Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ПАЙ» бўйича 514 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

86 та
пай

от 1. Тана мушакларини суякка бириктириб турувчи мустаҳкам, эластик тўқима.

Сўйилган қўйни пайидан осмоқ.

Отақўзининг кўзлари қисилиб, жағ пайлари туртиб чиқди. — О. Ёқубов, Диёнат

Я на ҳар қандай гўштда пай, чочўсар, тоғай каби бириктирувчи тўқималар бўлади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

2. Кўчма Меҳнатда пишган, чайир.

У қоп-қора, қотма, вужуди пай бир йигит бўлиб, афтидан ёшини чамалаш қийин эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Забардаст, паҳлавон, кўркам, келишган, Вужуди пай, чайир, меҳнатда пишган. — Ҳабибий

3. Оёқ, қадам.

Бу янглиғ муддате ёʻл қилдилар тай, Ки Арман кишвариға қўйдилар пай. — А. Навоий.

  • Пайини қирқмоқ Мавқейидан маҳрум этадиган зарба етказмоқ. Ҳозир эса онасининг қорнидан кеча тушган тирранчалар ҳам нуқул катталарнинг пайини қирқиш, кўпчилик олдида обрўсизлантиришни ўйлайди. — Д. Нурий, Осмон устуни— Қизиқ одамлар, — деди у яна, — бир-бирини кўролмайди: ўзидан чиққан ёқмайди, юқоридан келганни сиғдирмайди Давроновнинг ҳам пайини қирқишди. — И. Раҳим, Ихлос
Тўлиқ мақола →
пайт

от 1. Бирор иш, воқеа-ҳодиса содир бўлган ёки бўладиган вақт, фурсат, он.

Туш пайти. Уқ отилган пайт.

Тонготар пайтида Азизхон Қўшариқ гузарига етиб келди. — С. Аҳмад, Уфқ

Чой пайтида Мақсуда онасига кўнглини бир оз очишга журъат қилди. — С. Зуннунова, Олов

2. Муайян шароит билан боғлиқ бўлган давр, замон.

[Заргаров:] Жоним. Пайт нозик, хотин-қизлар масаласи чирсиллаб турибди — бекорга нобуд бўлиб кетаман. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Яна жазо отрядининг кўзига қон тўлиб, кимга тегишини билмай турган нозик пайтда бир кор-ҳол бўлмасин дейман. Тағин ўзингиз биласиз — К. Яшин, Ҳамза

3. Бирор ишни амалга ошириш учун қулай вақт, фурсат, имконият.

Пайт топмоқ. Пайтни қўлдан бермоқ. Пайт келганда айтмоқ.

Мен пайт пойлаб қочишни мўлжаллаб борардим. — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?

Ўзи ҳам, пайти келиб, мана шу қизлардай дугоналари билан яйраб-яшнаб, қийқириб ўйнай олармикан! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

  • Пайт равиши
  • Пайт эргаш гап Бош гапдан англашилган ҳаракат, воқеа-ҳодисаларнинг юзага келиш пайтини (вақтини) билдирувчи эргаш гап. Бир куни кўчада кетаёцам, Умри бир бош узум кўтариб келяпти. — А. Қаҳҳор, Асарлар
  • Пайт ҳоли Иш-ҳаракатнинг рўй бериш вақтини билдирувчи ҳол. Ҳайдар ота бир куни Ултармага бориб, тегирмондан хабар олди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
Тўлиқ мақола →
пайдо
  • Пайдо бўлмоқ 1. Юзага келмоқ, яратилмоқ. Кейинги йилларда Хива атрофида янгича тарзда қурилаётган қишлоқлар пайдо бўлаётган эди. — С. Сиёев, Ёруғлик[Бой:] Бу Эшмат, бу Тошмат деб кўрсата берсак, орамизда фитна пайдо бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар;Азизхон сувда мириқиб шўнғиб, қулочкашлаб сузиб юраркан, унинг тепасида Жўра полвоннинг қораси пайдо бўлди. — С. Аҳмад, УфқСуви қочган нон, олмачой билан нонушта қилишаётганда, Гадойвой пайдо бўлди. — Ҳ. Ғулом, ФерузаДарров қалам-дафтарни олиб Баён-қул ака пайдо бўлди. — С. Сиёев, ЁруғликКўп қаватли бинолар гоҳ булутлар соясига қўшилиб, ёʻқ бўлиб кетади, гоҳ яна қуёш чиқиб, оламга иссиқ-иссиқ нур сочганда, қайтадан пайдо бўлади. — П. Қодиров, Уч илдизЕрда ҳаётнинг пайдо бўлиши.Тош Эронга ўтди ва салкам юз йилдан сўнг унда Кожар Фатҳали шоҳ султон (ҳижрий 1242-йил) деган ёзув пайдо бўлди. — С. Кароматов, Олтин қумАнвар Муқаддамнинг чеҳрасида бир лаҳза ғам соясига ўхшаш аллақандай ҳайрат пайдо бўла бошлаганини пайқаб олди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солКўкламда одамлар кўнглида кўтаринкилик пайдо бўлади. — Газетадан
  • Пайдо қилмоқ (ёки этмоқ) Вужудга, юзага келтирмоқ, чиқармоқ. Қанот пайдо қилмоқ. Ҳавас пайдо қилмоқ. Ҳасад пайдо қилмоқ.Қимиз кайфи, от миниш завқи унга гўё қанот пайдо қилиб учирди. — С. Аҳмад, УфқНоннинг хоми гард пайдо қилар, Гўштнинг хоми дард пайдо қилар. — Газетадан
Тўлиқ мақола →
паёк

от Бирор кишига маълум вақтга мўлжаллаб бериладиган озиқ-овқат миқдори.

Бир ҳафталик паёк, Дадавой ака бугун ҳар кунгидан эртароқ келди. У ойлик паёгига гўшт, ёғ, гуруч, қандни бир халта қилиб кўтариб кирди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Тўлиқ мақола →
пайса

от 1. Тахминан 50 граммга тенг оғирлик ўлчов бирлиги.

[Югурдак:] Мана, тақсир, олиб келдим, текшириб кўринг! Икки пайса етмас экан беҳиштга. — А. Орипов, Йиллар армони

Беш пайса ем аяган кезларингда қор кураб, илдиз топиб бердим уларга. — И. Раҳим, Зангори кема капитани

Етмиш икки ҳунаринг бор, лекин хумчангда беш пайса жиринг ёʻқ! — А. Қодирий, Обид кетмон

2. Бухоро хонлигида беш тийинлик чақа.

Етмишинчи йилларда ҳукмдорнинг мис пайсага зарб этилган муҳрини топдилар. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 86 →

Таърифлар ичида

29 та
бардавом

бардавом Доимий, пайдар-пай, бир-бирига уланиб кетган. Адабиётда ўзича бўлтак авлодлар бўлмайди, авлодлар бир-бирига бардавомдир. Газетадан

авбош

авбош эск. Безори, бебош. ◆ Шаҳарнинг машҳур авбошларидан бир тўпи, бир-бирлари билан баслашгандай, косаларни пайдар-пай сипқаришади. Ойбек, Навоий

думма-дум

думма-дум Орқама-орқа, орқама-кейин, орқасидан қолмай, товонма-товон. кўчма Пешма-пеш, пайдар-пай, орқама-кетин колхознинг уч-тўрт машинаси Асакадан шағал хом ғ

тойламоқ

тойла кам қўлл. Қулунламоқ, туғмоқ (бия ҳақида). Той-той қилиб тахлаб, босиб боғламоқ, той қилмоқ. Газмолларни тойламоқ. Тойлаш машинаси. Мана, икки ойдан бери заво

тойламоқ

тойла кам қўлл. Қулунламоқ, туғмоқ (бия ҳақида). Той-той қилиб тахлаб, босиб боғламоқ, той қилмоқ. Газмолларни тойламоқ. Тойлаш машинаси. Мана, икки ойдан бери заво

хаёлан

хаёлан Хаёлда, фикран тасаввур қилган ҳолда. Саттор шундагина хаёлан ўзи билан ўзи гаплашаётганини пай-қади-ю, ҳорғин кулумсираб, қўл силтади. Ў. Усмонов, Қис

Ҳаммасини кўриш · 29 →

Эртаклар

188 та
Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алвасти
Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Ақл билан бахт
Халқ оғзаки ижоди

Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.

Ақл ва бойлик
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда чолнинг тўрт ўғли орасидан энг ақлли ва меҳнаткашини танлаши ҳақида ҳикоя қилинади. Эртак бойлик ва ақл ўртасидаги муносабатни кўрсатиб б

Ҳаммасини кўриш · 188 →

Шева материаллари

211 та
Дупая
Фарғона вилояти · дупоя

Ҳунармандчилик асбоби (қисмлари: мўҳра, нула, тана, дум)

Жилоб
Жиззах вилояти · пайпоқ

Пайпоқ.

Сунқурақ
Хоразм вилояти · ошиқ суяги

қо'йнинг почаси, поча суяги билан пайнинг туташган жойи

алакäсäк
Қорақалпоғистон Республикаси · чала суғорилган пайкал

суғорилаётганда сув текис тўлмасдан кесаклари кўриниб турган пайкал

аласалмиқ
Қорақалпоғистон Республикаси · пайт, вақт

Ҳаммасини кўриш · 211 →