сфт. 1. Организм меъёрий ҳолатини, фаолиятини бузувчи нарса; касаллик, дард.
Сил касали. Рак касали. Тутқаноқ касали. Касалга чалинмоқ.
[Шокир ота:] Бурунги замонларда Ибн Сино, Луқмон Ҳаким ўтган. Улар ҳар бир касалга даво топган. — Ойбек, Танланган асарлар
Онаси ўзининг касалини ҳам унутиб, унинг бошида парвона бўлди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Ёш бўлганидан касалини ўзи сезмаса керак. Касали ўқтин-ўқтин бир кўриниш бериб қўяди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. сфт. Организмининг меъёрий ҳолати, фаолияти бузилган, касалликка ёʻлиққан; бетоб.
Касал одам. Касал мол.
Хотиржам ишласин, деб касал онасини бировнинг қўлига ташлагим келмади. — С. Зуннунова, Олов
Одам организмининг касал ёки шикастланган аъзоларини алмаштириш учун сунъий эҳтиёт қисмлар яратиш ғояси янгилик эмас. — Фан ва турмуш
3. Организмининг меъёрий ҳолати, фаолияти бузилган шахс, касалликка ёʻлиққан шахс; бемор.
[Шокир ота:] Ибн Синога касалнинг жони чиқмаган бўлса, бас экан, тузатар экан. — Ойбек, Танланган асарлар
Икки қаватли мактаб биноси шошилинч суратда фронт ёқасидан келтирилган ярадор, касаллар учун бўшатилмоқда. — Р. Файзий, Сен етим эмассан
4. от кўчма Нарса ёки унинг қисмидаги носоғ, бузуқ ҳолат; носозлик, иллат.
Ҳамма касал шундаки, сиз халқ кучига ишонмайсиз. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
У [Эркин] машинага бир қарашдаёқ касалини топади ва давосини қилади. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар
5. от кўчма Одатга айланган иш, хатти-ҳаракат.
— Саъвани яхши кўрасизми? — Отадан қолган касал бу, — кулиб жавоб берди Ёʻлдошев. — Ёшлик
Демак, ёлғончилик касалига мубтало бўлган кишини ростгўй одамнинг қони билан даволаса бўлади. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
Эрининг тўсатдан қайсарлик касали тутди. — Тафаккур
6. от кўчма Умуман, бирор нарса истаги, шунга иштиёқ, интилиш; дард.
Ўзинг айт, агар менга шу касалингни бир оғиз билдирсанг, мен қайнатангга хат ёзмасми эдим — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Оилада ишнинг жуда ишкали — Холпошшанинг кийим-кечак касали. — Муштум
- Касалдан турмоқ (ёки бош кўтармоқ) Касалдан фориғ бўлмоқ; тузалмоқ. Касалдан турган ҳар қандай одамда бўладиган алланечук бир руҳий енгиллик унинг ҳам қалбини қувончга тўлдирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солЎлар яқиндагина касалдан бош кўтарган дардманд кишиларга ўхшардилар. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
- Чўнтак (ёки ҳамён, кисса) касал Чўнтакда пул ёʻқ, пул етарли эмас; ҳамён қуруқ. Аммо Бухорода ўқимоғим учун ҳамёним касал эди. — М. Муҳамаджонов, Турмуш уринишлариҚаландарга бориб нетаман? Неча кундирки, киссам касал. — С. Сиёев, Ёруғлик