фл. 1. Босиб, сиқиб ва бошқалар ёʻл билан юмшатмоқ, пачақламоқ, янчмоқ ва ҳ.к.
Оёғи билан сигаретани эзмоқ. Анорни эзмоқ.
Ёнида чумоли уясини кўриб, оёғи билан эзди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Чол бошқа чой чақириб, белбоғининг қатидан қуруқ чой олиб, кафтида эзди-да, пиёлага солиб қайтарди. — С. Аҳмад, Ҳукм
Эрталаб Шоқосим бир ўсимликнинг қовжироқ гулини келтириб, қайноқ сувда эзиб, қизга ичиришни буюрган эди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Киши аъзоси ёки унинг бирор жойини қаттиқ босим, сиқувга олмоқ.
Оғир юк елкасини эзяпти.
Оёғини қиздириб эзган этигини ечолмай ўтирган Ширмонхон Мақсуда келгандан кейин ўрнидан турди. — С. Зуннунова, Олов
Манглайни эзиб юборди бу чўян қалпоқ. — Ойбек, Қуёш қораймас
3. Оғир, қийин аҳволга солмоқ, шундай аҳволда сақламоқ.
Узоқ ва машаққатли ёʻл уларни жуда эзиб ташлаган эди.
Халқларни қул қилиб эзиб келган подшо ҳукумати ағдарилди. — Т. Бекмуродов, Унутилмас воқеалар
Кириб майдонда жавлон урди эрлар, Эзиб душманни ҳайқирмоқда шерлар. — Ҳабибий
4. Руҳан қийноққа солмоқ; қийнамоқ.
Раҳимжон ака, бўлди, ўзингизни эзманг. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири
Орага оғир, эзиб юборувчи жимлик чўкди. — К. Яшин, Ҳамза
У билан талашиб-тортишиб ўтириб, ёлғизлигини ҳам унутган экан. Энди танҳолик эза бошлади. — С. Сиёев, Отлиқ аёл
5. Қойилмақом қилиб, жуда таъсирли тарзда ижро қилмоқ (асосан куй, қўшиқ ҳақида).
Шодмон ҳожи олдин дуторда майин эзиб, Туя бўзлов машқини чалиб, кейин танбурни олди. — С. Абдулла, Қувғунда
Бобоси уни қувонтирадиган гап топганидан хурсанд, эзиб ҳикоя қила кетди. — А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат
- Жағини эзмоқ Уриб мажақламоқ, абжағини чиқармоқ. Ол қўлингни, жағингни эзиб қўяман! — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар
- Жиғини эзмоқ Ҳа, Салим, Ҳакимларнинг жиғини эзаман, ука. — Ойбек, Танланган асарлар
- Эзиб ёғмоқ Майдалаб тўхтовсиз ёғмоқ. Уч кундан бери ёмғир эзиб ёғар, ҳашарчилар ишга чиқмай, зерикиб қолишган эди. Ў. — Ҳошимов, Бир томчи шудринг
- Юракни (ёки бағирни, қалбни, юрак-бағирни) эзмоқ Руҳий азоб бермоқ, руҳан қийнамоқ. Ўғли Турғунбой унинг юрагини эзиб юборди. — Т. Ашуров, Оқ отАхир менда нима гуноҳки, муштипар онайизорнинг бағрини эзасан. — К. Яшин, ҲамзаСовлиқнинг фарёд уриб маърагани юрак-бағрини эзиб юборди. — С. Аҳмад, ЮлдузОпа хатосин сезди, Тўғри сўз қалбин эзди. — Муштум