Kognitiv soʻzi inglizcha (lotin) “cognize” soʻzidan olingan boʻlib, u bilmoq, anglamoq, tushunmoq va fikrlamoq yoki “cognition”– bilish, tushinish kabi maʼnolarni beradi. Oʻz oʻrnida bilish faoliyati insonning voqelikni bevosita sezishi, his etishi bilan bogʻliq hodisadir.
Uyquning oʻz vaqtida organizmga yetishmasligi va uyqu siklining buzilishi kognitiv faollikni pasaytiradi.