Поиск

ot s. t. Qarmoq.

Daryoga qalmoq tashlagan kishi ilinganini oladi-da. Qaysi bir baliqchi toʻriga tushgan laqqani tashlabdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

ot 1. tar. Dushman hujumiga qarshi mustahkam devor va xandaq bilan oʻralgan, mudofaa vositalari, istehkomlar bilan taʼminlangan shahar.

Andijon qalʼasi mustahkam. Bobur mirzo u yerda boʻlsa, qalʼa yanada mustahkam boʻlur. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Katta boy, yer egalarining saroy qoʻrgʻoni; qasr, ark.

Turobbiyning qalʼasida toʻqqiz ot choptirim yerdan koʻrinadigan bitta terak boʻlardi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

3. shv. Shahar.

Kanizlarning koʻpi turli qalʼalardan olib kelingan yosh goʻzallar edi. — J. Sharipov, Xorazm

Mingta qalʼadan dalam yaxshi, Oxun. Bizning qizlarimiz ham juda shoʻx boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻzim qishloqiman, qalʼadan narida turaman — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot 1. Yurak.

Men uzoq vaqtgacha uxlay olmay yotdim, nafasim qisilib, qalbim notinch tepardi. — M. Jabborov, Sevinch yoshlari

Mirzakarimboyning xotini Lutfiniso toʻsatdan, qalb xastaligidan boʻlsa kerak, bir kechada vafot etdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Kishining ruhiy yoki maʼnaviy dunyosi, ichki his-tuygʻulari markazi ramzi; yurak, dil, koʻngil.

Qalbi pok odam. Qalb amri. Qalb harorati. Qalbi quvonchga toʻla. Qalbiga yoʻl topmoq.

Qiz oʻz qalbini Yoʻlchiga bagʻishlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bobur yuqori qavatga qaytib chiqar ekan, qalbini toʻldirgan shodliklar orasida surnay navosidek jarangli va yoqimli bir tuygʻu yangrab eshitilayotganini sezdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Aldam-qaldam, qingʻir ishlar qiladigan, qallob, nopok.

Qalb qozoni qaynamas, qaynasa ham quyulmas. — Maqol

4. Nopok, egri, qingʻir.

Qalb ishga qoʻl urmoq.

Himmati-ku yoʻq, yana oʻzi ham oʻlgudek baxil, niyati qalb yigit. — Mushtum

ot 1. Oʻrtasiga ingichka, uzun grafit joylangan choʻp shaklidagi, xat yozish, rasm solish, chizma chizish uchun ishlatiladigan yozuv, chizuv asbobi.

Qora qalam. Rangli qalamlar.

Chernetsov koʻk va qizil qalamlar bilan bezab tashlangan xaritaga qaradi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Perosi oʻzidan chiqarilgan ruchka.

Savagich qalam.

Keyin bir parcha qogʻoz olib, qamish qalamni qitirlatib yoza boshladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bu ikkisi qogʻozga mixlangandek gap-soʻzsiz qalamni qirr-qirr qogʻoz ustida yuritib turar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

3. Umuman, yozish, ijod qilish quroli.

U qoʻlimga tutqazib qalam, Koʻzlarimdan oldi uyquni. — E. Vohidov.

Usmon Nosir oʻtgan yoʻllarida chaman ungan, qalami Pushkin, Lermontovlarni oʻzbek tilida gapirtirgan. — Gazetadan

4. koʻchma Yozma asar ijod etish; yozma ijod, ijod.

Yaxshi yigit, sizning qalam kuchingiz juda ham zoʻr ekan-ku. — Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz

Uning qalamiga mansub sheʼriy asarlar taʼsirchanligi bilan kishini oʻziga maftun etadi. — Gazetadan

5. Qoshni qora qilish uchun surtiladigan qora modda va uni qoshga surtish uchun ishlatiladigan choʻpsimon asbob.

Seni haramda yaxshilab yasantiraman, qoshlaringga qalam, koʻzlaringga surma tortaman. — Mirmuhsin, Choʻri

6. maxs. Tosh, taxta kabi qattiq jismlarni oʻyish, kesish va gul solish uchun ishlatiladigan metall asbob.

Haykaltarosh qalami.

7. shv. Tilim, tilik.

Bir qalam goʻsht.

olm. 1. soʻr. olm. s. t. Qanday?, qanaqa?

Bola qalay ekan? Oyoq-qoʻli chaqqonmi? — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bu yerda hayron boʻlib turgandan koʻra guzarga borsang, qalay boʻlarkin? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Soʻroq gap oldidan kirish soʻz vazifasida ishlatiladi.

Qalay, nonvoylikdan bir nima ortadimi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Qalay, mulla, bizning yoqlar sizga maʼqul boʻldimi? — P. Tursun Oʻqituvchi

ot 1. Koʻndalang oʻlchami katta (odatda yassi-yoyiq narsalar haqida).

Qalin kitob. Qalin taxta. Qalin qogʻoz. Qalin namat. Poʻchogʻi qalin qovun.

U daftarning qolgan yozuvlarini ham oʻqir ekan, qalin lablariga titroq kirdi. — Mushtum

2. Bir necha qavatli yoki orasiga narsa solib ishlangan (asosan, kiyim, koʻrpa va shu kabilar buyumlar haqida).

Qalin koʻrpa. Qalin toʻn. Qalin kiyinmoq.

[Fosih afandi] Qalin koʻrpacha ustida savol-javobga quloq solib oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

eski qalin chopon lozim-u koʻylak olib chiqdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

[Qutidor:] Oʻzingni teja, qizim, oʻrningni qalin qilib burkanib yot, terlasang yorishasan, qizim? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Bir-biriga juda yaqin joylashgan; zich, tigʻiz.

Qalin soch. Qalin maysa. Qalin oʻrmon.

Quyosh sekin-asta koʻtarilib, qalin shoxlar orasidan moʻralay boshladi. I. Raxim, Chin muhabbat qalin oʻt ustida oʻtirib, atrofni koʻzdan kechirdi. — A. Rahmat, Soqov bola

4. Tutash holatli; quyuq.

Ularning hovlisidan qoshiga qalin oʻsma qoʻygan, qomati barvasta, chehrasi quvnoq ayol chiqib kelyap-ti. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Ikki oʻr-toq qator daraxtlar qalin soya tashlab turgan koʻchaga burilishdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Jinchiroq ham koʻrinmaydi, uy ichi qalin tutun. — Oybek, Tanlangan asarlar

Yoʻlni koʻzlab oʻtirgan edim, u yoqdan qalin chang koʻtarilganini koʻrdim. — S. Ayniy, Qullar

5. Koʻp, moʻl.

Qalin qor.

Bozor kuni boʻlganidan, rastalarda odam qalin. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻy egasi yirik qoʻshma korxona rahbari boʻlgani uchunmi, odam juda qalin edi. — Gazetadan

Tashqari supurib-sidirilgan, qalin qilib suv urilgan boʻlishi kerak. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

6. kam qoʻll. Yoʻgʻon.

Naridan keladi qalin bir ovoz. — M. Shayxzoda.

Soqolli kampir bir qoʻlini Nurining boshiga yengil qoʻyib, baland, qalin tovush bilan soʻzlarni ohang-dor choʻzib qichqirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. koʻchma Yaxshi va mustahkam aloqali; qadrdon, yaqin, jonajon.

U mening qalin oʻrtogʻim.

Nizomjonning eng qalin oshnasi Karimjon ham frontga ketdi. — S. Ahmad, Ufq

Tantiboyvachcha u bilan bir yildan buyon qalin doʻstlashib, har hafta ulfatchilik qilishga boshlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Olimlar sanoat va qishloq xoʻjaligi xodimlari bilan qalin hamkorlikda bir qancha ishlarni bajardilar. — Gazetadan