Qidiruv

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

kt. q. Bilan.

Boy ila xizmatchi.

Kumush maktubni oʻqib tamom qildi-da, jonsiz bir tovush ila uyatsiz deb qichqirdi va yerga yiqilib, oʻzidan ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

1. Dastlabki, birinchi; boshlangʻich. Quyoshning ilk nurlari. Shoirning ilk sheʼrlari. Kishilik tarixining ilk davri.

Sherbek studentlik hayotining ilk damlarida oʻzini xuddi qafasdagi qushga oʻxshash his etdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bu jarayon tanlovning ilk bosqichida tuman va viloyatlarning oʻzida amalga oshiriladi. — Tafakkur

2. Erta. Ilk bahor.

Ilk sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida, quyosh endi tigʻ yoya bosh-lagan salqin sabohda Qorabuloq qishlogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Oʻqish-oʻrganish va tadqiqot, tahlil etish bilan erishiladigan bilim; koʻnikma, maʼlumot.

Ilm darajasi. Ilm olish huquqi. Ilm dargohi. Shariat ilmi. Dunyoviy ilmlar.

Jamolboy aka, dini islomni qoʻldan bermasdan zamon ilmlarini oʻqilsa, zarar qilmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Domlamiz bizga bunday ilmlarni oʻqitmaganlar. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Kashfiyotsiz ilm boʻlmaganidek, ilm ham kashfiyotsiz nafas ololmaydi. — Saodat

Olim ilmi bilan hurmat topur, hofiz xush ovozi bilan odamlarning dilini xush qilur — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Ish-faoliyatning ilm bilan bogʻliq sohasi; tabiat va jamiyat haqidagi bilimlar tizimi; fan.

Ish va hunar. Ilm va maʼrifat. Ilm va sanʼat.

Yangi maktablar ochib, Qurʼoni karim va boshqa darslar bilan birga jugʻrofiya, tarix, hisob kabi ilmlarni ham taʼlim beraylik. — Oybek, Tanlangan asarlar.

3. Ish-faoliyatning maʼlum bir sohasiga oid bilim, taʼlimot, malaka.

Islim barlos — sodda, dilovar, ov va qush ilmining piri. — Oybek, Navoiy

Bogʻdorchilik ilmini bilar ekan. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Harb. ilmida hamma yoʻl bekilganda, jangchi uchun oʻlimdan boshqa chora qolmagandagina oʻzini oʻzi halok qiladi, deyiladi. — S. Ahmad, Hukm

ot 1. esk. ayn. Qoʻl 1 (asosan egalik qoʻshimchalari bilan qoʻllanadi).

Sabr aylasang, murodingga yetarsan, Nasib boʻlsa, yor ilkidan tutarsan. — Tohir va Zuhra

Xitoy qizlari moʻgʻul yigitlari ilkiga tushmaslik uchun yonib turgan uylar ichiga oʻzlarini urganlarini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Sizga mening maslahatim —

Andijonda koʻp turmang. Ilikka tushib qolursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Boldir suyagi, oyoqning tizzadan toʻpiqqacha boʻlgan qismi.

Yana bu oyoq yo iligidan, yo tizzasidan qirqilgan boʻlsa ham mayli edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Ha, koʻchaga chiqmaysan, eshitdingmi? Hoy bola! Iligingni sindiraman-u, kasalingni boqib oʻtiraveraman. — N. Safarov, Saodatning qissasi

3. Odamlar hamda qoʻy, mol va shu kabilar hayvonlar oyoqlarining ichida moysimon modda boʻluvchi qismi; ana shu qismning (goʻshti bilan) pishirilgani.

— Qani, barradan oling, oʻgʻlim, — dedi u ilik uzatib. — Qoʻrqmang, bu parranda etiday yengil hazm boʻladi. — A. Mirahmedov, Qoʻylar qoʻziladi

Maxsum yeb tozalangan ilikni asta dasturxonga qoʻydi-da, hayajon ichida baqrayib oʻtirgan Boboqulga tikildi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Shu suyak ichidagi moysimon modda, toʻqima (isteʼmol etiladi va nihoyatda quvvat-mador boʻluvchi taom sifatida qaraladi).

Yana bunday toʻqimalar paysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq suyaklar orasidagi mijik va kemik deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

-Boʻlmasa, iligini siz qoqib yeng, dada — dedi oʻgʻil. — R. Fayziy, Sen yetim emassan.

koʻchma Yoqimli, xush keladigan. n [ Mayna]

Iliq soʻz. Iliq suhbat. Iliq muomala

Oshiq yigitlarning koʻzlari va iliq tabassumlari haqida zimdan oʻylab, yana oʻzidan-oʻzi uyalibketardi — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Muhammadjonga doim iliq muomala qiladigan Zufar Hakimovich bugun nega qoʻl berib koʻrishmagani mana shu istehzoli savoldan bilinib turardi — P. Qodirov, Uch ildiz