Қидирув

сфт. 1. Меҳр, суйиш ҳисси билан муносабатда бўлинадиган; суюкли.

Эрка қизча билан меҳрибон отанинг ўртасига рахна солиш жоҳиллик. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Булғорнинг эркаси, болам, ёʻл бўлсин — Эрали ва Шерали

Сайр этайлик, кел, бирга, эркам, Рози кецин биздан умрбод — Шодлик учун яралган олам. — Э. Воҳидов, Муҳаббатнома

2. Кўнглига келган ишни қилиш учун ихтиёр бериб қўйилган, талтайтириб юборилган, тантиқ.

Эрка туца онаси, талтаяди боласи. — Мақол

Мунис тенгқурларига ўхшамасди: жуда эрка эди, сержаҳл эди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

Фахриддин эрка ўсган тантиқ бола бўлгани учун Нисо буви: — Ҳа, ишқилиб, икковининг жони омон бўлсин, — деб қўя қолар эди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

3. Эркалик, суюмлилик ифодаловчи.

— Ёлғончи экансиз, — деди у яна эрка товушда. — С. Сиёев, Ёруғлик

Гулнор чиройли ва эрка табассум билан, хўп дегандай, бошини қимирлатди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Эрка (эркаклар ва хотин-қизлар исми).

от 1. айн. Эр 1, 2.

Эркак жинси.

Доя келгандан сўнг, ичкари ҳовли эркак зотидан тозаланди. А — Қодирий, Ўтган кунлар

Билмадим, хотин тортингани учун эркак тегишгиси келадими, эркак тегишадиган бўлгани учун хотин тортинадими? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Эр жинсидаги ҳайвон, жонивор.

Эркак мушук. Эркак қўй. Эркак ғоз.

Хотиним қиз туғди, деб хафа бўлма, шернинг эркак ва урғочиси баравар. — Ёшлик

от 1. Эркага хос хусусият, хислат.

Эркалатган сари эркалиги ошади.

2. Эрка одамларга хос қилиқ, иш, хатти-ҳаракат; ноз, эркаланиш.

Қизча бирдан Бектемир тиззасига бошини қўйиб, эркалик, ялинчоқлик билан деди: — Нон бер. Егим келяпти. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Эрка бўлган вақт, шароит.

Минг бора розиман она юртимдан, Кўрди у эркалик чоғларимни ҳам. — А. Орипов, Йиллар армони

Эркаликда ўсган Отабекка бу хўрлик турмушдан биринчи зарба эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

сфт. Эркалик қилиш хоҳиш-ихтиёрини қозонган, шундай эрк-ихтиёрга эга.

Бу эр-хотинга тантиқ, эркатой қизлари яйраб-яшнаса бас! — Газетадан

Қамар раис олдин секретарнинг эркатойи эди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

от Эркакларга хос нарса, белги-хусусият, хатти-ҳаракат ва шу кабилар

Қандайдир паривашнинг оловли жозибаси, ҳусн-малоҳати унинг эркаклик қонига ўт ташлаб юборган эди. — К. Яшин, Ҳамза

— Хотинларим, — деди бой, — менда эркакликдан бирор нарса қолмаганини биладилар, уйланишимдан улар учун бирон зарар ёʻқ. — С. Айний, Қуллар

фл. 1. Меҳр билан силаб-сийпамоқ, суймоқ.

— Ухла, ухла, айланай полвон боладан! — эркалаб боланинг бошини силади Ёʻлчи. — Ойбек, Танланган асарлар

Уни ёлғиз дадасигина эмас, бутун қишлоқ эркалар, ҳеч киши унга қаттиқ гапирмас эди. — С. Аҳмад, Уфқ

[Отабек) Ухлаб кетар экан, ўзини гоҳ қонга беланиб ётган ҳолда, гоҳ Кумушни эркалаб турган ҳолда кўрар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кўнглига қараб, эрка қилиб ўстирмоқ; эрка, тантиқ қилиб юбормоқ.