Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «QAYIR» — результатов: 31

Фильтр

Словарные статьи

7
qayir

QAYIR 'daryo toshganida suv bosadigan yer'. Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan yerlarda ham botqoqliklar bor (P. Gʻulomov). Qadimgi turkiy tilda asli ' yumshoq yer' maʼnosini anglatgan bu ot qayïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 180); keyinchalik oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qayïr > qäyir. a. j.i x a — chuqur, teran

Vodiy tubining, daryo tarmoqlari va sunʼiy kanallar etaklari (qirgʻoqlari)ning daryo toshganda suv bosadigan joylari; yerosti suvi yuqori (yuza) boʻlgan yerlar. . . Bu —

Zarafshon daryosi qayirida, yaʼni daryo suvi bosadigan oʻtloq yerlarda ham botqoqliklar bor — P. Gʻulomov, Zarafshon etaklarida

Ibtidoiy sugʻorish dehqonchiligi bilan bir qatorda qadimgi xorazmliklar qayirlarda.. dehqonchilik qilganlar — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri

daryo oʻrtasidagi orolchami? Biz bu yerlarni oʻrta qayir deymiz — Gazetadan

Полная статья →
qayirmoq

fl. 1. Bukib qavatlamoq, bukib qavatlab qoʻymoq, qaytarmoq.

Gilamni qayirib qoʻymoq. Dasturxonning chetini qayirib bosmoq.

Etigi loy boʻlganidan, Yoʻlchi tanchaga oʻtirmay, namatning uchini qayirib, pastroqqa choʻkkaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Yenglari shimarilgan Komiljon, etagining peshini qayirib olgan Davronov eng oldinda borardi. — I. Rahim, Ixlos

2. Egmoq, bukmoq, egib, bukib qiyshaytirmoq.

Mixni qayirmoq. Daraxtning shoxini qayirmoq.

Yer ketmonning betini qayiradigan darajada tosh-metin boʻlib muzladi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Gʻulomjon koʻrdi-yu, sharpa vahimini ham unutib, shoxlarni ikki yonga qayirdi-da, orasidan suqildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

3. Egib, bukib yoki burib, biror tomonga qaytarmoq yoki sindirmoq.

Qoʻllarini qayirmoq.

Joʻxorini amakimning oʻgʻli uchdan birga qayirib, uqalab keltirib berdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

4. Burmoq, burib biror tomonga yoʻllamoq, boshlamoq, yangi izga solmoq.

[Ochil aka:] — Bu hazil gapmi? —dedi-da, brigadasi tomon otining boshini qayirdi. — A. Hayitmetov, Poʻlat barmoqlar

Oqboʻraning yarmini emas, toʻrtdan birini qayirib kelganimizdayam, qishlogʻimiz — koʻl, oʻzimiz — oʻrdak boʻlardik-ku! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Yomon yoʻldan qaytarmoq; oʻz yoʻliga solmoq.

Hoy, kalla Er deganni xotin qayirib olishi kerak. Hozir qayirib olma-sang, keyin holingga maymunlar yigʻlaydi. — A. Qahhor, Tobutdan tovush

Baʼzi bir amal egalarining ogʻzini moylar, agar rayondan chiqqan birortasini shunday siylay olsa, Qayirdim, bu endi oʻzimizning odam, deb koʻp taltayar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

6. Qaytarib olmoq, olib, ushlab, chegirib qolmoq.

Qarzimni qayirib qoldi.

Bular [kosibbachchalar] choyga, nonga, oʻtinga, tuz-qalampirga ortiqcha pul toʻlab ketar edilar. Albatta, men ularni oʻz choʻntagimga qayirib qolar edim. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

  • Shoxini qayirmoq (yoki sindirmoq) Biror yomon niyatdan voz kechishga majbur qilmoq; taʼzirini, adabini bermoq. [Muattar:] Bir yalangoyoq Poʻlatning shoxini qayirolmagan yigit osmondagi yulduzga qoʻl choʻzsa, qiziq boʻlar ekan. — N. Safarov, Sharq tongi
  • Qayirib tashlamoq 1. Jerkib, siltab tashlamoq, qattiq oʻshqirib, gapini boʻlmoq. — Bechora bolalarni issiq inlaridan quvib chiqarganlaring ham yetar, taxtada nima gunoh! Yoqma! —dedi Gʻulomjon. Lekin qozi uni qayirib tashladi: — Ogʻzingni yum, betavfiq! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
  • Qanotini qayirmoq
Полная статья →

Показать все · 7 →

В определениях

1

Сказки

2
Dono Zulayho
Устное народное творчество

Ushbu ertakda dono Zulayho oʻzining aql-zakovati bilan podshoh va boshqa donishmandlarni hayratda qoldiradi. U murakkab savollarga topqirlik bilan javob berib,

Shayton bilan dehqon
Устное народное творчество

Bu ertakda dehqonning tadbirkorligi va shaytonning soddaligi tasvirlanadi. Ular birgalikda dehqonchilik qilib, hosilni boʻlishishda turli vaziyatlarga tushishad

Диалектные материалы

21
ayribandik uzuk
Fargʻona viloyati · ayribandik uzuk

Zargarlikda koʻzxona va koʻzi yuqoridan pastga qarata sal qayiribroq yopishtiriladigan uzuk turi (Margʻilonda ayri band deb yuritiladi)

belcha
Andijon viloyati · belcha

Etikdoʻzlikda charmning ortiqcha joylarini kesish uchun pichoqdek asbob; ekinlarni oʻtash kurakchasi; koʻmirkurakcha; mix uchini qayiruvchi asbob

chuvugʻini qaytarish
Fargʻona viloyati · chuvugʻini qaytarish

tananing yelkadan pastini yuqoriga qayirib, chuvuq paydo etish

chuvuq qayirish
Fargʻona viloyati · chibiq qayirish

chuvuqni yasash protsessi

chärqïrra balg'a
Fargʻona viloyati · chorqirra bolg'a

"chorsi bolg'a" ma'nosida. Tunukasozlikda — tunukadan yasalayotgan idishlarga sim bosish va qayirish, quloq qadash, qalin narsalarning qulpagini (zamogini) bosi

Показать все · 21 →