Qidiruv

ot Rangli metallar va qotishmalardan tayyorlanadigan, texnikada, yozuv yoki naqshni bosib (siqib) aks ettirishda, oziq-ovqat mahsulotlarini oʻrashda ishlatiladigan yupqa varaqlar.

ot 1. Ilib, osib qoʻyish, ilib berkitib qoʻyish uchun xizmat qiladigan, bir uchi qayrilgan metall moslama, ilmoq.

Tong otishga yaqin qadam tovushlari eshitilib, qalin eshikning temir ilgaklari shaqirlab ochildi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Gapimizga tagʻin birov xalaqit bermasin, deb eshikning ilgagini soldi. — Nazir, Yonar daryo

2. Ilib olish (ilib koʻtarish, tortish va boshqalar) uchun xizmat qiladigan narsa, moslama.

Birdan mashina motori gurilladi. Koʻtarma kranning toʻrtta ilgagini qotib qolgan alebastrning toʻrt chekkasiga ilib qoʻyishdi. — S. Ahmad, Laʼli Badaxshon

Poʻlatjon oʻrtadagi sepoyada turib, simga ilgak solib tortdi-da, xodaga mahkam bogʻlab, keyin qoʻyib yubordi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

3. Biror narsani, masalan, kiyimni ilib, osib qoʻyish uchun xizmat qiladigan narsa.

— Nega xalatsiz kirding, bolam? — deya Xosiyat xola burchakdagi ilgakdan oppoq xalatni olib, Muhiddinga kiygiza boshladi — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

4. shv. Tugma, toʻgʻnogʻich.

5. koʻchma Biror narsaga shama (ishora) tarzidagi soʻz, gap; ilmoq.

Tergovchi sidqidildan aytgan edi, bobo, ilgak tashlayapti, deb ishonmadi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

6. Gʻarazli maqsaddagi gap, soʻz, xatti-harakat va shu kabilar

U [Abdubilol] ilgak topib, majlisni buzish, hech boʻlmaganda, odamlar orasiga shubha solishni oʻylardi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

ot 1. Bolgariya mamlakatiga mansub tub xalqning (millatning) nomi.

2. Shu xalqqa mansub, tegishli.

Bolgar xalqi. Bolgar tili. Bolgar ayol.

rvsh. 1. Oʻtgan vaqtlar(da), hozirgi vaqtdan oldin; burun.

Shaharda ilgari koʻnkani ot surgar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ilgari juda qulay boʻlib koʻringan narsa, endi atroflicha oʻylaganda, hazilakam emasligi ravshanlashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Urganch shahriga ilgari faqat tuya karvonlari bilan borilar edi. — Gazetadan

2. Birinchi navbatda; oldin, avval.

Qoʻrqoq ilgari musht koʻtaradi. — Maqol

Ashirbek ilgari, Vafobek keyin, Oqlabdi qirq yigit bergan tuzimni. — Yusuf va Ahmad

3. Oldingi oʻrinda; oldin(da).

Ketayotir Oypari hamma qizdan ilgari. — Folklor

Hudaychi Azizbekdan ilgariroqda qoʻriqchilarni ogohlantirib borar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Olgʻa tomon; ilgariga, old tomonga.

Oʻlgan, yarador boʻlganlarga qaramay, qoʻzgʻolonchilar katta suron bilan ilgari otilib, toshboʻronni kuchaytirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qudrat bilan Gʻulomjon ham bir necha odim ilgari yurdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Qoʻrgʻon ustida yasov tortgan qahramonlar qoʻl bogʻlab, ikki bukilgansimon taʼzim bilan Azizbekni ilgariga oʻtkaza boshladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻm. vzf. Narsa, hodisaning oʻzi bogʻlanib kelgan soʻz, soʻz birikmasi bildirgan vaqt, xatti-harakat va shu kabilardan oldinga oidligini (shunday munosabatni) bildiradi.

Toʻydan ilgari nogʻora chalmoq. Hammadan ilgari eshitdim.

Amirga inqiyod etishdan ilgari shu toʻgʻrida javob bersangiz. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Bundan bir necha soat ilgari qaygʻudan boshqa ovqatni tanimagan bu ikki yor endi sevinib, ishtaha bilan yeya boshladilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. Dagʻal, qoʻpol, odobdan tashqari.

Vulgar soʻz. Vulgar ibora.

ot Simobning biror metall bilan qotishmasi yoki metallarning simobdagi eritmasi.