Қидирув

«ДД» бўйича 400 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

90 та

идда

Изоҳли луғат

от дин. Эрдан ажраган ёки эри ўлган хотинга ҳомиладорлиги аниқлангунча шариат бўйича эрга тегиш ман қилинган тўрт ой-у ўн кунгача бўлган муддат.

Менинг бу хатимни, албатта, шариат пешволари шаръий ҳисоблаб, иддангиз битиши билан, сизга бошқа эр қилишга ихтиёр берсалар керак. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Эрга тегиш нияти бўлса, мазкур идда муддати (тўрт ой-у ўн кун) ўтгандан кейин зийнатланиши мумкин. — Газетадан

Идда тутмоқ (ёки сақламоқ) Идда амалини бажармоқ, иддага (идда муддатига) риоя қилмоқ. Санам ҳали ёш, ўн гулидан бир гули очилмаган, бундай жувон учун, китобларда ҳам айтилган, олти ойдан ортиқ идда тутиш ортиқча экан. — Ш. Холмирзаев, Тўлқинлар

Тўлиқ мақола →

удда

Изоҳли луғат

от Бирор ишни бажара олиш, ўринлатиш; амалга ошириш, эплаш.

Бу нозик вазифанинг уддасини сизга ҳавола этмоқчимиз. — Ойбек, Навоий

Удда қилмоқ ёки уддасидан чиқмоқ Бажара олмоқ, эпламоқ, уддаламоқ. Майли, ишни ҳам, ўқишни ҳам удда қиламан десанг, боравер. Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар. Битта бузоқни удда қилолмайсан-а. — С. Нуров, НарвонБригадамиз унча катта ва кучли бўлмаса ҳам, барча ишнинг уддасидан чиқамиз, ишонаверинг! — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Тўлиқ мақола →

будда

Изоҳли луғат

Будда дини Милоддан аввалги 6-аср охирларида Ҳиндистонда юзага келган ва Ҳиндистон, Хитой, Япония ва баъзи бошқа шарқ мамлакатларида кенг тарқалган динлардан бири, буддизм. Бу ёʻллар кўп қадим ёʻллардир, Конфуций, шомоний, ислом ва будда — Ғ, ҒуломБизнинг эрамиздан икки аср бурун будда роҳивлари қояларни ўйиб, ибодатхона ва монастирлар қурганлар. — Н. Сафаров, Узоқни кўзлаган қиз

Тўлиқ мақола →

ғудда

Изоҳли луғат

от Одам, ҳайвон ёки ўсимлик аъзосининг, нарсанинг бирор жойида бўртиб чиққан шиш, бўртиқ, қавариқ.

Унинг қошлари салгина чимирилиб, пешонасининг ўртаси ғудда бўлди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Оппоқ бўлиб ётибди ҳамма ёқ. Ғудда-ғудда қор тўдалари кўринади. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Сигир тилидаги ғудда-ғудда қора нарсаларни кўриб, ҳайрон бўлдик. — А. Мираҳмедов, Кулган чечаклар

Тўлиқ мақола →

иддао

Изоҳли луғат

от 1. Ноўрин ёки ноҳақ талаб, даъво.

Демак, ер оз, аҳоли кўп деган иддао билан ҳаётий зарур масаладан қоча олмаймиз. — Газетадан

2. Ўзи учун муносиб бўлмаган, ортиқча даъво.

Унинг иддаоси баланд-ку!

Иддао қилмоқ (ёки этмоқ) Бирор талабни қўймоқ; ортиқча даъво қилмоқ. Сиз фронтда юрганда, бошқага кўнгил қўйсам сизни бу ерга чақиришга, бирор иддао қилишга ҳақ-ҳуқуқим қолмасди — Т. Жалолов, Олтин қафасАмалин пеш қилиб, ҳар кимга ҳар хил иддао этган, Баланд тумшуқ, бўйин ғоз, бад-ҳаволарни кўролмасман. — Муштум

Тўлиқ мақола →

мадда

Изоҳли луғат

от 1. айн. Йиринг.

Мулла Маҳмуд эзилган жойлари мадда олиб, маддадан бутун борлиғига иситма тарқаб ётаркан бўлаётган воқеалар худди тушида бўлаётгандек туюлаётганди. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар

2. кўчма. Юракдаги ғубор.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 90 →

Таърифлар ичида

1 та

адаш

Изоҳли луғат

адаш АДАШ И 'исми бир хил (кишилар)'. Иккимиз а д а ш м и з. Бу сўз қадимги туркий тилдаги 'исм' маъносини англатувчи а:т сўзининг ат шаклидан -даш қушимчаси б

Эртаклар

150 та

Аҳмоқ подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш

Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Алвасти

Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Ақлли қиз (2)

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Ақлли, идрокли, зеҳнли

Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Ақлсиздан нодон маслаҳат олар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Эшчонбойнинг жўхорисига Матчонбойнинг туяси кириб кетиши ва уни қандай чиқариш ҳақидаги воқеа кулгили тарзда ҳикоя қилинади. Қозининг нодон

Ҳаммасини кўриш · 150 →