Поиск

ayn. Barq.

Yarqillaydi yulduzday ikki koʻzi, Oydayin balq urar guldayin yuzi. — Oysuluv

Taqlid soʻz.

Koʻza bilq etib suvga tushib ketdi.

ot 1. Odamlar.

Xalqqa xizmat — oliy himmat. — Maqol

Toʻyingizga yigʻilibdi butun el, Xalq kelmoqda toʻyga oqib goʻyo sel. — H. Olimjon

Bu xushovoz xonanda, yigirma yildan oshdiki, xalqning nazaridan qolmay dillarimizni yayratib kelmoqda. — S. Ahmad, Yulduz

2. Tarixiy birlikning turli shakllari; qabila, elat, millat.

Oʻzbek xalqi Navoiy, Bobur, Lutfiy kabi buyuk donishmand shoirlarning asarlarini oʻqigan. — Shukrullo, Saylanma

Turkiy xalqlar yillarni 12 muchaldan tashqari, 60 yillik davrlar bilan ham hisoblashgan. — Fan va turmush

3. Muayyan joy aholisi.

Oʻzbekiston xalqi. Qishloq xalqi. Shahar xalqi.

Filippin orollarida yashovchi xalqlarning eng sevimli noyob taomi mitti baliqlardir. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik

4. Biror joyga toʻplangan odamlar; xaloyiq, olomon.

Tovushga qoʻyishda xalq bir ogʻizdan qoʻl koʻtaradi, orqasidan bir necha daqiqagacha olqish davom etadi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

5. Kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsni bildiruvchi soʻzlar bilan kelib, oʻsha kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsga mansub kishilar guruhini bildiradi.

Shoir xalqi.

Polvon xalqi yengilgan raqibini belidan olib, koʻtarib qoʻyadi. — S. Ahmad, Ufq

Ayol xalqi uydan quruq ketmaydi, Nima lozim mehmonlarga, taqsirjon. — Gulnorpari

6. Umum (aholi, odamlar) ga aloqadorlikni, umum tomonidan eʼtirof etilganlikni ifodalovchi soʻz sifatida baʼzi muassasalar, lavozim va unvonlar nomlari tarkibida qoʻllanadi.

Xalq maorifi. Xalq taʼlimi. Xalq sudi. Xalq deputati. Oʻzbekiston xalq shoiri. Oʻzbekiston xalq artisti.

ot 1. Kishining muomala va ruhiy xususiyatlari majmui; feʼl, xarakter.

Xulqi sovuq odam.

Yaxshi xulq — kishining husni. — Maqol

Saodatxon bularning xulqi haqida oʻylab, chuqur xayolga choʻmgan edi. — S. Zunnunova, Olov

Qahramonlarning soʻz ifodalari ularning saviyalariga va xulqlariga muvofiq tanlangan. — T. Jalolov, Xamsa talqinlari

2. Kishiga odat boʻlib qolgan, takrorlanib turadigan xatti-harakat; odat, qiliq.

Qodir ancha yumshargan edi. Nabigul yaramas xulqlari bor ekanini boʻyniga olish bilan Qodirni yana ham yumshatdi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

Uning raqslarida qush yengilligi, Shabada shoʻxligi, gulning nozi bor. Uning odobida, uning xulqida Insoniy kamolot mavjud, barqaror. — Uygʻun

ot 1. Metalldan egib, ikki uchini bir-biriga qoʻshib yasaladigan doira shaklidagi buyum.

Temir halqa. Eshik halqasi.

Ayvon eshigida bir emas, ikkitadan yangi qoqilgan halqalarga koʻzi tushib, taajjublandi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Darvoza ochilmadi, Ibodilla uning halqasini urib, taqirlata boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. esk. Doira shaklida yasalgan, bilak, barmoq yoki quloqqa taqiladigan bezak buyumi.

[ Kumush] Kichkina oltin halqani qutidan olib, qulogʻiga taqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Avazning yodiga barmogʻiga halqa taqqan olakoʻz kimsaning suq nazar ila tikilib turgani keldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Choyxonachi choʻchib, irgʻib turdi, bilagidagi oq halqani yechib uzatdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Umuman, doira shaklidagi, doirasimon narsa.

pichoq shirillagan sayin yupqa piyoz halqalari oldidagi laganchaga tushib turardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Kel, istasang, oy halqasini qulogʻingga taqay, dilbarim — E. Vohidov.

Noib qamchi halqasini bilagiga uzatarkan, Avaz haligi yigitga qarab qoʻydi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. koʻchma Qurshov, qurshov doirasi.

Dushman halqani yorib chiqib ketishga jon-jahdi bilan urinardi. — N. Safarov, Olovli izlar

Qoraqulov avtomatchilarning kichik guruhi bilan qurshov halqasidan oʻtib, batalonga bordi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

5. Zanjir va shunga oʻxshash narsalarning oʻzaro bogʻlangan, ularni tashkil etuvchi har bir qismi.

Zanjir halqasi. Kishan halqasi.

6. koʻchma Oʻzaro bogʻlangan, bogʻlanadigan narsalarning oʻzaro bogʻlanuvchi, bogʻlanish uchun xizmat qiluvchi har bir qismi.

Farzand — bu kelajak, farzand — oʻtgan ajdodlarni kelajak avlodlar bilan abadiy bogʻlaydigan oltin halqa. — K. Yashin, Hamza

U tergovni oʻzi olib borgan boʻlsa ham, aybnomani boshqaning ogʻzidan eshitganda, jinoyatlar halqasi koʻziga yana ham mudhishroq koʻrindi. — H. Gʻulom Mashʼal.

7. koʻchma Maʼlum kishilar toʻdasi; davra, jamoa.

— Qalandarlar halqasiga qabul qilingan soatdan boshlab, hushimni yoʻqotgan edim, —dedi Shumbola. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

taql. s. Biror narsa urilganda yoki yopiq idishdagi suyuqlik chayqalganda hosil boʻladigan ohista tovushni bildiradi.