сфт. 1. Қоронғилик босган, қоронғиликка чўмган, зиёдан, нурдан маҳрум бўлган; зид. ёруғ.
Қоронғи кеча. Қоронғи уй.
Узун, қоронғи ёʻлакдан чиққач, Унсин тўхтади. — Ойбек, Танланган асарлар
Дарча очилиши билан қоронғи ҳужрага совуқ ёпирилиб кирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Уйнинг ичи қоронғи. Ҳамма ширин уйқуда. — Ёшлик
2. от Ёруғлик, зиё бўлмаган пайт, ҳолат; қоронғилик, зимистон.
Тун қоронғиси. Тонг қоронғиси. Қоронғи тушди.
Ой ҳали чиқмаган, фақат унинг заиф нури қоронғидан қўрққандек йилт-йилт этиб кетади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Ёрмат қоронғида йиқилиб-сурилиб, элликбошининг уйига келди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. кўчма Аниқ эмас; ноаниқ, номаълум.
Суҳбат ким ҳақида ва нима ҳақида борганлиги қоронғи. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Лекин бизга комиссия нималарга асосланиб шу фикрга келганлиги қоронғи бўлиб қолди. — С. Зуннунова, Олов
4. кўчма Ноаниқ ва ёқимсиз, бўлмағур.
Кечқурун Гулнор ўз уйига қайтаркан, ёʻл-ёʻлакай ҳасратда ёниб, қоронғи хаёлларга чулғанди — Ойбек, Танланган асарлар
— Иним, — деди Абдукарим ака Ботиралининг қўлини қўйиб юбормасдан, — бўлисимизнинг қоронғи ишлари кўп. — Ҳ. Ғулом, Машъал
5. кўчма Рўшнолик, яхшиликдан холи; зид. ёруғ.
Дунё шундай ясалган экан, болам. Бировга ёруғ, бировга қоронғи. — Ойбек, Танланган асарлар
Қаҳрамонлар бир-бирига етишишни, қоронғи юртимизни илм чироғи билан ёритиш ёʻлида бирга ишлашни орзу қиладилар. — Газетадан
- Боши қоронғи
- Дунё (ёки жаҳон) кўзига қоронғи У қаттиқ хафа, унга ҳеч нарса татимайди, унинг кўзига ҳеч нарса кўринмайди. Мунаввар уч кунлик келинлигида бир гап эшитди-ю, бу дунёси кўзига қоронғи бўлиб кетди. — С. Анорбоев, МеҳрМашаққатли юришлардан зериккан хотини ғингшийвериб, доим унинг жонига тегар, кўзига дунёни қоронғи қиларди. — М. Осим, Искандар ва Спитамен