Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«Kunga» boʻyicha 161 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

33 ta
kun

ot 1. Quyosh, oftob.

Kun tepadan tigʻ urayotganda, mashina obodgina bir qishloqqa kirib keldi. — S. Ahmad, Ufq

Mana, kun ham terak boʻyi koʻtarilib qoldi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Nuktadon Mutrib darhol hovlisining kichikligidan kun tushmasligiga ishora qilib, payrov bilan javob berdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Sutkaning quyosh chiqqandan quyosh botgungacha boʻlgan qismi.

Hasanali kunlarini tomoqsiz, tunlarini uyqusiz kechira boshladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Boʻlmasa, men qaytay, kun ham kech boʻlyapti. — S. Karomatov, Oltin qum

3. Bir kecha-kunduzga — 24 soatga teng vaqt; sutka.

Bir yil — 365 kun.

Uch-toʻrt kungacha Avaz mozoristondan chiqmadi. — S. Siyoyev, Avaz

Oʻshandan uch-toʻrt kun oʻtgach, yangi gap chiqib qoldi. — E. Raimov, Ajab qishloq

Bu chiroq singilchamning qoʻlidagi ruxsatnoma desam ham boʻladi — roppa-rosa yigirma kunga berilgan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

4. Oy yoki haftaning maʼlum bir kalendar sanasi; maʼlum bir hodisaga bagʻishlangan kun, sana.

Shanba kuni siz keling, yakshanba kuni men boray. Qaysi kunlarda uyda boʻlasiz? — Chorshanba, juma kunlari. Quruvchilar kuni.

Qadimiy va hamisha navqiron Samarqand shahrida qishloq mehnatkashlari uchun anʼanaviy teatr kunlari boshlandi. — Gazetadan

5. Kunlar bilan belgilanuvchi vaqt, payt, kez, davr.

Bolalik kunlarimda, Uyqusiz tunlarimda Koʻp ertak eshitgandim. — H. Olimjon

Erkin kunlar kelur, istiqbolimiz yorqin, toleimiz baland boʻlur, albatta. — Oybek, Nur qidirib

6. Ob-havo, ob-havo sharoiti.

Mayning oʻrtalari boʻlsa-da, kun issiq edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Noyabr oʻrtalab, kunlar sovigan edi. — S. Ahmad, Yulduz

Javzo kirdi. Kunlar isib, arpa pishdi. — K. Yashin, Hamza

7. Ayrim soʻzlar bilan qoʻllanib, ahvol, sharoit maʼnosini bildiradi.

Boshingizga ogʻir kun tushdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Tursunoyning kuniga uchrab, yosh joningizga jabr qilmang, deyman. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

Shomurod dodxohning kunini mening boshimga solarding, odamxoʻr qotil! — K. Yashin, Hamza

  • Bir kun(i) Oʻtgan yoki kelgusi kunlarning birida. Bir kuni u ikkita kino bileti koʻtarib keldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solSiz-ku, ota, bir kuni borib, joningizni yaratganga topshirib, bu azoblardan qutulib ketasiz. — K. Yashin, Hamza
  • Bir kun emas, bir kun Qachondir bir kun, vaqti kelib. Xudo haqqi, bir kunmas, bir kun choʻmich bilan tushirib qolaman-da! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Birisi kun(i) Ertadan keyingi kun, indin(ga). Birisi kuni, namozi asrga azon aytilgan vaqtda seni Qoʻydarvoza yonida kutaman. — S. Siyoyev, YorugʻlikBu kuningdan Bu ahvolingdan koʻra bundan koʻra.Oʻl, ahmoq. Bu kuningdan oʻlib qoʻya qolganing yaxshi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Ish kuni Ish, xizmat uchun belgiLangan maʼlum muddatli vaqt. Ish kuni tugadi.
  • Kun bermaslik Oʻz holicha ishlash, yashashga qoʻymaslik, chiqishtirmaslik. ikkovingni mutaassiblar sazoyi qilishadi, kim koʻrsa, dakki beradi, bir soʻz bilan aytganda, sizlarga kun berishmaydi. — K. Yashin, Hamza
  • Kun yoʻq Kun bermaslik, tinch qoʻymaslikni bildiradi. Bu yerda yalangoyoqlar, boshkesarlar, oʻgʻrilarning dastidan hech kimga kun yoʻq! Choʻlpon, — Kecha va kunduz
  • Kun kechirmoq (yoki koʻrmoq, oʻtkazmoq) Yashamoq, hayot kechirmoq, tirikchilik qilmoq. asrlar davomida qaram boʻlib kun kechirishga mahkum etib kelingan xotin-qizlar — K. Yashin, Hamzaqachongacha xor-zor yashaymiz, qachongacha och-yalangʻoch kun koʻramiz. — K. Yashin, HamzaUlar [chol va kampir] ovchilik bilan kun oʻtkazar ekanlar. — Chalpak yoqqan kun
  • Kun tartibi Majlis muhokamasiga qoʻyiladigan masalalar tarkibi va tartibi.
  • Kundan-kun(ga) Borgan sari, kun sayin. Bemor kundan-kunga beri qaramay boshladi. Kundan-kun (ga) ishlar yaxshilanib bormoqda.
  • Kuni bitmoq 1. Oʻlim vaqti yetmoq. Goʻdakning rizqi tugab, kuni bitgan. Taqdiri azalda bitilgani shunday boʻlgach, na chora! — K. Yashin, HamzaBoʻlmasa, unga keyin tushuntirib qoʻyarsiz. Gap shunday: u xoʻjayinlariga kunlari bitganini yetkazsin. Qancha tezroq yoʻqolishsa, oʻzlariga shuncha yaxshi boʻladi. — K. Yashin, Hamza
  • Kun(i) tugʻdi — Endi sening ham kuning tugʻdi. Odam boʻl! — dedi Davlatyor va mollarni qaytara boshladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Kunini koʻrsatmoq Juda qattiq yomonlik, jabr-zulm qilmoq (shu haqdagi doʻq-poʻpisani bildiradi). Kuningni koʻrsatib qoʻyaman.otangga aytib beraman, kuningni koʻrsatadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Mehnat kuni
  • Oy chiqsa ham unga, kun chiqsa ham unga
  • Tunov kuni Yaqin oʻtgan kunlarning birida. Tunov kuni koʻrgan edim.Tagida tutun burqsayotgan bak oldida tunov kuni mirshablarning kichigi — S. Ahmad, Ufq
  • Tun-u kun
  • Oʻlgan(i)ning kunidan
  • Qaysi kuni Oxirgi soʻzlarni oʻqir ekan, Gavhar maʼyus boʻlib qoldi. Qaysi kuni markazdan kelgan vrach Hanifa xolaning kasali rak ekani, sanoqli kunlari qolganini aytgan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Qulogʻidan kun koʻrinadi Juda ozib ketgan.
Toʻliq maqola →
kungay

ot Quyoshga qaragan, quyosh tik tushadigan.

Koʻchalarning kungay tomonida loy qurib, havasga yuradigan, yumshoq qayroqday yiltiroq soʻqmoq yoʻl tushdi. — A Muxtor, Opa-singillar

— Har qanaqa togʻning kungay yeri terskay yogʻidan shunaqa past boʻladi, — dedi Alimbuva. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Toʻliq maqola →
kungaboqar

ot Poyasi uchida tarelkasimon sariq toʻpguli bor, urugʻidan moy olish uchun ekiladigan yirik bargli bir yillik oʻsimlik.

ustida kungaboqarga oʻxshagan, mahalla qozoniday keladigan guli bor. — Gazetadan

Toʻliq maqola →
kunda

ot 1. Kesilgan yoki singan daraxtning ildiz tomonida qolgan ostki qismi; toʻnka.

Kunda kovlamoq.

Ismathoji qora movut chakmonining bir barini qayirib, yaqindagina kesilgan bir terak kundasiga kelib oʻtirdi. — Oydin, Yamoqchi koʻchdi

U avval katta kundalarning tevaragini ketmon bilan chopishga boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Ustida biror narsani chopish, qir-qish va shu kabilar uchun qilingan maxsus gʻoʻla.

Kudungchining kundasi. Kundaga qoʻyib chopmoq. Bolta tushguncha, kunda dam oladi. — Maqol

Qassoblik qilmoqchi boʻlgan odam avvalo bir qoʻlini kundaga qoʻyadi-yu, bolta bilan chopadi. Agar chopilmasa, qassoblik qiladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Uning koʻzi ayvon ustuniga suyab qoʻyilgan kunda va oshpichoqqa tushdi. — S. Nurov, Narvon

3. Moyjuvozning oʻgʻirsimon tayanch yogʻochi, ichi oʻyilgan yoʻgʻon gʻoʻla.

Tangadek soya tushmaydigan daraxtsiz tashqari hovli oʻrtasida juvoz kundaga oʻxshash qoziq. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi

[Zigʻir moyi] bozorda sariq moydan ikki barobar qimmat-a! Kundadan chiqar-chiqmas, toʻylarga olib ketisharkan. — S. Nurov, Narvon

4. Tokning tupi, zangi.

Chorvoqcha katta boʻlmasa ham, ikki tup olcha ikki kunda uzumi, bir-ikki tup qizil gul bor ekan. — A. Qahhor, Oʻtmishdan ertaklar

Xomtok vaqtida kundadan oʻsib chiqqan novdalardan 2—3 ta eng yaxshisini qoldirib, boshqalarini tokqaychi bilan tagidan olib tashlash kerak. — Gazetadan

5. Bandilarning oyogʻiga uriladigan (solinadigan) maxsus yogʻoch asbob, taxta kishan.

Xatirchilik bandining bizni ozod qiladilar degan soʻziga haligacha ishonmay turgan bandilar ham, kishan va kundalarining ochila boshlaganini koʻrib quvonmoqda edilar. — S. Ayniy, Qullar

Borsa, enasi oyogʻida kunda, boʻynida, oʻlib yotibdi. — Murodxon.

Toʻliq maqola →
kunchi

ot 1. Hasad, koʻrolmaslik hissi kuchli; hasadchi.

Taqdiringdan nolima, haqni dildan qoʻymagin, Uzganing davlatiga suqlanib, boʻlma kunchi. — Mirtemir

2. Rashk, qizgʻanish hissi kuchli; rashkchi.

Majdiddin kunchi erlardan boʻlsa ham, lekin bu xabar uni juda quvontirdi. — Oybek, Navoiy

Soraxon nihoyat kunchi xotin edi. — A. Qahhor, Sarob

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 33 →

Taʼriflar ichida

54 ta
kun-bakun

kun-bakun kam qoʻll. Kundan-kun, kundan-kunga. Kun-bakun ziyoda boʻldi hasratim. Alpomish

goʻzallashmoq

go‘zallash Chiroyi ochilib, tobora goʻzal boʻlmoq. Nodira kundan-kunga goʻzallashib bormoqda. Koʻchma Tobora koʻrkamlashmoq, obod boʻlmoq. Toshkent kundan-kun goʻzallashm

munis

munis esk. kt. Yaqin, sirdosh doʻst, hamdam. Kundan-kunga ortar dardu hasratim, Munis, ahli dardlarimni sogʻinib. Hamza Gʻurbatxonada menga eng yaqin oʻrtoq va sevimli, m

begonalashmoq

begonalash Qarindoshlardan, yaqin kishilardan uzoqlashmoq, yot kishidek boʻlib qolmoq. [Kumush] Kundan-kunga Zaynabning susayib, oʻziga begonalashib borganini yaxshi angl

qadamma-qadam

qadamma-qadam rvsh. Izma-iz, ketidan qolmay, iz quvib; birin-ketin. Men keldim, (ketimdan) qadamma-qadam u ham keldi. Unda ustozining ortidan qadamma-qadam yurib, u bosib

ruhli

ruhli Koʻtarinki ruxdagi, ruhi baland. Yigitli joy salobatli, qahramon ruhli boʻladi. Shuhrat, Shinelli yillar Jonli tus olgan, jonli, zavq-shavqli. Toʻy juda ham ruhli.

Hammasini koʻrish · 54 →

Ertaklar

58 ta
Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aql bilan baxt
Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Baxtli kal
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Bektemir botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Hammasini koʻrish · 58 →

Sheva materiallari

16 ta
Kyngey
Fargʻona viloyati · kungay

kungay, oftobro'y

aftapara
Buxoro viloyati · kungaboqar
aybagʻar
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kungaboqar

kungaboqar

baqtar
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kungay (oftob tushadigan tomon)
baxtar
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kungay (oftob tushadigan tomon)
betkäy
Jizzax viloyati · betkay

kungay

Hammasini koʻrish · 16 →