Қидирув

«ЖИҒ» бўйича 42 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик

Луғат мақолалари

19 та

жиғ

Изоҳли луғат

тақл. с. Қайнай деб турган самовар, қумғон ва шу кабилардан чиқадиган товуш ҳақида.

Самовар жиғ этди-қайнади.

Жиғига тегмоқ Тегишиб ёки бирор ёқмайдиган иш, гап билан жаҳлини чиқармоқ, ғашини келтирмоқ. Баъзан Анорхоннинг жиғига тегиш учун йигитни улар ўзаро Собир почча дейишар эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларБошқа овоз раиснинг жиғига қаттиқроқ тегди. — Ш. Рашидов, Ғолиблар
Жиғини эзмоқ Уриб абжағини чиқармоқ. [Марасул:] Ҳа, ўша сени (урмоқчи бўлади). Жиғингни эзаман! — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Тўлиқ мақола →

жиға

Изоҳли луғат

от 1. этн. Бош кийимига тақиладиган, укпар ва қимматбаҳо тошлар билан безатилган зийнат буюми.

Тилла жиға ярашади бошига, Олиб келдик чарлаб зўрнинг қошига. — Эрали ва Шерали

Куёв узун ва кенг зарбоф тўн кийиб, катта салласига кўркам олтин жиға қўндириб, ҳавони титратган карнайлар, сурнайлар садоси билан ўзиникига кетди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма айн. Тож.

Узоқдаги Чотқол қуёшдан Олтин жиға тақмиш бошига. — С. Акбарий

Тўлиқ мақола →

жигар

Изоҳли луғат

от 1. анат. Одам ва ҳайвонларнинг ўт (сафро) ишлаб чиқарадиган, организмда моддалар алмашинувини таъминлайдиган ички аъзоси.

Жигарим оғрияпти. Жигар касалликлари.

Шу қишда унинг [онанинг] жигари хасталаниб, оёқлари шишиб кетди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Алкогол нафақат жигарга, балки ошқозон-ичак ёʻлларига, юрак томирларига, бош мияга, умуман, бутун ички аъзоларга ҳалокатли таъсир кўрсатади. — Газетадан

2. Ҳайвонларнинг овқат сифатида ишлатиладиган шу аъзоси.

Қовурма жигар. Жигар кабоб.

3. кўчма Энг яқин киши, туғишгандай яқин биродар; фарзанд.

Сен етим эмассан, Тинчлан, жигарим. — Ғ, Ғулом

Мадамин буни кутмаган бўлса керак, шовқин солди: — Хизматкорим эмас! Худойқул менинг ўз жигарим, аммамдан қолган сағир. — П. Турсун, Ўқитувчи

Авазнинг бир дардига юз дард қўшилди. У жигарларини хаёлчан мунғайиб кузатиб қўйди. — С. Сиёев, Аваз

Жигари сув бўлмоқ Қийналмоқ, азоб чекмоқ. Пахта деб жигарим сув бўлди-ю, маккажўхорига нима бор. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Жигаридан урмоқ Мафтун қилмоқ, юрагидан урмоқ. Инобатхон институтнинг биринчи курсидаёқ менинг жигаримдан уриб қолган эди. — Ғайратий,Довдираш
Жигари хун бўлди

Тўлиқ мақола →

жиғадор

Изоҳли луғат

от 1. Жиға таққан, жиғали.

Бошида жиғадор бўрк, кимхоб чопонини елкага ташлаган амирзода Иброҳим Султон кириб келди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. тар. Ўрта Осиё хонликларида: жиғаларни сақловчи киши.

Оқсоқол, акобир, амалдор, туғдор, жиғадор йиғилиб, бўлак кишини хон кўтарди. — Муродхон

Тўлиқ мақола →

жигархун

Изоҳли луғат

от Эзилган, қийналган, хуноб бўлган.

Фарзандин қабрида она жигархун, Унинг фарёдидан дунё ғамхона. — А. Орипов, Ҳайрат

Жигархун бўлмоқ [Исомиддинов] Энг сўнг шундай деди: — Ота, ахир биз ери кўп муштумзўрларнинг оёғи остида эзилдик, жигархун бўлдик, энди орқамизга офтоб тегсинми, ёʻқми? — Ҳ. Шамс, ДушманОдамда виждон ҳам бўлмасми ҳатто, Сўзлаймиз, жигархун бўлиб сўзлаймиз. — Р. Парфи, Кўзлар

Тўлиқ мақола →

жиғилдон

Изоҳли луғат

от 1. Қушларнинг қизилўнгачидаги овқат тўпланадиган ва юмшатадиган буқоқсимон кенг жой.

Хўрозчанинг жиғилдони муштдай шишиб чиқди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. кўчма Томоқ, қурсоқ (нафс ҳақида).

Жиғилдон хуруж қилган ерда виждонга ёʻл ёʻқ. Уйғун, — Ҳаёт қўшиғи

Ундан ҳазар қилинг: жиғилдонига Улар ўз онасин алишган инсон. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи.

Жиғилдон бандаси (ёки овораси) Томоқ, нафс овораси; очкўз, ебтўймас. Фармонқул кўп бамаъни эди-ю, икки-учта жиғилдон оворалари уни ёʻлдан уришди-да. — С. Маҳкамов, Шогирд
Жиғилдон қайнаши Баъзи ошқозон-ичак касалликлари натижасида меъданинг қайнаб ачишуви. Хамир овқат есам, жиғилдоним қайнайди.
Жиғилдонга урмоқ ёки жиғилдондан ўтказмоқ Емоқ, еб юбормоқ, томоқдан ўтказмоқ; бировнинг ҳақини ёʻқ қилиб, ҳазм қилиб юбормоқ. — Қиз бўйга етгандан кейин Мамасаид тайёр ошга баковул бўлди. Қалинини енг учида олиб, жиғилдонга урди-да, қизни узатди, — деди Давлатёр. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 19 →

Таърифлар ичида

1 та

юрак

Изоҳли луғат

юрак анат. Одам ва ҳайвонлар кўкрак қафаси ичида жойлашган, уларнинг қон айланиш системасидаги мускул қопчиққа ўхшаш марказий аъзо. Соғлом юрак. Юракнинг урис

Эртаклар

7 та

Ботмон дахсар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда хотини томонидан ёғ олиб келишга жўнатилган лақма одамнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. У ёʻлда турли одамлар билан учрашиб, уларнинг масла

Мулла Таппак

Халқ оғзаки ижоди

Бир чол ва кампир камбағалликдан қутулиш учун чолни домла қилиб кўрсатади. Унинг донолиги ҳақидаги миш-мишлар подшоҳга етиб боради ва у чолни ёʻқолг

Оқила қиз

Халқ оғзаки ижоди

Золим хоннинг буйруғидан қўрққан йигитни ўлимдан қутқариш учун, оқила қиз ўзининг зукколиги ва жасоратини ишга солади. У отга миниб, халқни золим амалдор

Рустамзод ва Шерзод

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал бобонинг топқирлиги ва икки ўғлининг саргузаштлари орқали адолат ва бахтга эришиш ёʻлидаги синовлар тасвирланади. Ака-укалар ажралиб

Сеҳрли шамчироқ

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда Оловиддин исмли йигитнинг сеҳрли шамчироқ ёрдамида бойлик ва бахтга эришиши, шунингдек, ёвуз сеҳргарнинг ҳийлаларига қарши курашиши ҳико

Сусамбил

Халқ оғзаки ижоди

Эртакда хўжайинларининг зулмидан қочиб, бахтли ҳаёт излаб Сусамбилга ёʻл олган жониворларнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ёʻлда бир-бирларига қўс

Ҳаммасини кўриш · 7 →