Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ПАТ» бўйича 239 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

83 та
пат

от 1. Парранданинг дум ва қанотларини ташкил қилган, мугузсимон узун найчанинг икки ёнида икки қатор бўлиб ўсиб чиқадиган парлардан иборат аъзоси.

Товуқ пати.

Саид Амин сўйилган ўнтача беданани олдига уйиб қўйиб, патларини юлмоқда. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Товус патидан ясалган елпиғичи билан чиройли юзини елпиб-елпиб қўяди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

2. Мато, гилам ва шу кабиларнинг юзини қоплаган сунъий тук.

Уй ўртасидаги сандал устида исқирт кўрпа, ерда пати тўзиб кетган эски гилам, кичик бир шолча тўшалган. — Н. Сафаров, Оловли излар

Чўққи соқол, бошига пати тўзиб кетган сурмаранг духоба дўппи кийган, кўзойнакли, олтмиш ёшлардаги чол велосипед миниб келиб қолди. — С. Аҳмад, Чўл бургути

  • Пати тўзимоқ 1. Тўзондек ҳар ён сочилмоқ, тўзғимоқ. Улар [самолётлар] орқасидан тўзонли из қолдириб, ўқдай учиб борар, момиқ булутларнинг патини тўзитиб, олға парвоз этар, аммо овози эшитилмас эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солАсарингни бугун босишмаса, эртага босишади. Назирийнинг битта таънасига дош беролмай, патинг тўзиб кетди-я! Эҳ, афсус! Шу ўринда жиндак худбинлик қилдинг. — К. Яшин, Ҳамза
  • Патини юлмоқ Бор-ёʻғини олиб қўймоқ, шилмоқ.
  • Қитиқ патига тегмоқ Нозик жойини топиб, жаҳлини чиқармоқ, нафсониятига тегмоқ. Айниқса, Ғафур Ғуломнинг гаплари баъзиларнинг қитиқ патига тегиб, ўйлантириб қўйди. Шукрулло, — Жавоҳирлар сандиғиБир мажлисда ҳам Шариф Рустамович бировларнинг қитиқ патига тегадиган сўзларни айтганди. — О. Мухторов, Эгилган бош
  • Қитиқ патини юлмоқ Нозик жойини топиб, тилини қисиқ, мулойим қилиб қўймоқ. [Берди:] Мен буларингнинг қитиқ патини юлиб, ром қилиб олмоқчиман! — А. Қодирий, Обид кетмон
  • Қитиқ патини ўлдирмоқ Бунинг қитиқ патини ўлдириб, ром қилиб олишим керак, деган фикр ялт этиб ўтди унинг миясидан. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлиқ мақола →
патак

от 1. Оёқ кийими ичига қалин ва юмшоқ мато (масалан, кигиз)дан қирқиб солинадиган тўшама.

Кавушим патагин қалин сол, Оёғимни қабартмасин. — Фолклор

2. Чигиллашиб, бир-бирига ёпишиб кетган (соч, соқол, юнг кабилар ҳақида).

Ўнг қўлини аста узатиб, унинг патак сочларини силади. — А. Мухтор, Туғилиш

Қирқ ёшлардаги патак соқол, суяги бузуқ, бадбашара киши кирди. — С. Сиёев, Ёруғлик

  • Патагига қурт тушди
  • Патак илдиз Ёʻғон илдиздан ўсиб чиққан майда зич илдизчалар.
Тўлиқ мақола →
патир

от Кўпинча ёғ аралаштирилган, оширилмаган хамирдан чекичлаб тайёрланадиган юпқароқ нон. Шўрвага патир тўғрамоқ.

[Жондор] Хамири нуқул қаймоққа қорилиб, оғизда эриб кетувчи оппоқ патир нонларни ушатиб ташлади. — Ойбек, Танланган асарлар

У [Паҳлавон] ёш шоирнинг ғамини еб, патир нон, қатлама, шарбат олиб келган эди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

  • Патир ушатиш Хадича келин Шакархоннинг сочини ўриб туриб: — Ҳа, нима гап, яна патир ушатиш бўляптими? — деди. — Ойдин, Ўзи монанд
  • Хамир(нинг) учидан патир Катта нарсанинг, ишнинг бошла(н)маси, дастлабки кичик бир қисми, улуши. Бу ўтириш хамир учидан патир, катта зиёфат кейин бўлади.Бу хамирнинг учидан патир, уз қўлим билан эккан ҳандалакнинг тўнғич ҳосили. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
патли

сфт. 1. Пат билан қопланган, пати бор.

Кўркам патли қуш.

2. Сунъий тук билан қопланган, тукли.

Патли мовут.

Паст бўйли, янги брезент этик, галифе шим, гимнастёрка кийган бир киши таклифни кутмай, патли гиламдан дадил келиб, қўлтиғидаги қора чарм папкасини стол четига қўйди. — С. Нуров, Нарвон

Маликахон ҳеч нарса демади, лабини истиғно билан буриб, пахтасини хирмонга бўшатди, кейин юзи патли, сариқ шиппагини ечиб, қоқди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

Тўлиқ мақола →
патта

от 1. Билет; чек; талон.

Поезд паттаси. Бозор паттаси.

Борса, дугонаси келмаган экан. Патта олиб, кино бошланар пайтигача уни бетоқат кутди. — Н. Қиличев. Чиғириқ.

Ота, Ҳеч бўлмаса шу зиёлинамо одам патта йиртиб олади, деб ўйлаган эди. Ёʻқ, у ёʻлкира ҳам тўламай, зинага оёқ қўйиб тураверди. — С. Нуров, Нарвон

2. Гувоҳнома, ҳужжат.

— Куёвинг Мамуржон билан загснинг никоҳ паттасини оласизлар, — деди Мамасаид. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Паттасини қўлига бермоқ (ёки тутқазмоқ) Рухсатини бермоқ, бўшатмоқ, ҳайдамоқ, жўнатмоқ. Ғиди-биди қилса, паттаси ўша куни қўлига тутқазилади.Раиснинг паттасини қўлига бериб юборганимизга бу йил роса тўрт йил бўлди. — Н. Сафаров, Катта карвон ёʻлда
  • Паттаси (қўлига) тегди Рухсат берилди, бўшатилди, жўнатилди.
Тўлиқ мақола →
патент

от 1. Ихтирочига Давлат патент идораси томонидан бериладиган, унинг ўз ихтиросига муаллифлиги ва мутлақ ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат.

Амиридин деган препарати учун АҚШ, Буюк Британия, Швейсарияда патент олинди. — Фан ва турмуш

Таниқли ботаник олим Қаҳҳор Ҳожиматов бошчилигида ушбу шифобахш воситани яратган тадқиқотчилар эса Давлат патент идорасидан патент олишди. — Фан ва турмуш

Маъданларни қайта ишлашга оид ишлаб чиқилган технологияларга патентлар олинди. — Газетадан

2. Савдо-сотиқ ёки бирор касб-ҳунар билан шуғулланиш учун рухсат берилганлиги ҳақидаги ҳужжат.

Илгариги катта дўконини ёпиб, патентини топширди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Ҳожатбарорликда қадамлари ростланиб, хусусий меҳнат фаолиятини юргизиш учун патент олди. — Газетадан

Ўша вақтлари патент олиб, ўзимнинг шахсий Москвичимда киракашлик қилар эдим. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 83 →

Таърифлар ичида

17 та
пот

пот шахм. қ. Пат ИИ. Нафақат пиёда ёки бирорта сипоҳ, балки шоҳ ҳам ўрнидан жилолмай қолганда, ўйин пот бўлади. Газетадан

чакич

чакич Нонни чакичлаш учун дастали ёғоч каллакка бир текисда сим қоқиб ёки парранда патларини дасталаб боғлаб ясалган уй-рўзғор асбоби. Сим чакич. Пат чак

пайпоқдор

пайпоқдор Панжа усти-тўпиқдан узун пат ўсиб чиққан (парранда ҳақида). Пайпоқдор каптар. — Ҳайтовур домла иштонбоғини маҳкам боғламагани учун, чопиш вақтида [ишт

ковлагич

ковлагич Бирор нарсани ковлаш, ўйиш ёки қазиб чиқариб олиш учун ишлатиладиган асбоб. Тиш ковлагич Тиш орасига кириб қолган овқатлардан тишни тозалаш учун и

Ҳаммасини кўриш · 17 →

Эртаклар

34 та
Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бахтли кал
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўтинчи калнинг саргузаштлари, унинг топқирлиги ва сеҳрли кучлар ёрдамида қийинчиликларни енгиб ўтиши ҳикоя қилинади. Кал подшоҳнинг ҳийлал

Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Беш қиз
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Бойвачча билан пари
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Эрназар билан Кимёназар
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда отасидан сеҳрли пичоқ мерос қолган Эрназар исмли йигитнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. У акаларининг ҳасадидан қочиб, ўзига янги ҳаёт қуришга

Ҳаммасини кўриш · 34 →

Шева материаллари

105 та
божин
Тошкент шаҳри · пат

кабутарлар тумшуғи устидан ва боши ортидан қайрилиб ўсиб чиққан пат

боркаш
Бухоро вилояти · куёв томонидан келин уйига патнисларда юбориладиган совғалар

куёв томонидан келин уйига патнисларда (музикачилар билан) юбориладиган совғалар

бəркəш
Қашқадарё вилояти · патнис

ла'ли, патнис

чачсийпатар
Сурхондарё вилояти · удум

Никоҳ кечаси қилинадиган удум

Ҳаммасини кўриш · 105 →