Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«Ф.» бўйича 1124 та натижа: Изоҳли

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

562 та
фан

от 1. Табиат ва жамиятнинг тараққиёт қонуниятларини очиб берувчи ҳамда ўзи эришган натижалар билан атроф муҳитга таъсир кўрсатувчи билимлар тизими.

Фан асослари. Фан ютуқлари.

Ҳар бир фаннинг ўзига хос сири ва сеҳрли томонлари бўлади. — Ёшлик

Фан тарихида қизиқарли ҳодисалар кўп учрайди. — Фан ва турмуш

2. Шундай билимлар тизимининг алоҳида тармоғи, ёʻналишлари, соҳалари.

Аниқ фанлар. Ижтимоий фанлар. Табиий фанлар. Физика фани. Тилшунослик фани.

Биласизми, бўталоғим, табиий фанлар даврнинг зарурий эҳтиёжларидан вужудга келади. — С. Кароматов, Олтин қум

Биология фани ҳам ниҳоятда ривож топиб кетди. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Тўлиқ мақола →
фас

от Баъзи шарқ мамлакатларида кийиладиган, попук қадалган кесик конус шаклидаги бош кийим; ҳожи дўппи.

Вазир бахмал фас кийган. — Шарқ юлдузи

Абдулвоҳид кичкина, чўзинчоқ бошидаги тоза, кўркам саллани қозиққа илди-да, эски айниган фасни — ҳожи дўппини кийди. — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
феъл

от 1. Киши характерини ташкил этувчи руҳий хусусиятлар ва ундан юзага келувчи хатти-ҳаракатлар мажмуи; хулқ, характер, хулқ-атвор.

Ҳар ким феълига яраша олар. — Мақол

— Бу ойимчанинг феълини биласиз-ку! — деди Мастура кўзига ёш олиб. — Э. Аъзамов, Жавоб

Зайнабнинг шу феъли балоғатга етиб, эрга теггандан кейин ҳам ўзгармади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Инсоннинг маълум пайтдаги руҳий ҳолати, кайфияти, авзойи.

Феъли бузилмоқ. Феъли айнимоқ. Феъли озмоқ.

Шундай феъли бузилдики, худодан ҳам хафа бўлиб кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Бироқ раиснинг феъли бирданига айниб қолди. — С. Зуннунова, Олов

3. кўчма Одат, хулқ, қилиқ; иш, хатти-ҳаракат.

Ёлғончилик шундай бир шум феълдирки, имонга, ризққа, умрга, эътибор ва обрўга зиёни бордур. — Ҳамза, Танланган асарлар

Қойил қолдим энди қилган феълингга, Ўғил кўргин, қўлин солсин бўйнингга. — Эрали ва Шерали

Ҳали ҳам тавба қил қилган феълингга, Тўхта, ойим, етолмайсан элингга. — Муродхон

  • Ит феъл, итфеъл Ёмон хулқли, ярамас. Самоварчининг ит феъл эканини пайқаган бўлса ҳам, ноилож унинг олдига борди. — Ойбек, Танланган асарлар— Ит феъли, бадбахт! қош-у қовоғингдан нақ қор ёғади — Ойбек, Танланган асарлар
  • Феъли айнамоқ Шамол эсиб, ҳавонинг феъли айниб бирпас-да — Ғайратий, Танланган асарлар.Гоҳо кулиб, осмон ҳаммани хурсанд қилади, гоҳо бирдан феъли айниб, деҳқон дилини сиёҳ қилади. — Н. Сафаров, Оловли излар
  • Феъли кенг Бор нарсани биров билан баҳам кўрадиган, бировдан аямайдиган, сахий. Тегирмонда туғилган сичқоннинг феъли кенг. — МақолЎлганда гўринг кенг бўлсин, тирикликда — феълинг. — МақолТемирчининг уйи тор бўлса ҳам, феъли кенг эди. — Ш. Рашидов, Қудратли тўлқинЭй, феъли кенг қишлоқ ўғли, куйлайин сени! — А. Шер, Қадимги куй
  • Феъли тез — Хотининг, бунақа феъли тез экан, [болани] олиб кетмагани ҳам дуруст. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Феъли тор Ҳаддан ташқари зиқна, хасис. Қадим ўтган замонда, Каттақўрғон томонда, Бир очкўз бой бор эди, Феъли жуда тор эди. Уйғун.— Улар-да пул бўлади, биламан. Лекин аёлларнинг феъли тор. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Феъли қайтмоқ Ё тавба, ё тавба! Мунча феълинг қайтмаса, қизим? — Н. Сафаров, Танланган асарлар
  • Хуш феъл [Ўроз] Мирзакаримбойга қарол бўлиб ёлланган, кет-боши кир, увада бўлишига қарамай, чиройли, хуш феъл, ёқимтой йигит эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
фил

от 1. зоол. 1 Африка ва Осиёда яшайдиган, сутемизувчилар синфига мансуб, сиртга чиққан иккита узун, курак тишли ва бақувват хартумли, ўсимликлар билан овқатланувчи улкан жуссали ҳайвон.

Қуруқда яшовчи ҳайвонларнинг энг йириги филдир. — Зоология

Чивин кўплашса, филни йиқитади, деган гап бор. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Шахмат тахтасида бурчак ҳаракати (диагонал) бўйича истаган катакка юра оладиган сипоҳ.

[ Шайхулислом] Э.. Э.. ғалат, филингизни кўрмабман. — Уйғун ва И. Султан, Алишер Навоий

3. кўчма Бақувват, қудратли, катта имкониятларга эга.

Халилов билан баҳслашиб ўтириш шартми! Халилов — фил, сен — қўчқор. — И. Раҳим, Ихлос

  • Филдан пашша ясамоқ ёки пашшани фил қилмоқ Ошириб юбормоқ, кўпиртирмоқ; муболаға қилмоқ. Сиз, ўртоқ Рафиқ, пашшадан фил ясамоқчи бўласиз! — Н. Сафаров, Танланган асарлар— Уззукун пашшани фил қилиб, қаёқдаги гапларни чулғатиб юрдингиз. — А. Муҳиддин, ҲадяУ.. рост-ёлғон хабарларнинг пашшасини фил қилиб етказиб, уйимизни куйдирди. — С. Айний, Қуллар
Тўлиқ мақола →
фол

от Бугун тонг билан Жалолиддинни ҳибсга олибдилар.

[Гули:] Ё раббий! Бу ёмон фол. Уйғун ва — И. Султон, Алишер Навоий

Айниқса мулла Абдураҳмон ҳануз Раънонинг эрга берилмаганлиги хабарини эшитгач, бу тасодифни истиқболнинг хайрли фоллари сирасига киритди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 562 →

Таърифлар ичида

559 та
шикоятланмоқ

шикоятлан айн. Шикоят қилмоқ 1 — Астрободда бағоят номақбул ҳаракат рўй бермиш, — деди Ҳусайн Бойқаро шикоятланиб. Ойбек, Навоий Хотин паранжиси билан айвоннинг

нидо

нидо кт. Бирор кайфиятни, ҳис-туйғуни ифодаловчи овоз, товуш. ◆— Қаёқданам бу балога ёʻлиқдим, уф-ф, — Хўжабековнинг кўкрагидан тубсиз пушаймон нидоси узилиб чи

жиртаки

жиртаки Зокиржон ҳаддан ташқари жиртаки, асабий бўлиб қолганди. Ф. Мусажонов, Баҳор нафаси

жиртакилик

жиртакилик Аҳмад ўз ҳиссиётларини жиловлаб туролмади, жиртакилик қилди. Ф. Мусажонов, Ҳиммат. Жалол

маъмурлик

маъмурлик айн. Маъмурчилик. Рақамга боқсам, эрта — ҳамма ерда маъмурлик. Ф. Зоҳид, Туямўйин қўшиғи

Ҳаммасини кўриш · 559 →

Эртаклар

3 та
Чол билан бўри
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда чўпонларнинг жонига теккан бўри овчидан қочиб, чолга учрайди. Чол унга ёрдам беради, аммо бўри унга ёмонлик қилмоқчи бўлади.

Савдогарнинг тахмини
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда савдогарнинг хотини ва эшоннинг иккиюзламачилиги орқали инсон табиатидаги мураккабликлар очиб берилади. Савдогар ўзининг синчковлиги ва тажриба

Сусамбил
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда хўжайинларининг зулмидан қочиб, бахтли ҳаёт излаб Сусамбилга ёʻл олган жониворларнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ёʻлда бир-бирларига қўс