Қидирув

сфт. Хоҳиш-ихтиёрдан ташқари; беихтиёр, ғайриихтиёрий.

Ихтиёрсиз ҳаракат.

У [Собирахон] нима тўғридадир ўйлар, ихтиёрсиз бўлса керак, аллақандай ҳазин куйни бурни билан куйлаб борар эди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Ихтиёрсиз қуйилиб келган қайноқ кўз ёшларини Гулнор баъзан зўрға яширар, баъзан яширишдан ожиз қоларди. — Ойбек,Танланган асарлар

от 1. Хоҳиш-истак эрки; эрк, хоҳиш.

Келмоқ ихтиёр билан, кетмоқ ижозат билан. — Мақол

Сендан ҳеч сиримни яширмайман. Дастлаб кирган заводимдан ўз ихтиёр им билан кетганим ёʻқ. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

2. Фойдаланиш, тасарруф ёки идора қилиш ҳуқуқи; изм.

Бу ерлар колхоз ихтиёрида. Директор ихтиёридаги мукофот фонди. Завод ихтиёрида бўлган машиналар.

Кўп умр кўришингиз — тақдир қўлида, беқарз яшашингиз — қалбингиз ихтиёрида. — Тафаккур

Бизларни медицина академиясида бир ярим ой ўқитиб, Москва шаҳар санитария бошқармаси ихтиёрига юборишди. — Саодат

Истар-истамас.

Кумушбиби ҳам ихтиёрли-ихтиёрсиз бу кулгиликка тортилиб, унинг ювошгина илжайишидан ёқутдек лаблари остидаги садаф каби оқ тишлари бир оз кўриниб қўйдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Кто не воздержан на язык, тот уваженья не достиг. (А. Навои.)

сфт. Хоҳиш-истак эркига боғлиқ бўлган, кишининг ўз хоҳиши билан қилинадиган ёки қилинган; эркин, кўнгилли.

Ихтиёрий ёрдам.

Тил ўрганиш — бу мажбур-қистов, куч ишлатиш ёʻли билан эмас, ижтимоий зарурат талаби, ихтиёрий майл ҳукми билан бўлади. — Саодат

а free, independent