Қидирув

от 1. Тутун, қурум, ис.

Порох дуди,

Мамажоннинг димоғига қорачироқ дуди гуп этиб урилди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Ёғ дуди осмонга кўкиш устундай кўтарилди. — Ҳ. Ғулом, Замин юлдузлари

Деворлари ва шипини қоп-қора дуд босган бу уйга қуёш нурлари кичик бир туйнукдан тушарди, холос. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. кўчма Ғубор, доғ, асорат.

Кўзимда ғурбатнинг заҳарли дуди. — Ғ. Ғулом

Гулнорнинг кўнглини қоплаган ҳасрат дуди тарала бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Аслида суҳбатдан қолган дуд ҳали Элмуроднинг кўнглидан аримаганди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

3. кўчма Оҳ, нола; руҳий азоб.

Ҳожи холанинг дуди осмонда эди. — М. Исмоилий, Фарғона т.о.

Душмандан интиқом олиб, дудини димоғидан чиқарайлик. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

4. кўчма Аччиқ, жаҳд; ғазаб.

Мана шу ерда мингбошининг дуди осмонга чиқди. — М. Исмоилий, Фарғона т.о.

5. кўчма Илиқлик тафти.

Ҳут кирди, ер остига дуд кирди. — Мақол

от Оқ бўзнинг сийрак тўқилган тури.

Дуда пашшахона.

Бизда ҳам газламаларнинг турларига исм бор: бўз, дуда, қалами ва ҳоказолар. — А. Қаҳҳор, Сароб

от Тувалоқлар туркумига мансуб қуш.

от 1. кт. 1 айн. лаб.

[Гулнор] Ёʻлчининг кучли, эркак нафасини, дудоқларида унинг бўсасининг жонли оловини бир лаҳза сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

Севишганлар қўли бир-бирига чирмашди. Дудоқларда бўса чақнади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Ярқираган ёноғингдан айланай, Гул баргидай дудоғингдан айланай. — Қўшиқлар

2. кўчма Оғиз; тил.

Шараф сизга, ёғар миллион дудоқдан кучли олқишлар. — Ғ, Ғулом

Алла айтган дудоқларда Она меҳри тошқин. Миртемир, — Асарлар

сфт. Баъзи товушларни қийналиб талаффуз этувчи ёки тутилиб гапирувчи.

Дудуқ одам,

Дудуқ одамнинг гапириши қийин, аммо унинг гапини эшитиш ундан ҳам қийин. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Гўдаксиз ўтарман наҳот жаҳондан, Майли, чўтир, дудуқ — севардим жондан. — Миртемир, Асарлар

от 1. Икки томонида ҳам дами, тиғи бор.

Дудама пичоқ.

Пичоқ унча катта эмас ингичка ва дудама эди. — С. Айний, Эсдаликлар

У этиги қўнжига солиб қўйган дудама ханжарга ишора қилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Тилини чиқариб тишлаб, дудама пичоғи билан новдани бутай бошлади. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади

2. от Ҳар икки томони тиғли пичоқ ёки ханжар.

Зулайҳо орқасига қайтади. Бир неча қадам юради-ю, дудамани эслайди. — П. Қодиров, Қадрим

Нақ кўксига сопигача ботиб кетди дудама. — О. Ҳакимов, Достонлар