда ёзилган шеър; шундай шеър ёзиш усули.

Махмурнинг Дар сифати Қосим бекларбеги сатираси шир-у шакар усулида ёзилган.

от 1. Ҳўл мева ва полиз экинлари ҳосили пишиб етилиши билан улар таркибида ҳосил бўладиган ширин суюқлик; шарбат.

Узумнинг шираси. Қовун шираси.

У [қози домла] бир неча лаҳзада косани тушириб, юпқа пўстлоқ ичидан шираси томиб кетгудай бўлиб турган шафтолига қўл урди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қовун пишди, анор қизарди сенга атаб қўйган узумларим халта ичида шира боғлаб ётибди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Ўсимликлар танасида бўладиган суюқлик, намлик.

Эргаш барг шираси сингиб кетган қадоқ кафтига боқди. — А. Мухтор, Чинор

3. Инсон ёки ҳайвон организми ҳужайраларида бўладиган суюқлик.

Баъзи безлар ўзидан шира чиқариб туради.

Булар [баъзи овқатлар] ошқозон ости бези шираларининг кўп-кам чиқарилишига ёки ошқозон ва ичакларнинг ҳаракатига таъсир қилади. — Н. Исмоилов, Касалларни парвариш қилиш

4. с. т. Кўкнор пўстини сувда эзиб тайёрланган, кайф берадиган ичимлик.

5. кўчма Бирор асар, гап, сўз ва шу кабиларга хос мазмун, маъно.

Гапининг шираси ёʻқ одам,

Бир халқ тилидаги асар иккинчи халқ тилига шу асарнинг бутун фазилати, шираси, жозибаси саклланиб таржима қилингандагина мақсадга эришилади. — Газетадан

6. кўчма Оҳангдорлик, жарангдорлик; ёқимлилик (овоз ҳақида).

Овознинг шираси қочган, кексалик. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

тақл. с. Ип, барг кабилар узилганда ёки қирқилганда чиқадиган қисқа товушни билдиради.

Ип ширт этиб узилди. У гулни ширт этиб кесиб олди.

сфт. 1. Шираси ўткир, ширали.

Ширин қовун. Ширин ичимлик.

Ширин меваларга ўрганган оғизларига бу ернинг нордон неъматлари ёқмади. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. Таъми ёқимли, мазали, лаззатли.

Ширин шўрва.

— Албатта, албатта, — деди Сулаймонов жиддий қиёфада, — масалан, балиқ — кўп яхши нарса, қовурилса, қандай ширин бўлади! — А. Қаҳҳор, Икки ёрти — бир бутун

Менинг икки онам бор, Иккиси ҳам меҳрибон: Бири менга сут берди, Бири эса ширин нон. — Уйғун

сиз пиширган таом шу даражада ширин, лаззатли бўладики — Мирмуҳсин, Меъмор

3. кўчма Киши ҳузур қиладиган, ором оладиган, лаззатланадиган, хуш ёқадиган; ёқимли, ёқимтой.

Ширин хаёллар. Ширин туш кўрмоқ. Ширин муомала. Ширин сўз шакардан ширин. — Мақол

Муҳаррам ширин табассум билан кулди-да, бежирим лабининг икки бурчагини нозик тўр тутилган даст-рўмолчаси билан артиб қўйди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Бир оғиз ширин сўз — нондек арзанда. — Ғ, Ғулом

У шовқин-сурон ичида шундай ширин ухлардики, бундай уйқу ҳалол ишлаб чарчаган вақтдагина бўлиши мумкин. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Вой, мунча ширин бўлмасанг! Жуда ақлли боласан-да! — С. Сиёев, Ёруғлик

— Дўмбилламай қолсин шу ширинлар-ей! — дегувчи эди, ҳарбийларни кўрганда бир ўртоғим. — Ойдин, Садағанг бўлай, командир

4. Аҳил, тотув.

Ширин оила.

Дунёда бицин уруш, Ер юзи кўрмасин доғ, Гулласин ширин турмуш, Тинчлик бўлсин ҳамма ёқ. — Қ. Муҳаммадий

5. Ширин (хотин-қизлар исми).

тақл. с. Металл, шиша парчалари каби нарсаларнинг бир-бирига урилишидан ҳосил бўлган товушни билдиради.

Шириқ этмоқ. Пиёла синиқ шириқ этиб ерга тушди.

от 1. Хонани бўлиш, айириш учун ишлатиладиган махсус йиғма тўсиқ, парда девор.

Моҳидил ширма орқасига ўтиб, ечина бошлади. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

2. кўчма с.т. Яшириш, пардалаш учун хизмат қилувчи шахс, нарса, хатти-ҳаракат.