Қидирув

«ЭН» бўйича 1571 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар Ресурслар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

689 та

эн

Изоҳли луғат

ЭН нарсанинг кўндаланг кўламиъ. Тахтининг эни 30 см эди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли и:ŋ тарзида талаффуз қилинган бўлиб (ЭСТЯ, I, 352), ўша даврлардаёқ ŋ ундоши н ундошига алмашган, и: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолиб, бу унли э унлисига алмашган (Девон, И, 83); и:ŋ > и:н > ин >

1. Нарсаларнинг кўндаланг ёʻналишдаги катталиги; кенглиги

Уйнинг бўйи ва эни. Эни бир метр, бўйи икки метр келадиган гилам

Энига йигирма олчин жой олган ўн беш даричали каттакон чорхари уй ичида эллик чоғли бек йигипиари гулхан солибўтирар эдилар — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Бир кийимлик газлама

Аҳмадўзи учун бир жоди, бир тарғил сигир, бир кийимлик энолди — Газетадан

3. Белги, тамға (адаштирмаслик учун қорамол ёки қўй қулоғида ҳосил қилинган кесик)

Тўлиқ мақола →

энмоқ

Изоҳли луғат

фл. 1. шв. 1 Паст (қуйи) томон ёʻналмоқ; тушмоқ.

Тарлон пастга энаётганда, олд оёқлари букилиб, йиқилиб кетайин деди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом

Келинчак чорраҳадан ўтиб, паст кўчага эниб кетди. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

Собир йигитча ортидан пастга энаркан, оёғи тортмаётганини ҳис этди. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча

2. Тегмоқ, қўнмоқ, ўтирмоқ.

тўлқин зарралари соҳил устида учиб, садақайрағочларнинг яланғоч шох-бутоқларига энади. — Й. Шамшаров, Тошқин

лабларига энган кўз ёшларини ялаб, ув тортди аёл. — Н. Қиличев, Устун

3. Пайдо бўлмоқ, кирмоқ.

Қозиғига мол боғланган хонадонга барака энади. — С. Нуров, Нарвон

Мезон шамолини еган сапчаларга ҳам шира энади. — С. Нуров, Нарвон

Мамасаид эрмисан эрдай бўлиб, вужудига куч эниб бахт қушининг бошига қўнмоқчи бўлаётганидан ўзида ёʻқ шод. — Т. Сулаймон, Интизор

Тўлиқ мақола →

эна

Изоҳли луғат

от шв. Она.

Кейин бораман девдим, энам: — Қўй ўша ўқишингни. Биззи зотда олим чиқмаган сира, — деди. — С. Нуров, Нарвон.

Тўлиқ мақола →

энг

Изоҳли луғат

Белгининг юқори, ортиқ даражасини билдирувчи сўз.

Энг чиройли. Энг баланд. Энг муҳими.

Халқ кўзида бу — энг қора, энг мудҳиш, энг золим маҳкама эди. Ойбек, — Танланган асарлар

Бу ишда Қурбон отага биринчи бўлиб қўл бермоқчи бўлган одамларнинг энг биринчиси Абдусамадқори эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Тўлиқ мақола →

энли

Изоҳли луғат

сфт. 1. Кенг; сербар.

Энли камар. Энли газлама.

Унинг энли қошлари чимирилди, кўзларига ташвиш, жиддият чўкди. — С. Анорбоев, Оқсой

Терак бўйи келадиган девор жуда энли эди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Бармоқ кенглигидаги.

Пўлат икки энли келмайдиган тор пешонасини тириштирди. — Ғунча

Бўсағани тўрт энли тупроқ қоплаган. — С. Сиёев, Ёруғлик

Тўлиқ мақола →

энса

Изоҳли луғат

от Одам бошининг орқа пастки қисми; энса суяги.

Чойхоначи дўпписини пешонасига суриб, энсасини қашиди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Энсаси қотмоқ Ёқимсиз гап, иш, хатти-ҳаракат, ҳолат ва шу кабилардан ғаши, ғазаби қўзғамоқ; аччиқланмоқ. Ойимнинг гапларига бувимнинг энсаси қотибди. — Э. Райимов, Ажаб қишлоқ[Элмурод] Мурзиннинг бу томонга келаётганини кўрди-ю, энсаси қотиб, қиздан йироқлашди. Шуҳрат, — Шинелли йилларУ қилиб юрган ишларни кўрган одамлар энсаси қотар, бир тамагир расво эканлигидан ғазабланардилар. Мирмуҳсин, — Меъмор

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 689 →

Таърифлар ичида

4 та

корчалонлик

Изоҳли луғат

корчалонлик Корчалонга хос иш, хатти-ҳаракат. Мен ундан [Мўминжондан] Холиқнинг қандай қилиб инженер бўлиб қолганини сўрасам, унинг эн-саси қотиб: — Инженер қаёқда

йирингламоқ

Изоҳли луғат

йирингла Йиринг ҳосил қилмоқ, ҳосил бўлмоқ; йиринг олмоқ, йиринг бойламоқ. Оёқларидаги занжирнинг сиқувини ҳам, елкасидаги йиринглаб кетган чуқур яранинг оғриғини

ора-сира

Изоҳли луғат

ора-сира Гоҳо-гоҳо, баъзи-баъзида. Чирилдоқлар тинимсиз чириллар, ора-сира пастдан — қишлоқ томондан итларнинг ҳургани эшитиларди. Э. Усмонов, Ёлқин У [Ғуломжон] то

ҳажм

Изоҳли луғат

ҳажм Бирор жисмнинг бўй, эн ва баландлик жиҳатидан катта-кичиклиги; фазода эгаллаб турган ўрни (куб бирлиги билан ўлчанади). Бинонинг ҳажми. Агар ҳажмини каттароқ қи

Эртаклар

392 та

Абдуазиз

Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш

Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой

Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 392 →