Qidiruv

fl. 1. Koʻngilsiz, ogʻir, xavfli va shu kabilar holdan xalos boʻlmoq.

Xijolatlikdan qutulmoq. Xavf-xatardan qutulmoq. Kasallikdan qutulmoq. Tashvishdan qutulmoq.

Sen qutulding qaygʻu, hasratdan. — Gʻayratiy

Bosib kelayotgan gʻashlikdan qutulish uchun, chamadonidan ikki-uchta kitobini oldi. — X. Sultonov, Onamning yurti

2. Saqlanmoq, omon qolmoq.

Bir oʻlimdan qutuldim. Qordan qutulib, yomgʻirga tutilmoq.

Siz oʻylagan qadar oson emas, afandim, gunohdan qutulib ketishingiz. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Komil baloni biladi, — deb oʻyladi ichida bek, — Mening qorabayirimdan qochib qutuldi u tulki! — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Bandi, tutqun kabi holatdan boʻshamoq, boʻshab chiqmoq; ozod boʻlmoq.

[Yoʻlchi] Qamoqdan qutulib chiqsa, uni bir koʻrsam. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Tashlab, tark etib, barham berib yoki voz kechib xalos boʻlmoq.

Chekishdan qutuldi. Yomon odatlaridan qutuldi.

Agar shu hol-da davom eta bersalaring, ikkovlaringga ham baravar javob berib, qutulaman! A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Rejadagi ish, vazifa va shu kabilarni bajarmoq, tugatmoq, amalga oshirmoq.

Toʻyning yumushlaridan endigina qutulgan Yoʻlchi toʻqqiz yogʻochli uyda yolgʻiz oʻtirar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Zimmadagi burch, qarz kabilardan hisob-kitob bilan uzilmoq.

Nega qutular ekansan! Dadamning haqlarini berib, undan keyin qutulasan. A. — Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Shunday qilib, boy ikki yuz ming soʻm uchun beradigan zakotdan qutuldi — Oybek, Tanlangan asarlar

Qarzimizdan qutulsak, xudoga shukur, qutulmasak, yana boy yelkamizda-da. — Sharq yulduzi

7. s. t. Koʻzi yorimoq; boʻshanmoq, tugʻmoq (homilador ayol haqida).

Eson-omon qutuldingizmi, Salimaxon, uy bilan boʻlib, qut-lagani ham kelolmasam-a. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

Hayvon va odamlarda viruslar qoʻzgʻatadigan, quturgan hayvon tishlaganda yoki soʻlagi tekkanda yuqadigan, markaziy nerv sistemasi funksiyasining izdan chiqishi, tomir tortishishi, falajlik, hiqildoq va nafas yoʻli muskullarining spazmi bilan oʻtadigan oʻtkir yuqumli kasallik

Uoʻzi bunyod qilgan laboratoriyasida.. oʻn yilcha ilmiy tadqiqot ishlari bilan shugʻullanib, kuydirgi, boʻgʻma va quturish kabi dahshatli kasalliklarga dunyoda birinchi boʻlib davo topdi — "Fan va turmush"

fl. 1. Quturish kasaliga yoʻliqmoq.

Quturgan boʻri. It qutursa, egasini qopadi. — Maqol

— E, musulmon, nega qopmaydi, deysiz, bu it quturgan-ku, axir, — dedi Toʻqsonov va darrov yonidan qora toʻpponchasini chiqardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. koʻchma Jon-jahdi bilan, oʻzini tutolmagan darajada, yovuzlarcha harakat qilmoq.

Belgrad atrofida boʻlayotgan jangda nemislar quturib qarshilik koʻrsatar edi. — N. Safarov, Don

Dadam quturib, qoʻllariga ilingan narsani uloqtirardilar. — E. Raimov, Ajab qishloq

3. koʻchma Bosar-tusarni bilmay qolmoq, haddan oshmoq.

Ixlosmand koʻpaysa, eshon quturar. — Maqol

[Chayqovchi] Quturmay ham nima qilsin. Chayqovchilikda ayblanganlarning ustidan sudlar shu qadar yumshoq hukm chiqaradiki, bilmaysan kishi: jazo berdimi, nasihat qildimi. — A. Qahhor

4. koʻchma Zoʻr kuch, shiddat bilan yuz bermoq, sodir boʻlmoq; avjiga minmoq.

Boʻron quturmoqda.

Suv quturib kelyapti, paromni chirpirak qilib olib ketadi. — S. Ahmad, Iqbol chiroqlari

Ayrim joylarda yongʻin quturib, oʻz oʻljasini katta ishtaha bilan yutmoqda. — Oybek, Quyosh qoraymas

Quturgan shamol tomni uchirib ketgundek uvullaydi. — Yoshlik

fl. Quturmoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Qutulmoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. Qutulmoq feʼlining orttirma nisbati.