Қидирув

от 1. Қийинчилик, дард, алам, азоб ва шу кабиларга тоқат қила олиш қобилияти; тўзим, тоқат, сабр-бардош.

Чидами ёʻқ одам. Чидам бермоқ.

Келса бошга ҳар оғирлик, воҳ дема, Бардош қилиб, чидам кўрсат, оҳ дема. — Ҳабибий

Бола фақир ҳар бир оғирликни чидам билан енгишдан бошқа чораси ёʻқ. — П. Турсун, Ўқитувчи

Қабулга келганларни қунт ва чидам билан эшитиш, улар қўйган масалани ҳал этиш Ойқиз учун темир қонун эди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

2. Узоқ хизмат қилиш, чидаш хусусияти, пишиқлик, пухталик, мустаҳкамлик.

Чидами ёʻқ ип.

сфт. 1. Қийинчилик, оғриқ, дард, алам ва шу кабиларга чидайдиган; тоқатли, тўзимли, бардошли.

Чидамли аёл. Чидамли эр лочин тутар. — Мақол

Демак, Феруза чидамли бўла олмаган шаҳарлик ёш агроном йигит ўрнига келибди. — Ҳ. Ғулом, Феруза

2. Турли оғир табиий шароитларда яшай оладиган.

узун толали ва ҳар қандай касалликларга чидамли, айниқса, вилтга чидамли навлар яратиш иши оқсаяпти. — Мирмуҳсин, Умид

3. Узоқ хизмат қиладиган, чидайдиган; пишиқ, пухта, мустаҳкам.

Чидамли поябзал.

— Мен ҳайронманки, — деди сўзга чиққан хўжалик мудири, — халқ силлиқ ва чидамли сурп, чит ва сатинларни олмай, қў-пол ва дағал бўз ва қалами орқасидан югуради. — С. Айний, Қуллар

4. Турли шароитларда (ўт, сув ва шу кабилар таъсирида) ўз хусусиятларини ёʻқотмайдиган.

Ўтга чидамли ғишт.

фл. 1. Руҳий ёки жисмоний қийинчиликларнинг тугашини сабр билан кутмоқ; уларга бардош бермоқ.

Оғриққа чидамоқ. Қийинчиликка чидамоқ. Совуққа чидамоқ. Танқидга чидамоқ. Қирқига чидаган, қирқ бирига ҳам чида. — Мақол.

Бу гап менга анча оғир ботди, лекин чидадим. — Ёшлик

Тошнинг қирраси оёғига ёмон ботди, лекин чидади. — Ёшлик

2. Кўп, узоқ муддат хизмат қилмоқ.

Этигим узоқ чидади. Бўздан кўра сатин узоқ чидайди.

3. Турли шароитларда (ўт, сув, зах ва шу кабилар таъсири остида) ўз хусусиятларини сақламоқ.

Ўтга чидайдиган ғишт. Кислотага чидайдиган материал.

4. Етмоқ, кифоя қилмоқ.

Ётиб еганга турум тоғ чидамас. — Мақол

[Мирзакаримбой:] Ҳар нимани бозордан олаверса, Сулаймоннинг ғазнаси ҳам чидамайди, жиян. — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. 1. Оғриқ, дард, қийинчилик ва шу кабиларга бардош беролмайдиган, тоқат қилолмайдиган; тўзимсиз.

Чидамсиз бола.

2. Турли оғир табиий шароитларга чидам бера олмайдиган; нозик.

Совуққа чидамсиз гул.

3. Узоқ хизмат қилмайдиган, чидамайдиган; бўш, жонсиз.

Чидамсиз ип.

4. Турли шароитда, турли таъсир остида ўз хусусиятларини сақлай олмайдиган.

Кислотага чидамсиз материал.

от Ташқи таъсирлар натижасида ўзгармаслик; ишга яроқлилик хоссаси, бардошлилик.

Ҳожинова газламанинг чидамлилигини синайдиган махсус асбобнинг лойиҳасини ҳам тузиб берди. — М. Жўра, Қуёшдан нур эмганлар.