Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«ҚАРИМОҚ» бўйича 29 та натижа: Изоҳли

Филтр
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

23 та
қаримоқ

фл. 1. Ёши улғайиб, қарилик даврига ўтмоқ; кексаймоқ, қартаймоқ.

Қариган хотин. Қариган дарахт. Аҳмоқ ҳориганини билмас, кўса — қариганини. — Мақол

— Сиз нечага кирдингиз? — Мени сўраманг, мен энди қариб қолдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қариб қолишган, оғир мусибатни кўтариша олмайди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

2. Жисмонан қарилик даврига хос ҳолатга тушмоқ.

Хадича хола умрини хорлик-зорлик тортиб ўтказган ҳамма кишилардай тез қариган — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Қалб қўрини эл хизматига бахшида қилган, юртини яшнатиб-яшартирган киши қаримайди. — Газетадан

3. кўчма Эскириб, ўз умрини тугатмоқ, тугатиш босқичига ўтмоқ.

Асрлардан асрларга улашган Асл санъат қаримайди. — Қ. Муҳаммадий.

4. кўчма Хазон бўлмоқ, сўлмоқ.

Боғимизга зоғ-у хазон доримасин, Гул ила гулзоримиз қаримасин. — Уйғун.

5. кўчма Ўз муддатининг тугаш палласига ўтмоқ, тугаш жараёнида бўлмоқ.

— Баҳорнинг дараги бу, — деди Унсин майин оҳангда осмонга қараб, — қиш қариб қолди. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Ҳувуллаган сариқ водийда, Қариган куз ётади беҳол. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

  • Сафар қариди 1. Маълум жойда ёки сафарда бўлиш муддати тугади, қайтиш вақти келди. Сафар қариди. Ғуломжон ака юртини шунчалик соғинган эдики, ҳар эслаганда, юрак-бағри эзилиб кетарди. — Ж. Абдуллахонов, ТўфонМаъмура синглим, менга олам уйидан жой қолмади, сафарим қариди, муддатим битди. — Х. Султонов, Онамнинг юрти
Тўлиқ мақола →
қари

ҚАРИ И ' кўкрак ўртасидан қўлнинг учигача бўлган узунлик ўлчови' (турли жойда турлича узунликни бил— дирган). Иштонсизнинг тушига икки қ а р и бўз кирибди (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай ўлчов бирлигини англатган бу сўз асли ' қўлнинг елкадан тирсаккача бўлган қисми' маъносини англатган қар отидан (ДС, 422) кучайтириш маъносини ифодаловчи -ï қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ДС, 426: қарï И; Де — вон, ИИИ, 242): ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмаш — ган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қар + ï = қарï > қäри. Бу сўз асли ' қўлнинг тирсаккача бўлган қисми'ни англатган (ДС, 426), кейинчалик маъно та — раққиёти натижасида ҳозирги маъноси юзага келган. ҚАРИ ИИ ' кўп яшаган', ' кекса'. Қ а р и билга— нини пари билмас (Мақол). Бу сифат асли қадимги туркий тилда 'кексай-' маъносини англатган қарï-феълидан (ДС, 426; Девон, ИИИ, 279) маъно тараққиёти ёʻли билан ажралиб чиққан: 'ҳаракат' -> 'шундай ҳа — ракат. оқибатида воқе бўладиган ҳолат'; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қарï— > қарï > қäри

1. Анча ёшга борган, қартайган; кекса. . н Дари ҳам, ёш ҳам унинг олдида одоб сақлаётгандек, аскияга ортиқ оғиз очмади. М. Исмоилий, Фарғона т

Дари киши. Дари от. Дари тол. Ёшу қари(лар). Дари бшзганини пари билмас — Мақол

2. кўчма Узоқ ўтмишга эга. Етиб келар муздай шабада.. Дари тоғнинг хўрсиникршри. Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Ёзди қари тарих саҳифасига Тарихни титратган бир сўз — ларзакор — Миртемир

Тўлиқ мақола →
қарич

от Ёзилган панжанинг бош бармоғи учидан жимжилоқнинг учигача бўлган масофа; шу масофага тенг эски узунлик ўлчови.

Киприк улай қаричдай. — Э. Охунова.

Тоғдан эсган шабада ердан бир ярим қарич кўтарилган ғўзаларнинг баргларини шивирлатди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Саидий Салимхоннинг ўзидан бир қарич нарига жилишини хоҳламайди. — А. Қаҳҳор, Сароб

  • Бир қарич Баъзи сўзлар билан қўлланиб, белги, ҳолатни кучайтиради. Шу қизни бир қаричлигидан тарбиялаб, едириб, кийдириб, мана вояга етказдим. — Н. Сафаров, Оловли изларХўжайиннинг лайчаси-ку, бурнини бир қарич кўтарганига ҳайронман. — Ойбек, Танланган асарлар[Кумуш] Зайнабнинг бир карт осилиб кетган қовоқ-дудоғига истеҳзоланиб, томоша қилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Тили бир қарич Тили узун, оғзи ботир, гап билан мақтанадиган. Ҳой, ўғлим! Қилғиликни қилиб қўйиб, тағин нега тилингни бир қарич қиласан?. — Назир, Бир туп ғўзаТили бир қарич бўлиб, ундоқ қилдим, мундоқ қилдим, дея кўкрагига уради. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
қариш

Ёш улғая бориши билан организмнинг аъзо ва системаларида пайдо бўладиган салбий ўзгаришлар

Улар организмнинг ҳаётга мослашув имкониятларининг сусайишига, қаришга олиб келади — Газетадан

Тўлиқ мақола →
қария

от Қари(ган) киши; кекса, мўйсафид, чол.

Нуроний қариялар. Қариялар чойхонаси.

Қариялар дастурхонга фотиҳа ўқишгач, ҳамма ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Уфқ.

Тағин нима бўлди, қария? — ҳар нарсани лўнда қилиб гапиришни севган Қоратой чидамсизлик билан сўради. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қарийб

рвш. Тахминан, деярли, яқин.

Қарийб бир километрча масофа.

Танк қирқ-эллик метр яқин келганда, Аҳмаджон ўша чакалакзордан чиққан қарийб бир рота немис пиёда аскарини кўриб қолди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

У қарийб доимо ҳушсиз ётар, ҳеч бир нарса емас, фақат гоҳ-гоҳ сув сўраб ичарди. — С. Айний, Эсдаликлар

Троллейбус қарийб бўш бўлгани учун, Аъзамжонни бемалол саволга тутди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 23 →

Таърифлар ичида

6 та
кексаймоқ

кексай Кексалик даврига ўтмоқ; қаримоқ. Дунё можаросидан қўл ювмоқчи бўлган бир отага кексайган кунларида фарзанд доғини кўрмасликнинг ўзи ҳам улуғ мукофотдир!

қартаймоқ

қартай айн. Қаримоқ 1. Қартайиб қолган одам, Қартайсангиз ҳам қуюлмайсиз. Ҳ. Назир, Яхши исм Қартайганда хўр бўп қолган ўзимди(р), Сен англагин гулдай сўлган тарзи

қўша

қўша Иккита, бир жуфт; жуфт. Қўрққанга қўша кўринар. Мақол Ярашиқли келган қўша кокилинг. Ҳасанхон Қўша кунгурали бинолар, Қуббаларда ўйнайди қуёш. Э. Раҳи

қўша

қўша Иккита, бир жуфт; жуфт. Қўрққанга қўша кўринар. Мақол Ярашиқли келган қўша кокилинг. Ҳасанхон Қўша кунгурали бинолар, Қуббаларда ўйнайди қуёш. Э. Раҳи