sft. Toʻq kulrang tusdagi; surrang
Sur qorakoʻl teri
Butxonaning sur devoriga Har oʻtkinchi bir camp bitmish — Mirtemir, Asarlar
Поиск
По запросу «SÜR=» — результатов: 89: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
89fl. 1. Itarib, bir joydan ikkinchi joyga koʻchirmoq; jildirmoq, siljitmoq.
Oriq, koʻzi ichiga tortib ketgan, iyaklari ingichka kelin ayvon taxmonidagi sandiqni nari-beri surar edi. — Saodat
2. Yurmoq (shaxmat va shashka oʻyinida).
Piyodani surmoq. Filni surmoq.
3. Biror tomonga yoʻnaltirmoq, solmoq.
Lashkar surmoq. Karvon surmoq.
Ajab, bunda nechun yolgʻiz yuradi, Kim ekan u, kechasi ot suradi? — Gulshanbogʻ
Gʻirotga men achchiq qamchi urayin, Yov ketindan shu kecha ot surayin. — Gulshanbogʻ
4. s. t. Surtmoq, surkamoq.
[Nafisa] Ikki qoʻli yorilgan, hadeb glitserin surmoq ham foyda bermasdi. — Mirmuhsin, Qahramonnoma
5. Otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi.
Davr surmoq, kayf surmoq, xayol surmoq, hukm surmoq.
U shildirab oqayotgan ariq ichidan baliqchalar izlab, xayol surayotgan Hafizaga boqib turardi. — Mirmuhsin, Umid
Ularni kuzatib turgan ona, qizining eng oʻynab-kuladigan, ayollik, onalik baxtini suradigan vaqti oʻqish bilan oʻtayotganiga achinar edi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
Bogʻda gulni tergin endi, Davr-u davron surgin endi. — Gulnorpari
- Oldinga surmoq 1. Old tomonga siljitmoq; Ishni oldinga surmoq.
- Orqaga surmoq Akasi qistashini qoʻymabdi, ukasi erta-indin, deb orqaga surishini qoʻymabdi. — Ertaklar
- Suv surmoq Sugʻorish uchun suvni biror tomonga yoʻnaltirmoq, yoʻnaltirib olib bormoq. U [Yoʻlchi] yer haydadi, chopiq chopdi, suv surdi, dalaga gung tashidi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Surib bormoq Kuch bilan siqib, bosib borib, ilgari haydamoq. Haydar, raqibini surib borayotib, chalinib yiqilib tushdi. — I. Rahim, Ixlos
- Surib ketmoq 1. Kuch bilan olib, tortib, sudrab yoki ergashtirib ketmoq. Tinglovchi esa shu daryo yuzidagi yelkanga oʻxshaydi. Sizlarga koʻchgan xotiralar esa yelkanni surib ketuvchi shamolga oʻxshaydi — A. Nurmurodov, Urush bevalariSaman hurkib, kelgan tomoniga — Koʻkorolga surib ketdi! — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlarHarom pul surib ketadi.
- Surib chiqarmoq Kuch, tazyiq bilan siqib chiqarmoq. Qism qorongʻi tushguncha dushmanni oldingi okoplardan surib chiqardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
- Chetga surmoq 1. Chet tomonga siljitmoq;
- Nasl (yoki suyak) surmoq Nasldan naslga oʻtmoq (biror kasallik, irsiy holat va shu kabilar).
- Tirnogʻi suribdi Yangi tirnoq chiqib va oʻsib, eski, zararlangan tirnoqni tushiribdi.
- Umr surmoq Umr koʻrmoq, yashamoq.
- Qalam surmoq Navoiy ulugʻ fors shoirlari kabi, sheʼrning hamma shakllarida qalamni jasur surdi. — Oybek, Navoiy
ot Qurʼonning 114 bobidan har biri.
Baqara surasi.
Baʼzi suralarning nomi suraning boshida kelgan soʻzdan olingan. — OʻzME
Bu Haj surasi Madinada nozil qilingan boʻlib, yetmish sakkiz oyatdan iboratdir. — Sharq yulduzi
ot Sidirgʻa ip gazlama va undan tikilgan kiyim.
Oq surp. Qora surp Surp yaktak.
Korxonaning 2-toʻquv sexi jamoasi noyabr oyida 85200 metr xom surp toʻqib, reja topshiriqlarini bajardi. — Gazetadan
Mehmonlar kun oqqanda kelishdi. Hammasi silliq dazmollangan qora shim, yengi kalta oq surp koʻylak kiyishgan. S. — Nurov, Narvon
Maykachan, oq surp ishton kiygan Ahmad brigadir paykalda oʻt oʻrayotgan edi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
ot Yosh, yangi, surxun (novda haqida).
Surx novda.
Zum oʻtmay, tutning surx novdalari orasidan boshqasi uchib chiqib, unga qoʻshildi. Keyin qir ustida soʻfitoʻrgʻay nozik chuldiradi. — M. Mansurov, Yombi
ot 1. Rassom tomonidan chizilgan tasvir, rasm.
Surat solmoq.
Tungi bogʻlar suratga oʻxshar, Har bir chiziq aniq va qora. Kunduzi u men kabi yashar, Tunda — qotib qolgan xotira. — X. Davron, Bolalikning ovozi
Shoirlar surati turibdi qator, Mana bu — Lermontov, mana bu — Furqat. — A. Oripov, Yillar armoni
2. Bosma tasvir, kitob, jurnal va shu kabilarda bosilgan rasm, illyustratsiya.
Suratlar bilan bezatilgan kitob.
Abdurasul oʻqishni bilmasa ham, kitoblarni ishtiyoq bilan varaqlay boshladi va baʼzi bir suratlarga tikildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
3. Fotografik tasvir, fotorasm.
Surat oldirmoq. Suratga olmoq. Suratga tushmoq.
Jamolzoda Gulginaga qarab turdi-da, ichki zavq ila Botirga dedi: — Qara, Botir, Gulginaxonim ohu ila soʻzlashyapti Taassufki, fotoapparatimiz yoʻq, suratga olsak boʻlardi. — Yoshlik
Yonayotgan bagʻrini qanday qilib sovitsa ekan?! Hech sovitib boʻlmaydi! Devordan Hafizaning suratini olib, burdalasinmi? — Mirmuhsin, Umid
4. Tashqi qiyofa, koʻrinish; siymo.
Uyqusiz kechalarda Surating koʻz oldimda. — Mirtemir, Asarlar
Muqbil bir qalandar suratiga kirib, safarga chiqibdi. — Ertaklar
5. (oʻrin-payt kelishigi shaklida) Qoʻshma ravish tarkibida keladi.
Shoshilinch suratda. Rasmiy suratda. Muntazam suratda.
6. mat. Oddiy kasrda chiziq ustidagi son.
Surat va maxraj.
- Surati odam Tashqi koʻrinishigina odam, lekin ezilgan, holsiz yoki insoniyligini yoʻqotgan, razil. Buzildim, odamgarchiligim qolmadi, suratim odam, boyvachcha aka, mendan hayvon yaxshi, — Oybek, Tanlangan asarlar
- Surati qolmoq Kasallik, qoʻrquv yoki ruhiy azobdan ozib-toʻzib ketmoq. Ortiqcha mehr qoʻyganidanmi, oʻgʻlining saratondagi chaqmoqdek nogoh qamalib qolishidan Ohistaxon shunaqa qoʻrqib ketdiki, ikki-uch kunda surati qoldi. — Shuhrat, Umr pogʻonalari
- Baayni (yoki xuddi) surat Juda chiroyli, juda goʻzal. Baayni surat: kishi ham bunday bejirim boʻlar ekan. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
- Surat boʻlib (qotib) qolmoq Hayratda qolmoq, hang-mang boʻlmoq. Zulukxon Norqoʻzining turgan yerida surat boʻlib qolganini, yigitning qalbi qoʻrquvga toʻlganini fahmladi. — H. Gʻulom, Senga intilamanShu payt bir hodisa roʻy berdi-yu, bolalarning hammasi surat boʻlib qotib qolishdi. — O. Akramxoʻjayev, Koinotning siri