Қидирув

от 1. Қариндошлик, туғишганлик ва шу кабилар жиҳатдан алоқаси ёʻқ одам; бегона.

— Демак, Худойқул ўз жигарингиз бўлгани учун, ўзгалардан кўра кўпроқ эзиб, уни оғир бир аҳволга солишга ҳақли экансиз-да? — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ўзгага боқса кўзим, кўр бўлсин, оқсин гавҳари, Косаси тупроқ била тўлсин, кўмилган яхшироқ! — Ҳабибий

2. Сўзловчи ёки сўзловчи ва тингловчидан бошқа одам.

Ўзингда ёʻқ — ўзгада ёʻқ. — Мақол

Ёмон ўзини билмас, ўзгани кўзга илмас — Мақол

Куёв томондан ориқ, дароз, чайир бир хотин бел боғлади. Ўзгалар — ёш-қари ҳаммаси шу икки аёлнинг белбоғига, этакларига ёпишди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ўзингизни билинг, ўзга билан нима ишингиз бор? — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ўзи ёки ўзига мансуб бўлмаган; нотаниш, ёт.

Ўзга тилда сўзлашмоқ.

Одамзод бир сабаб билан ўзга юрт, ўзга шаҳарларни ихтиёр этади. — Мирмуҳсин, Меъмор

4. чиқиш келишигидаги сўз билан) (Ўзи боғланиб келган сўз билдирган шахс ёки нарсадан бошқасига ишора қилади; -дан бошқа.

Отабекдан ўзга фарзандимиз бўлмай орзу-ҳавасимиз, умид-ҳадафимиз фақат шу Отабекдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бандамиз — тақдирга тан беришдан ўзга иложимиз ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

5. Одатдагидан бошқача, ўзгача.

Боғнинг ҳар бурчагида ўзга бир латофат: ариқларда сув кумушланади, майсалардан уқа тутган ҳовуз сув билан эмас, нур билан тўлган каби жимир-жимир мавжланади. — Ойбек, Танланган асарлар

6. тлш. Учинчи шахс.

сфт. 1. Тамомила бошқа, бутунлай фарқли.

Аҳвол тамомила ўзгачадир. — ЎТА

Бугунги куннинг реалликлари уруш ва тинчлик масалаларига бутунлай ўзгача ёндашувни талаб этади. — Газетадан

2. Одатдагидан бошқача, ўзича алоҳида, ўзига хос.

Бу қоядан қараганда водий ўзгача бир манзара касб этар эди.

Баҳор келиши жангчиларимизга ўзгача кайфият бағишлади. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

от 1. Ўзга ҳолат, ўзга эканлик.

2. Фарқ қиладиган белги, хислат, хусусият.

Сажиядагина эмас, сурат ва сиймо важида ҳам [Кумушнинг] катта ўзгаликлари бор эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

1. Ўзгача ҳолат юз бериш. П. Қодиров, Қора кўзлар. Т. Расулов, Марҳамат. Ойбек, Танланган асарлар

Ундаги ўзгаришни кўриб, Ҳулкар ўзини тез ўнглаб олди

Қизда ҳам қандайдир ўзгариш бўлди

Ёʻлчидаги бу ўзгариш унинг аввалги фикрини таъкидлади

2. Тараққиёт тарихида юз берадиган кескин бурилиш, бир ҳолатдан бошқа ҳолатга ўтиш; ўзгача, бошқача бўлиш. . "Ўзбекистон қўриқлари"

Ижтимоий тузумнинг ўзгариши. шт Биз катта ишлар, улуғ ўзгаришлар арафасида турибмиз — Газетадан

Дарҳақиқат, биз Ўзбекистоннинг қишлоқларида юз берган ўзгаришларнинг шоҳиди, иштирокчиларимиз

3. эск. айн. инқилоб

Ўзгаришнинг 9 йили давомида.. хотин-қизлар масаласига келганда, жуда ҳам оз ишлаганимиз маълумдир — Газетадан

сфт. Ҳамма вақт бир хил турадиган, ўзгармайдиган, доимий, турғун.

Ўзгармас ғоя. Ўзгармас электр оқими.

фл. 1. Қиёфа, ҳолат ва шу кабиларда маълум ўзгариш юз бермоқ; бошқача бўлмоқ.

Авзойи ўзгарди. Товуши ўзгарди. Кайфияти ўзгарди. Ҳаво ўзгарди. Баҳор келиб, табиат ўзгарди.

Башорат синглисининг ўз кўз ўнгида ўзгариб бораётганини сезарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Боғлардаги чиллакилар чумак уриб, олма, ноклар, тилла-қўнғиз ёпишган шафтоли ва олхўрилар ранги соат сайин ўзгарарди. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

Отанг нуқул мени кўрса ўзгариб кетади. — П. Қодиров, Қора кўзлар

2. Моҳият жиҳатдан аввалгисига ўхшамаган ҳолатга ўтмоқ, мазмунан бошқача бўлмоқ.

Вазият ўзгарди. Ижтимоий тузум

Бахтимизга замон ўзгариб, Бундай яхши кунларга етдик. Э. Раҳим.

3. Ўрни, вазифаси, мақоми ва бошқалар жиҳати янги бўлмоқ; алмашмоқ, бошқа бўлмоқ.

Ўқитувчи ўзгарди. Бошлиғимиз ўзгарди.

Ўзбек ёзуви бир неча марта ўзгарди. Адресимиз ўзгарди. Иш жойимиз ўзгарди. Маршрут ўзгарди. Амударё оқими тез-тез ўзгариб туради.

Шамол ўзгариб, ўнг томондан эсиб қолди. — П. Қодиров, Қора кўзлар