Qidiruv

«QAM» boʻyicha 261 ta natija: Izohli

Filtr

Boʻlim

Lugʻatlar Ertaklar Shevalar Resurslar

Lugʻat turi

Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Lugʻat maqolalari

47 ta

qamal

Izohli lugʻat

QAMAL 'tashqi olam bilan aloqani uzish dara— jasidagi qurshov'. Yetmish kunlik bir q a m a l , yetmish kunlik chetdan .. munosabatni uzib turish, albatta, Toshkentni boʻldirib hoʻygan edi (Abdulla Qodiriy). Bu ot qadimgi turkiy tilda ham 'qurshovga ol—', ' tutqun qil—' maʼnosini anglatgan qama— fyuʼli— dan (ПДП, 410) eski oʻzbek tilida -l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ССТТН, II, 64; КРС, 335: kamal I 2. 'osada, okrujeniye, blokada'); keyinchalik a unlilari ä unli lariga almashgan: qama— + l = qamal > qämäl

Qamal qilmoq Qamal holatiga olmoq, shunday holatda saqlamoq

Shahar qamal qilingani bu vahimani yana ham kuchaytirib yubordi — Mirmuhsin, Meʼmor

Bobur oʻtgan dafʼa Samarqandni yetti oy qamal qilganda, shahar xalqi ochlikdan nechogʻli azob tortganini Navoiy ham eshitgan boʻlsa kerak — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Toʻliq maqola →

qamar

Izohli lugʻat

ot 1. kt. ayn. Oy 1.

Bukun koinotda Shams — podsho, Qamar vazirdir. — Oybek, Navoiy

2. Qamar (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

Toʻliq maqola →

qamoq

Izohli lugʻat

ot 1. Ozodlikdan mahrum etilgan kishilar, mahbuslar, jinoyatchi va shu kabilar qamaladigan joy; qamoqxona, turma.

Qamoqdagi qariyalarga bir qultum suv, bir burda non ham berishmabdi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

2. Qamoq hukmini (jazosini) oʻtash jarayoni.

Qamoq depodagi ishidan ayirgan boʻlsa ham, lekin u yerda orttirgan doʻstlaridan ayirolmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Oʻsha koʻngilsiz safari — qamoqdan qaytib kelgandan keyin mahallada kichkina sartaroshxona ochdi. — Shukrullo, Saylanma

Bu qoʻshiq ajoyib qoʻshiqdir, soʻzlari kuydirar tomoqni. Oʻlimni nazarga ilmaysan, sezmaysan surguch-u qamoqni. — Sh, Rahmon

Toʻliq maqola →

qamti

Izohli lugʻat

ot Yuzma-yuz, baqamti.

Anvar oʻrtaga dasturxon yozib, ikki lagan manti chiqarib qoʻydi, uch kishi qamti oʻtirib, manti tanovul qildilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qamti kelmoq Betma-bet boʻlmoq, duch kelmoq. Ana shu oqpadarga qamti kelib qolsam boʻladimi! — Oybek, Bolalik
Qamti qilmoq (yoki qoʻymoq) Yuzma-yuz, baqamti qilmoq, yuzlashtirmoq, uchrashtirmoq. Maktabdagi odatimni qilib, bolani ota-onasiga qamti qilib soʻzlashdim. — H. Nazir, Oʻtlar tutashganda

Toʻliq maqola →

qamchi

Izohli lugʻat

ot 1. Ot-ulovni urib, yurishga undash, tezlatish uchun ishlatiladigan dastali, koʻpincha qayish tasma shaklidagi asbob.

Oʻrma qamchi. Ot oʻynatadigan uzun qamchi.

Rais otiga qamchi urib, idora tomon ketdi. — Oydin, Yuragida oʻti bor

U har zamonda qamchisini koʻtarib qoʻyar, ot esa, sagʻrisiga qamchi tushuvini kutmasdan olgʻa intilar edi. — N. Safarov, Olovli izlar

2. koʻchma Oʻzi birikib kelgan soʻz anglatgan narsaning kaltagini bildiradi.

Shoir savdogarlarni ham satira qamchisi ostiga oldi. — Gazetadan

Erk-adolat yoʻlida jaholat qamchisidan, hatto qoʻrqinchli tahlikadan qoʻrqmagan Avaz. — Gazetadan

Qamchi bosmoq (yoki solmoq, bermoq) Qamchi bilan urmoq. Yoʻlchining yuz-koʻzi aralash yana qamchi soldi. — Oybek, Tanlangan asarlarAsqar ota beixtiyor otiga qamchi bosdi, yana boshini tortdi. — A. Qahhor, XotinlarQamchi bersa, bedov ot oʻynab ketib boradi. — Nurali
Qamchi oʻynatmoq Qamchisini havolatib silkitmoq, qamchi bilan poʻpisa qilmoq.
Qamchisidan qon tomgan (yoki tomadigan, tomadi) Juda ham zolim, shafqatsiz. Qamchisidan qon tommagan boy — boy emas. — B. Rahmonov, Bahor arafasiBu xususda otasining qamchisidan qon tomar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Toʻliq maqola →

qamgʻoq

Izohli lugʻat

ot Sharsimon yumaloq oʻsadigan, urugʻi pishganda, ildiz boʻgʻzidan uzilib, shamol bilan uzoq-uzoqlarga dumalab ketadigan mayda tikanli choʻl oʻsimligi; shoʻrak.

Yantoq oʻzini bogʻ biladi, Qamgʻoq oʻzini togʻ biladi. — Maqol

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 47 →

Taʼriflar ichida

6 ta

moʻloq

Izohli lugʻat

mo‘loq s. t. 1 Choʻloq, nogiron. Moʻloq odam, Bir qoʻli moʻloq boʻlgani uchun, uni harbiy xizmatga olishmadi. S. Ahmad, Ufq .qayerga borsam, "Keling-keling, mulla Qam-bar

qirq

Izohli lugʻat

qirq QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu

suq

Izohli lugʻat

suq SUQ 'oʻzganing ovqatiga olib yeyish istagi bilan tikiluvchi', ' ochkoʻz'. S u q toʻymas, oʻgri boyimas (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu

yoy

Izohli lugʻat

yoy YOY ’qattiq yogʻochning ikki uchidan tortib, yarim doira shaklida egib yasalgan va nayza otishga xizmat qiladigan qadimgi qurol’. Hakimbek oʻn toʻrt botmon yo y n i q

qirq

Izohli lugʻat

qirq QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu

siniq

Izohli lugʻat

siniq SINIQ 'biror yeri uchgan yoki darz ketgan . 1u tibu allahayerda chang bosib yotgan s i n i q du— torni olib chihib artayotganida Tojiboy kirib keldi (Saida Zunnunov

Ertaklar

122 ta

Ahmoq podsho

Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Alvasti

Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi

Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli qiz (2)

Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Aqlli, idrokli, zehnli

Xalq ogʻzaki ijodi

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayoz

Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Hammasini koʻrish · 122 →