Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«DAR» boʻyicha 753 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

195 ta
dara

ot Ikki togʻ oraligʻidagi uzun, nisbatan tor, chuqur joy; jarlik.

Ot chopsa, gumburlar togʻning darasi. Botirni ingratar nayza yarasi. — Alpomish

Xotinlarning kulgisidan Ogʻajon darasi jaranglab ketdi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Mashina oʻydim-chuqur yoʻlaklardan oʻtib, ensiz daraga kirib bordi. — E. Usmonov, Yolqin

Toʻliq maqola →
dard

ot 1. Jismoniy azob; ogʻriq, kasallik.

Ogʻir dard. Dard koʻrmoq Dardga chalinmoq Dardni yashirsang, isitmasi oshkora qiladi. — Maqol

Dard chekmagan dori qadrini bilmas. — Maqol

Tanasi boshqa dard bilmas. — Maqol

Kechga tomon dard kuchayib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xudoy taolo har bir dardga bir davo yaratgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qoʻli gul ijrochiga, oʻz kasbining ustasiga yaxshilik tilab aytiladigan ibora.

Bu nasiba sizga. Sara bugʻdoy. Qoʻlingiz dard koʻrmasin, ogʻa. — S. Siyoyev, Avaz

3. Ruhiy azob, gʻam-gʻussa, alam-hasrat.

Ayriliq dardi. Dardida yonmoq (quymoq). Dardini ichiga yutmoq •

[Fotima domlaga:] Mening hech joyim ogʻrimaydi, faqat ishq dardim bor, uf! Hamza, — Tuhmatchilar jazosi

Nihoyat, dardim yuragimdan toʻlib-toshib, baʼzi gaplarni erimga ayta boshladim. — Oybek,Tanlangan asarlar

Yuragimning dardlari Qizil gulday qatma-qat, alla. — Boychechak

Men kimga yigʻlayman, dardimni yorib. — Shirin bilan Shakar

4. Kishining borligʻini, butun fikri-yodini band etgan narsa, ish, tashvish, orzu, xayol va shu kabilar

Uning dardi — oʻyin. Biror narsa dardida yurmoq

Shoirlik bu — ulkan dard. Shukrullo, — Saylanma

Mirzajon koʻnglida shoirlik dardi bilan tugʻilgan bola. — P. Tursun. Oʻqituvchi.

Siz nimani bilardingiz, dardingiz pul, — dedi Zumrad oyisiga. Oybek, — Zumrad

Solih Poʻlatovich shogirdlarining dardini yaxshi tushunardi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Qadrdoningiz Yusufbek hojining oʻgʻli Otabek bir necha kunlardan beri benihoya bir dard bilan ogʻrir edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Fikr-u xayol; armon, ezgu maqsad.

Uning [Atevning] qalbi hamisha xalq quvonchi, xalq dardi, hash orzu-hislari bilan yonib, olovlanib turadi. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Elbekning ham oʻziga yarasha dardi, sevgisi, orzusi bor edi. — N. Fozilov, Diydor

Darding maktab ochishginami desam, hali bu yoqda gap katta ekan-u! — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

6. Ishq, muhabbat.

Layli dardida choʻl kezib yurgan Majnunning iztiroblariga yoz holati mutanosib edi. — Gazetadan

Zevarxon Malikai Hubbonning dardida yurgan edi. — Bahrom va Gulandom

  • Dardini olmoq Oʻrgilib ketay, aylanay, sogʻ-u salomat boʻling maʼnolarida. Dardingizni olay, boyvachcham. Bu yil, oʻzingizga maʼlum, ob-havo past kelib, dehqonchilikdan baraka qochdi. — K. Yashin, Hamza
  • Dardi bedavo Dardini aytay desa, tili qisiq.
  • Dard ustiga chipqon (chiqqandek) Bunisi yetmaganday, ustiga ustak. Bola besh yoshida qattiq kasalga uchrab, ikki koʻzi koʻr boʻlib qoldi.Dard ustiga chipqon chiqqandek, koʻp vaqt oʻtmay, u ota-onasidan ham judo boʻldi. — N. Yoqubov, Qalb koʻzi bilanSherbekning yuragi gʻash edi. Lekin tergov dard ustiga chipqon boʻlib chiqdi. — S. Anorboyev, Oqsoy.
  • Dard qolmoq Noiloj qolmoq, dogʻda qolmoq. Bir oz aqlga yon berib ish qilgan kishi hech bir vaqt dard qolmaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarKuzda chuqur shudgor qilingan yer dehqonni dard qoldirmaydi. — Gazetadan
Toʻliq maqola →
dars

ot 1. Taʼlim muassasalarida ilm, maʼlumot berish maqsadida oʻtkaziladigan oʻquv mashgʻulotlari, saboq.

Dars olmoq. Dars bermoq. Dars qilmoq (tayyorlamoq).

Nasiba darsda ekan, aytdim, hozir, dars tamom boʻlishi bilan keladi. — A. Qahhor, Saodatning qissasi

— Qizlar darslarini tayyorlashganmi? — qayin onasiga qaradi Saodatxon. — S. Zunnunova, Olov

Yaqinda sinfdan tashqari dars oʻtamiz. — A. Koʻchimov, Halqa

2. Hayotiy tajribadan kelajak uchun chiqarilgan foydali natija, ibrat, saboq.

Bu unga yaxshi dars boʻldi. Rost aytdim — dars aytdim. — Maqol

Senga mening beradigan darsim bor, Ikki ogʻiz soʻzlagani edimzor. — H. Olimjon

  • Shaytonga dars beradi
Toʻliq maqola →
darz

ot 1. Yoriq, yorilgan.

Darz oyna. Darz ketmoq.

U [

choyxonachi] zingʻillab borib, bir choynak choy bilan darz piyolani Alijonning oldiga doʻq etib qoʻyib ketdi. — Mirmuhsin, Chiniqish

2. Yorilgan joy; yoriq.

Darz boʻlmoq.

Ichkaridan qilt etgan tovush eshitilmas, faqat eshik darzidan qingʻir chiroq yorugʻi tushib turar edi. — J. Abdullaxonov, Yoʻl

kichik darz katta kemaga ham halokat keltiradi. — Mirmuhsin, Umid

Olimov bu oʻsimliklarning urugʻi shamolda uchib kelib, toshlarning darzlariga joylashishini, undagi namlik va tuzlardan urugʻ oziqlanib oʻsishini tushuntira ketdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

  • Darz ketmoq Biror kuch, harakat taʼsirida putur yetmoq, zarbaga uchramoq, buzilmoq. Shu kundan boshlab ularning turmushi darz ketdi. — S. Ahmad, Suv oqib ketdiDoʻstlik tori juda nozik boʻladi, salginaga darz ketishi mumkin. Darz ketdimi — tamom. — GazetadanBino darz ketsa, tuzatsa boʻlarkan. Ayting, ayting, vijdon darz ketmasin ekan. — N. Aminov, Qahqaha
Toʻliq maqola →
darak

ot 1. Biror yerdan, biror kimsa, narsa haqida olingan xabar, maʼlumot.

Darak qashshoq. Darak kelmoq.

Ismoildan hamon darak yoʻq edi. — Yoshlik

Qorongʻi tushdi hamki, Otaxoʻja akadan darak boʻlmadi, Zumrad opa xavotir ola boshladi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Gʻuncha ochgan soʻlim navbahor Kutganimdan keltirdi darak. — Mirtemir, Asarlar

2. Biror narsa yoki xususiyatdan dalolat beruvchi nishona, belgi.

Yoshlik —hayot, kelajak. Yoshlik — qudratdan darak. — Yo. Mirzo

Oq bulutlar feruzalangan samoda yengil suzadi. Kuzning daragi, deymiz buni. — Gazetadan

  • Darak bermoq Bildirmoq, ogoh qilmoq. Toʻgʻri, ayrim dalalar borki, koʻngilni gʻash qiladi, xavf-xatardan darak beradi. Oybek, O. — v. shabadalar.
  • Darak solmoq Xabarini bilish, maʼlumot olish uchun har tarafga xabar tarqatmoq; surishtirmoq.
  • Darak (yoki daragini) topmoq Biror narsa, hodisa toʻgʻrisida xabar, maʼlumot eshitmoq. Otam shu kuni xursand edi. Margʻilonlik hojilardan darak topibdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.Otamning daragin topmay, Soqibulbul gʻamga toʻldi. — Malikayi ayyor
  • Darak gap Xabar, darak mazmunini bildiradigan gap darak gap deb ataladi. — Oʻzbek tili darsligi
Toʻliq maqola →
dargʻa

ot 1. Kema boshqaruvchisi; kapitan.

Kema tumshugʻida turgan dargʻa koʻksini changallagancha daryoga yiqildi. — Yoshlik

Dargʻa yoʻldan toysa, kema agʻdariladi. — Qanotli soʻzlar

Daryoning boʻyida qargʻalar boʻlsam, Eng katta kemaga dargʻalar boʻlsam — Qoʻshiqlar

2. Mashinani boshqaruvchi, yurgizuvchi.

Zangori kema dargʻalari.

3. Yoʻlboshchi, rahbar, yetakchi.

Uning yuz yoshgacha sogʻ-salomat va yana uzoq yillar kelajak sari shiddat bilan borayotgan ulkan kemaning dargʻasi boʻlib qolishini tilaydilar. — Gazetadan

Siz boʻldingiz sheʼriyatning dargʻasi. — Otayor, Oq fasl

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 195 →

Taʼriflar ichida

2 ta
shir

shir ad. Maʼlum bir tartibda ikki tilda yozilgan sheʼr; shunday sheʼr yozish usuli. Maxmurning Dar sifati Qosim beklarbegi satirasi shir-u shakar usulida yozilgan.

yoron

yoron kt. Yaqin kishilar, doʻstlar. Ey yoronlar, birodarlar, Dunyodan armonli ketdim. Oqolma, qizil olma Otamurod qori ham, dar qatori yoron deganday, Kamoliy taxallusi b

Ertaklar

281 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldarkoʻsa va boy
Xalq ogʻzaki ijodi

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Hammasini koʻrish · 281 →

Sheva materiallari

274 ta
Choʻtirmak
Xorazm viloyati · Choʻtirmak

Har qanday daraxtga kallak urilganidan keyin yon-veridan g‘uj-g‘uj shoxlar o‘sib chiqib, ular ham chopib tashlangan keyin qolgan beo‘xshov tana qoldig‘i.

Dagish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · daryo suvining qirgʻoqni oʻpirib ketishi

Daryo suvining qirgʻoqni oʻpirib ketishi.

Dahana
Qashqadaryo viloyati · daraning ogʻzi; ariq boshlanadigan joy

1. Daraning ogʻzi. 2. Kanal yoki ariq boshlanadigan joy.

Dovur
Jizzax viloyati · qadar
Zo'rriq
Xorazm viloyati · Daroz

Baland bo‘yli, daroz.

Hammasini koʻrish · 274 →

Tashqi resurslar

1 ta
Ziyouz.com
Kutubxonalar va oʻquv materiallari

2004-yildan beri ishlayotgan maʼrifiy portal: oʻzbek mumtoz va zamonaviy adabiyoti, xalq ogʻzaki ijodi, darsliklar — 5 mingdan ortiq kitob.