Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «Rd» — результатов: 1560: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

400
burd

ot Ishonchga sazovorlik, tayinlilik, rostlik; eʼtibor, obroʻ.

Gʻiybatchining burdi boʻlmas, Tuhmatchining yuzi boʻlmas. — Maqol

Nigora tuhmat gaplarga ishonadi: Sherbek uning uchun bevafo, burdi yoʻq. — S. Anorboyev, Oqsoy

  • Burdi yoʻq Eʼtibori yoʻq, vaʼdasida, lafzida turmaydigan, gapiga hech kim ishonmaydigan, betayin, burdsiz. Burdi yoʻq odam. Xalq oldida burchi yoʻqning burdi yoʻq. — R. Jumaniyozov, Soʻz koʻrki — maqol
  • Burdi ketmoq (yoki qolmaslik) 1. El oldida ishonchni, eʼtiborni yoʻqotmoq, gapining tayini qolmaganlik. — Menga qara, — dedi Rajab bobo [Hojimatga], — bir burding ketgandan keyin, hech kim seni odam qatorida koʻrmay qoʻyadi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalarSoʻz berdingmi, uni, albatta, bajarish kerak. Yoʻqsa, burding qolmaydi. — S. Karomatov, Bir tomchi qonHosil moʻl, tobida silos qilmasak, shirasi kamayib, burdi ketadi. — F. Nurullayev, Boʻz yigitQishloqdagi koʻpchilik imoratlar eskirib, burdi ketib qolgan, bunday yomgʻirlarga bardosh berolmas edi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqinFotima opa uning burdi ketib qolgan yirtiq botinkasini eski choʻtka bilan moylamoqda. — R. Fayziy, Sen yetim emassan
Полная статья →
dard

ot 1. Jismoniy azob; ogʻriq, kasallik.

Ogʻir dard. Dard koʻrmoq Dardga chalinmoq Dardni yashirsang, isitmasi oshkora qiladi. — Maqol

Dard chekmagan dori qadrini bilmas. — Maqol

Tanasi boshqa dard bilmas. — Maqol

Kechga tomon dard kuchayib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xudoy taolo har bir dardga bir davo yaratgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qoʻli gul ijrochiga, oʻz kasbining ustasiga yaxshilik tilab aytiladigan ibora.

Bu nasiba sizga. Sara bugʻdoy. Qoʻlingiz dard koʻrmasin, ogʻa. — S. Siyoyev, Avaz

3. Ruhiy azob, gʻam-gʻussa, alam-hasrat.

Ayriliq dardi. Dardida yonmoq (quymoq). Dardini ichiga yutmoq •

[Fotima domlaga:] Mening hech joyim ogʻrimaydi, faqat ishq dardim bor, uf! Hamza, — Tuhmatchilar jazosi

Nihoyat, dardim yuragimdan toʻlib-toshib, baʼzi gaplarni erimga ayta boshladim. — Oybek,Tanlangan asarlar

Yuragimning dardlari Qizil gulday qatma-qat, alla. — Boychechak

Men kimga yigʻlayman, dardimni yorib. — Shirin bilan Shakar

4. Kishining borligʻini, butun fikri-yodini band etgan narsa, ish, tashvish, orzu, xayol va shu kabilar

Uning dardi — oʻyin. Biror narsa dardida yurmoq

Shoirlik bu — ulkan dard. Shukrullo, — Saylanma

Mirzajon koʻnglida shoirlik dardi bilan tugʻilgan bola. — P. Tursun. Oʻqituvchi.

Siz nimani bilardingiz, dardingiz pul, — dedi Zumrad oyisiga. Oybek, — Zumrad

Solih Poʻlatovich shogirdlarining dardini yaxshi tushunardi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Qadrdoningiz Yusufbek hojining oʻgʻli Otabek bir necha kunlardan beri benihoya bir dard bilan ogʻrir edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Fikr-u xayol; armon, ezgu maqsad.

Uning [Atevning] qalbi hamisha xalq quvonchi, xalq dardi, hash orzu-hislari bilan yonib, olovlanib turadi. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Elbekning ham oʻziga yarasha dardi, sevgisi, orzusi bor edi. — N. Fozilov, Diydor

Darding maktab ochishginami desam, hali bu yoqda gap katta ekan-u! — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

6. Ishq, muhabbat.

Layli dardida choʻl kezib yurgan Majnunning iztiroblariga yoz holati mutanosib edi. — Gazetadan

Zevarxon Malikai Hubbonning dardida yurgan edi. — Bahrom va Gulandom

  • Dardini olmoq Oʻrgilib ketay, aylanay, sogʻ-u salomat boʻling maʼnolarida. Dardingizni olay, boyvachcham. Bu yil, oʻzingizga maʼlum, ob-havo past kelib, dehqonchilikdan baraka qochdi. — K. Yashin, Hamza
  • Dardi bedavo Dardini aytay desa, tili qisiq.
  • Dard ustiga chipqon (chiqqandek) Bunisi yetmaganday, ustiga ustak. Bola besh yoshida qattiq kasalga uchrab, ikki koʻzi koʻr boʻlib qoldi.Dard ustiga chipqon chiqqandek, koʻp vaqt oʻtmay, u ota-onasidan ham judo boʻldi. — N. Yoqubov, Qalb koʻzi bilanSherbekning yuragi gʻash edi. Lekin tergov dard ustiga chipqon boʻlib chiqdi. — S. Anorboyev, Oqsoy.
  • Dard qolmoq Noiloj qolmoq, dogʻda qolmoq. Bir oz aqlga yon berib ish qilgan kishi hech bir vaqt dard qolmaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarKuzda chuqur shudgor qilingan yer dehqonni dard qoldirmaydi. — Gazetadan
Полная статья →
fard

ot 1. 1 Yakka, yolgʻiz, tanho.

Oʻzi shamsiz turib, ota-onaga chiroq yoqishni aslo tasavvur qilolmas yaʼni istiqbol Anvarning fard hayotida yolgʻiz muhabbat edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Sharq mumtoz sheʼriyatida bir bayt (ikki misra)dangina iborat boʻlgan kichik, mustaqil sheʼr.

Lutfiy devonidagi bitilgan fardlardan 450 dan ortigʻi bizgacha yetib kelgan. — Fan va turmush

Полная статья →
gard

ot 1. Chang, un, koʻmir kabilarning yuqi.

Un gardin

Tegirmonga kirganning kiprigiga gard ilashadi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

doʻl tagida shoʻx aylanayotgan yalpoq katta tosh atrofidagi un gardlarini sidirar, tegirmon toshining gʻuv-gʻuvida hech narsa eshitilmasdi. — Sh. Toshmatov. Erk qushi.

2. Dogʻ, nuqson.

Muborak nomiga gard yuqtirmay yashamoq.

3. Zarra, belgi, asar, nishon.

Roʻparamda chordana qurib oʻtirgan bu ajoyib moʻysafidning boshiga yillar oppoq gardini ayamay toʻkibdi-yu, lekin vujudini soʻndirolmabdi. — A. Hasanov, Yasharish

Qoʻshiqchi anglab shu chogʻ Temiroxun dardini, Chehrasiga oʻrnashgan Qaygʻu, kulfat gardini. — Gʻayratiy

  • Oʻziga gard yuqtirmaslik Oʻz obroʻsiga dogʻ tushirmaslik. Hamma hayron: oʻziga gard yuqtirmaydigan, gap tegizmaydigan abjir qiz negadir shuncha mazaxlarga chidab, indamay yuribdi? — GazetadanOtam umrining oxirigacha oʻz shaʼniga, oilasi shaʼniga gard yuqtirmaslik, odamlardan dakki-dashnom eshitmaslik uchun intilgan. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman
Полная статья →
gird

ot 1. Aylana shaklidagi narsaning cheti, zihi.

Patnis girdi.

Piyola girdini oʻpib shabboda, Qimizimni shopirib ketar. — Sharq yulduzi

2. Atrof, tevarak; chegara.

Bir qiz olov girdida barmoqlarini qirsillatib, changovuz nagʻmalariga xirom etdi. — T. Murod, Qoʻshiq

  • Girdini tutmoq Darvoza girdini gʻanimlar tutdi, Burungi podshomiz olamdan oʻtdi. — Murodxonkattalar, Malaxday boʻp beklar girdini tutdi. — Yusuf va Ahmad
Полная статья →

Показать все · 400 →

Сказки

383
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Показать все · 383 →

Диалектные материалы

773
Algov
Qashqadaryo viloyati · Algov

Ehtiyoji bor narsani boshqalardan vaqtincha olib turish va berib turish.

Apran
Qashqadaryo viloyati · Apran

Bo‘yalgan junlardan to‘qilgan, naqshinkor kigiz.

Batman
Samarqand viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Toshkent shahri · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Xorazm viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Birchanoq
Qashqadaryo viloyati · Birchanoq

Ko‘saklarda qolgan paxta.

Показать все · 773 →

Статьи

1

Внешние ресурсы

2
Корпус узбекского языка
Корпусы и научные ресурсы

Электронный корпус узбекского языка: поиск по словоформам, леммам и сочетаниям, конкорданс, морфологический анализ; параллельный и учебный корпусы.

Страницы

1
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.