Поиск

ot kt. Narsa, buyum (asosan biror narsaga qarashli, oid narsa-buyumlarni bildiradi).

Uy-roʻzgʻor ashyolari.

Kotib yozuv ashyolari turgan kursi oldida tiz choʻkdi. — Oybek, Navoiy

Tekshiruv chogʻida mashina peshona oynasi olcharang boʻyoqning koʻchma boʻlaklari daliliy ashyo sifatida olindi. — Gazetadan

ot 1. tar. 1 Qoʻqon va Buxoro xonliklarida dehqonlardan yetishtirilgan hosilning oʻndan bir qismining soliq haqi tariqasida olinishi; ushr.

U [buvim] aytardi: — Vaqf dahyagini uylari kuygur amlokdor bilan ijarador ikki baravar qilib oldilar. — S. Ayniy, Esdaliklar

2. Buxoro amirligida vaqf yerlaridan olingan daromadning madrasalarning maxsus imtihondan oʻtgan mullavachchalariga beriladigan qismi.

3. Oʻrta Osiyoda: oʻtmishda yer, ulov, urugʻ-lik, ovqat va boshqalar hamma xarajatlarni yer egasi (xoʻjayinlar)dan olib, hosilning oʻndan toʻqqiz hissasini yer egasi, oʻndan bir hissasini oʻzi olish sharti bilan dehqonchilik qilish tartibi.

Huv oq yerni qirq yil ekdim dahyakka. Anovi yerga qurib oldim chaylamni. — Gʻ. Gʻulom

— Endi, — dedi Nazarboy, — berilgan arpaning dahyagi hisobidan mening qopimga bir gʻalvir sol. — S. Ayniy, Qullar

ot 1. 1 Qush uyasi; in.

Qushlar oshyonidan uchib ketmishlar, Kech kuzak haybati soya solganda. — A. Sher, Qadimgi kuy

Chegara bilmagan ozod qaldirgʻoch Oshyon topadi boʻgʻotimizda. — Gʻ, Gʻulom

2. Hovli-joy, boshpana.

Men u taraflarda hovli-joy yoʻq boʻlsa kerak, deb xayol qilgan edim, yoʻq, qishloq ahli biz ketgan soylikning ikki labini oshyon tutgan ekan. M. — M. Doʻst, Lolazor

Vatan degan chogʻda oddiy oshyon — Oʻlan toʻshagini anglaganlar moʻl. — A. Oripov, Yillar armoni

3. koʻchma Makon, egallangan joy.

Lola deganimizda, qir-adirlar malikasi, laʼl bisotli gullar oshyonini koʻz oldimizga keltiramiz. — Gazetadan

[Bulut] Shamol qanotida yoʻl oldi xushnud Oshyonidan uzoq-uzoq tomonga. — A. Oripov, Yillar armoni

ot 1. Biror tashkilot yoki muassasadagi kishilarni hisobga olish, roʻyxatga kiritish orqali qayd etish.

Uchyot varaqasi. Uchyotga oʻtish (yozilish). Uchyotga olish. Uchyotdan chiqish.

2. Hisoblash, roʻyxatga olish yoʻli bilan narsalarning borligini aniqlash; hisob-kitob.

Buxgalter uchyoti. Mollarni uchyot qilish.

sft. 1. Sharoit, holatni, narsa-hodisaning mohiyatini tez anglash qobiliyatiga ega; shunday qobiliyat, idrok bilan ish tutadigan; ziyrak.

Hakimboyvachchadek hushyor yigit qayda? Boylarimizning bari hushyor. Aqli boʻlgani uchun boy boʻlganda. — Oybek, Tanlangan asarlar

U suv toʻldirib qoʻyilgan qumgʻon tagiga olov yoqdi. Hushyor shogirdlari hatto tutantiriq ham tayyorlab qoʻyishgan ekan. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Tevarak-atrofga, yon-veridagi hodisalarga sezgirlik bilan koʻz-quloq boʻlib turuvchi; sergak.

Chegarada hushyor turadi posbon, Begona biror xas uchib oʻtolmas. — R. Bobojon

Hushyor turib, adashmay, Har shar-pani sezaman. — Uygʻun

3. Es-hushi joyida, hushini yoʻqotmagan (asosan, ichkilik, kayf taʼsirida emaslikni bildiradi).

Alimardon qancha may ichganining hisobiga yetmadi Hushyor paytlarida u oʻzining ahvolini oʻylab koʻrar, nazarida, dahshatli tush koʻrayotganga oʻxshab ketar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Abdishukurning kayfi baland boʻlsa-da, hushi hali oʻzida, mumkin qadar oʻzini hushyor tutishga tirishadi. — Oybek, Tanlangan asarlar