фл.
1.
Тиззаламоқ, чўкка тушмоқ.
Чўк, деса, туя ҳам чўкар. — Мақол
Унинг [қудуқнинг] ёнига чўккан нортуяни эса, бора-бора қум кўмиб, улкан туятепага айлантирибди. — М. Мансуров, Ёмби
2.
Умуман, бирор жойга ўтирмоқ.
Турди ғилай Малик муаллимнинг ёнига чўкди. — А. Кўчимов, Ҳалқа
Ранги ўчган ўриндиққа чўкканча, барглари тўкилган намчил новдани томоша қиляпман. — Ёшлик
Нурали итоаткорлик билан супага чўкди. — Шарқ юлдузи
Ҳориганимдан ноилож тўнкага чўкдим. — Ёшлик
3.
Сатҳ, юзадаги дастлабки вазиятига нисбатан пастламоқ; ботмоқ; ич-ичига кириб кетмоқ.
Ер сатҳининг бир хил жойлари чўкиб, бошқа жойлари кўтарилиб туради. — Фан ва турмуш
Алимардон унинг ичига чўккан кўзларига бир лаҳза тикилиб қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
4.
Тиниб, тагига ўтирмоқ, тинмоқ (суюқликдаги аралашма, қуйқа ва шу кабилар ҳақида).
Лойқа чўкиб, сув тиниқлашибди. Намакобнинг тузи тагига чўкиб қолибди.
5.
Ғарқ бўлмоқ, ботмоқ; сувга ботиб, оқиб ҳалок бўлмоқ.
Чўкаётган чўпга ёпишар. — Мақол
[Аёл] Беихтиёр мувозанатини ёʻқотиб, сувга чўкди. — Ёшлик
6.
кўчма
Қадди, бўйи қисқариб, пастроқ, калтароқ бўлиб қолмоқ, қисқа тортмоқ.
Унинг [Баширжоннинг] бўйи бир қарич чўккандек, елкалари чиқиб, қомати олдинга энгашиб қолгандек эди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
Эрининг ранги докадек оқариб кетган, ўзи бир зумда чўкиб, кичкина бўлиб қолганди. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди
Деворлар жим чўкаверади. — Х. Даврон.
7.
Тепадан пастга тушиб, сатҳни қопламоқ.
Осмон юзини қоплаган қуюқ сарғиш чанг ерга чўкди. — Мирмуҳсин, Ғурбатдаги одам
Баланд тоққа чўкар қор. — Нурали
8.
Қопламоқ, ёйилмоқ.
Оқшом чўкди.
Тун оғиб, қоронғилик чўкди. — Мирмуҳсин, Темур Малик
Қишлоққа тун чўка бош-лаганда, менга жиян саналмиш Зокир ишдан қайтди. — Ёшлик
9.
кўчма
Эгалламоқ, ўрнашмоқ (руҳий ҳолатга нисбатан).
Онанинг кўнглига чуқур ғашлик чўккан. — Саодат
[Яхшибоев:] Меҳр кейин келди, армонларим юрагимнинг тубига чўкди. М. — М. Дўст, Лолазор
Хотира —
унутилмас, унутиб бўлмас армон. Юрак қаърига чўккан хаёл. — ЎТА
10.
Маълум муддат давом қилмоқ.
Орага оғир жимлик чўкди. — Ёшлик
Суҳбат узилиб, орага сукунат чўкди. — Саодат
11.
кўчма
Руҳий тушкунликка тушмоқ.
Фарзандининг ўлимидан сўнг она анча чўкиб қолди. — Газетадан
Эрининг хиёнати Фазилатни беҳад чўктириб юборди. — Ёшлик
12.
кўчма
Иқтисодий жиҳатдан танг аҳволга тушмоқ; орқада қолмоқ.
У [Исмоилова] чўкиб қолган бир неча колхозни бирлаштириб, уларни кўтаришга раҳбарлик қилди. — Н. Сафаров, Оловли излар