Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Қаридир» бўйича 23 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

23 та
қари

ҚАРИ И ' кўкрак ўртасидан қўлнинг учигача бўлган узунлик ўлчови' (турли жойда турлича узунликни бил— дирган). Иштонсизнинг тушига икки қ а р и бўз кирибди (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай ўлчов бирлигини англатган бу сўз асли ' қўлнинг елкадан тирсаккача бўлган қисми' маъносини англатган қар отидан (ДС, 422) кучайтириш маъносини ифодаловчи -ï қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ДС, 426: қарï И; Де — вон, ИИИ, 242): ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмаш — ган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қар + ï = қарï > қäри. Бу сўз асли ' қўлнинг тирсаккача бўлган қисми'ни англатган (ДС, 426), кейинчалик маъно та — раққиёти натижасида ҳозирги маъноси юзага келган. ҚАРИ ИИ ' кўп яшаган', ' кекса'. Қ а р и билга— нини пари билмас (Мақол). Бу сифат асли қадимги туркий тилда 'кексай-' маъносини англатган қарï-феълидан (ДС, 426; Девон, ИИИ, 279) маъно тараққиёти ёʻли билан ажралиб чиққан: 'ҳаракат' -> 'шундай ҳа — ракат. оқибатида воқе бўладиган ҳолат'; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қарï— > қарï > қäри

1. Анча ёшга борган, қартайган; кекса. . н Дари ҳам, ёш ҳам унинг олдида одоб сақлаётгандек, аскияга ортиқ оғиз очмади. М. Исмоилий, Фарғона т

Дари киши. Дари от. Дари тол. Ёшу қари(лар). Дари бшзганини пари билмас — Мақол

2. Узоқ ўтмишга эга. Етиб келар муздай шабада.. Дари тоғнинг хўрсиникршри. Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Ёзди қари тарих саҳифасига Тарихни титратган бир сўз — ларзакор — Миртемир

Тўлиқ мақола →
қарич

от Ёзилган панжанинг бош бармоғи учидан жимжилоқнинг учигача бўлган масофа; шу масофага тенг эски узунлик ўлчови.

Киприк улай қаричдай. — Э. Охунова.

Тоғдан эсган шабада ердан бир ярим қарич кўтарилган ғўзаларнинг баргларини шивирлатди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Саидий Салимхоннинг ўзидан бир қарич нарига жилишини хоҳламайди. — А. Қаҳҳор, Сароб

  • Бир қарич Баъзи сўзлар билан қўлланиб, белги, ҳолатни кучайтиради. Шу қизни бир қаричлигидан тарбиялаб, едириб, кийдириб, мана вояга етказдим. — Н. Сафаров, Оловли изларХўжайиннинг лайчаси-ку, бурнини бир қарич кўтарганига ҳайронман. — Ойбек, Танланган асарлар[Кумуш] Зайнабнинг бир карт осилиб кетган қовоқ-дудоғига истеҳзоланиб, томоша қилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Тили бир қарич Тили узун, оғзи ботир, гап билан мақтанадиган. Ҳой, ўғлим! Қилғиликни қилиб қўйиб, тағин нега тилингни бир қарич қиласан?. — Назир, Бир туп ғўзаТили бир қарич бўлиб, ундоқ қилдим, мундоқ қилдим, дея кўкрагига уради. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
қариш

Ёш улғая бориши билан организмнинг аъзо ва системаларида пайдо бўладиган салбий ўзгаришлар

Улар организмнинг ҳаётга мослашув имкониятларининг сусайишига, қаришга олиб келади — Газетадан

Тўлиқ мақола →
қария

от Қари(ган) киши; кекса, мўйсафид, чол.

Нуроний қариялар. Қариялар чойхонаси.

Қариялар дастурхонга фотиҳа ўқишгач, ҳамма ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Уфқ.

Тағин нима бўлди, қария? — ҳар нарсани лўнда қилиб гапиришни севган Қоратой чидамсизлик билан сўради. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қарийб

рвш. Тахминан, деярли, яқин.

Қарийб бир километрча масофа.

Танк қирқ-эллик метр яқин келганда, Аҳмаджон ўша чакалакзордан чиққан қарийб бир рота немис пиёда аскарини кўриб қолди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

У қарийб доимо ҳушсиз ётар, ҳеч бир нарса емас, фақат гоҳ-гоҳ сув сўраб ичарди. — С. Айний, Эсдаликлар

Троллейбус қарийб бўш бўлгани учун, Аъзамжонни бемалол саволга тутди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат

Тўлиқ мақола →
қарилик

от 1. Қари эканлик.

Унинг сарилиги билинмайди.

Жоним бобо, қарилигинг ҳурмати, Дўя бергин энди отнинг жиловин. — Рустамхон

2. Организм ҳаётининг ёшга боғлиқ муайян бир даври; умрнинг сўнгги, ёши қайтган ҳолати, даври; кексалик.

Дариликни донолик безайди.

Тиқ эца, бирор хуш-хабар кутиш, ҳамсуҳбат ёки соғинган кишиси кириб келармикан, дея кўз тикишдек қариликка хос одат отада ҳам мужассам эди. — Муштум

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 23 →