Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «KAS» — результатов: 725: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

210
kasb

ot 1. Ish-faoliyatning maʼlum tajriba, tayyorgarlik talab etadigan biror turi, sohasi; hunar.

Bu kishi oʻzlari hosilot, kasblari agronom, kechki maktabda muallimlik ham qiladilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Hayotda shunday odamlar boʻladiki, ular butun umrlarini faqat bir ishga, biron kasbga bogʻlaydilar. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

2. Umuman, odat qilingan ish; odat.

Molning tilini bilish ham oʻziga yarasha kasb ekan. — Oʻ. Umarbekov, Shonli avlod

Foydaxoʻrlik — tan-suyagingizga singib ketgan kasbingiz. — H. Gʻulom, Mashʼal

Xotinini qoʻshib, amal olish — u sizning kasbingiz, mingboshi! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

  • Kasb etmoq Ega boʻlmoq, egallamoq; aks etmoq. Ahamiyat kasb etmoq. Daraxtlar oydinda ajoyib bir manzara kasb etmoqda.Favqulodda dahshat kasb etgan uning [Otabekning] koʻzlari qarshisida qoʻrboshining gunohkor koʻzlari chiday olmadilar-da, yerga boqdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarOʻyin ham bir turli nazokat kasb etib, Gulsumbibi yoʻrgʻalay ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Kasb qilmoq Biror ish-mashgʻulotni odat qilmoq, doimiy ish-mashgʻulotga aylantirmoq. Maxdum bir necha haftadan beri bu hunarni oʻziga kasb qilib olgan, Anvar ariza va kengashdan bir pul ishlamagan kunlarda, u necha tangalarni yoʻlakda oʻtirib topar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayonU [Qurbonov] bir necha yildan buyon Ashxabod, Boku, Tbilisi shaharlariga safar qilib, hamyon toʻldirishni kasb qilib oldi. — Mushtum
Полная статья →
kasal

sft. 1. Organizm meʼyoriy holatini, faoliyatini buzuvchi narsa; kasallik, dard.

Sil kasali. Rak kasali. Tutqanoq kasali. Kasalga chalinmoq.

[Shokir ota:] Burungi zamonlarda Ibn Sino, Luqmon Hakim oʻtgan. Ular har bir kasalga davo topgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Onasi oʻzining kasalini ham unutib, uning boshida parvona boʻldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yosh boʻlganidan kasalini oʻzi sezmasa kerak. Kasali oʻqtin-oʻqtin bir koʻrinish berib qoʻyadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Organizmining meʼyoriy holati, faoliyati buzilgan, kasallikka yoʻliqqan; betob.

Kasal odam. Kasal mol.

Xotirjam ishlasin, deb kasal onasini birovning qoʻliga tashlagim kelmadi. — S. Zunnunova, Olov

Odam organizmining kasal yoki shikastlangan aʼzolarini almashtirish uchun sunʼiy ehtiyot qismlar yaratish gʻoyasi yangilik emas. — Fan va turmush

3. Organizmining meʼyoriy holati, faoliyati buzilgan shaxs, kasallikka yoʻliqqan shaxs; bemor.

[Shokir ota:] Ibn Sinoga kasalning joni chiqmagan boʻlsa, bas ekan, tuzatar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ikki qavatli maktab binosi shoshilinch suratda front yoqasidan keltirilgan yarador, kasallar uchun boʻshatilmoqda. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

4. Narsa yoki uning qismidagi nosogʻ, buzuq holat; nosozlik, illat.

Hamma kasal shundaki, siz xalq kuchiga ishonmaysiz. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

U [Erkin] mashinaga bir qarashdayoq kasalini topadi va davosini qiladi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

5. Odatga aylangan ish, xatti-harakat.

— Saʼvani yaxshi koʻrasizmi? — Otadan qolgan kasal bu, — kulib javob berdi Yoʻldoshev. — Yoshlik

Demak, yolgʻonchilik kasaliga mubtalo boʻlgan kishini rostgoʻy odamning qoni bilan davolasa boʻladi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Erining toʻsatdan qaysarlik kasali tutdi. — Tafakkur

6. Umuman, biror narsa istagi, shunga ishtiyoq, intilish; dard.

Oʻzing ayt, agar menga shu kasalingni bir ogʻiz bildirsang, men qaynatangga xat yozmasmi edim — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Oilada ishning juda ishkali — Xolposhshaning kiyim-kechak kasali. — Mushtum

  • Kasaldan turmoq (yoki bosh koʻtarmoq) Kasaldan forigʻ boʻlmoq; tuzalmoq. Kasaldan turgan har qanday odamda boʻladigan allanechuk bir ruhiy yengillik uning ham qalbini quvonchga toʻldirdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solOʻlar yaqindagina kasaldan bosh koʻtargan dardmand kishilarga oʻxshardilar. — I. Rahim, Chin muhabbat
  • Choʻntak (yoki hamyon, kissa) kasal Choʻntakda pul yoʻq, pul yetarli emas; hamyon quruq. Ammo Buxoroda oʻqimogʻim uchun hamyonim kasal edi. — M. Muhamadjonov, Turmush urinishlariQalandarga borib netaman? Necha kundirki, kissam kasal. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Полная статья →
kashf

Kashfiyot.

[Yoʻldosh] Ayniqsa bu kashf harbiy istehkomda qoʻllanilsa, zoʻr foyda keltirishini alohida taʼkidladi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Goh ustalar hunarin bayon etdingiz, Olimlarning kashfini ayon etdingiz. — M. Shayxzoda.

  • Kashf etmoq (yoki qilmoq) 1. Yaratmoq, ixtiro etmoq; topmoq. Radiatsiya ximiyasi atom energiyasi kashf qilinib, yadro nurlari hosil qiladigan qurilmalar koʻplab tayyorlana boshlagandan keyingina vujudga keldi. — Fan va turmushBu antiqa yangilikni Yaponiyadagi Beseda universiteti olimlari kashf etdi. — Fan va turmush;Ajoyib manzara kashf etmoq.Demak, hayot u yoʻgʻida kamol topib borgan, oʻsgan, oʻzgargan, yangilik kashf etgan. — Shuhrat, Jannat qidirganlar
Полная статья →
kaska

ot Harbiy xizmatchi, oʻt oʻchiruvchi, quruvchi va shu kabilarning metalldan yoki plastmassadan ishlangan, turli zarbalardan saqlovchi bosh kiyimi.

Pulemyot nihoyat tanaffus qildi. Ergash kaskasini bostirib kiyib, chuqurdan emaklab chiqdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Qorovulxonada ularga hech kim indamadi, yoʻlakda qoʻllariga bittadan karbid fonar olib, boshlariga kaska kiyishdi-da, konga kirib ketishdi. — A. Muxtor, Chinor

Togʻ parmalovchi yigitlar boshlariga poʻlat kaska kiyishib, saf tortib, tosh qoʻporishyapti. — S. Qodirov, Norak nurxonasi

Полная статья →
kasod

sft. 1. Talab yoki xaridor yoʻqligi tufayli savdo-sotiq, kasb-hunar va shu kabilarning toʻxtab qolish, yurishmaslik, tovarning oʻtmaslik holati.

Nima qilib zerikib oʻtiribsiz, savdo kasodmi? — Oybek, Bolalik

Kasb-kori kasod boʻlgan usta Zamonning tirikchiligi yana ogʻirlashib qoldi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Yigitali, magazinda KOOP [kooperativ] uni koʻpayib ketgach, tegirmoni kasod boʻlib, uyda oʻtirib qolgan otasi hozir pensiyadaligini eshitgan edi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Bandayi, yorab, Muqimiydek boʻlib xor-u kasod, Sud-u savdodin qolib, bozoridin ayrilmasin. — Muqumiy.

2. Kasofat, zarar.

Uyquning kasodi koʻpdir kishiga, Buvishim, gʻaflatdan koʻtar boshingni! — Ravshan

  • Bozor kasod Bozorda mollarning yoki baʼzi mollarning sotilmayotganlik holatini, oʻtmayotgan (ketmayotgan)ligini bildiradi. Bozor kasod, mol-tuyoqning narxi pastlab ketgan. — Sh. Toshmatov, Erk qushiBozorlar kasod boʻlib, hech kim uzangini oʻz narxiga ham soʻramay qoʻydi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari
  • Kasod mol Sotilmay (oʻtmay) yotgan mol. Shu oyda [Ramazon oyida] barcha doʻkondorlar to sahargacha savdo-sotiq qilar kasod mollarini kechalari pullar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari
Полная статья →

Показать все · 210 →

Сказки

175
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldarkoʻsa va boy
Устное народное творчество

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Aql va boylik
Устное народное творчество

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Показать все · 175 →

Диалектные материалы

338
DULAVA, dölosha
Fargʻona viloyati · dulava

miskarlikda mislagan ( || mistovoq) ning bir turi. Lavxuriga o'xshaydi, ammo dulavaning labi tikkasiga qayrilib, so'ng yon tomonga bukilgan bo'ladi

Janchärä
Buxoro viloyati · janjalkash

Janjalkash, urushqoq

Janjālchi
Samarqand viloyati · janjalkash

Janjalkash, kurashchi

Kashmak
Xorazm viloyati · oʻgʻirlamoq

oʻgʻirlamoq, bildirmay, biror narsani ilib ketmoq

Kashmiri
Fargʻona viloyati · Kashmiri

Naqsh turi

Satqoq
Qashqadaryo viloyati · satqoq

Shamollash natijasidagi, tana a’zolari tortishadigan kasallik.

Показать все · 338 →

Внешние ресурсы

2