Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «BIRI» — результатов: 1180: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

17
birin

rvsh. Birining ketidan biri, ketma-ket, orqama-orqa; navbat bilan.

Kambagʻallar birin-ketin pastga tushishdi. — K. Yashin, Hamza

Majlis tugab, odamlar idoradan birin-ketin chiqa boshladilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Elmurod orqasiga burilib, Latifiy bilan Arab-boyning birin-ketin kelayotganini koʻrdi-da, gʻazablandi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Artilleriya dushman okoplarini, oʻt ochish nuqtalarini birin-ketin tor-mor qilmoqda edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Olma-oʻrik va shu kabi tur mevalar ham birin-ketin pishib, odamlarning ogʻizlariga tegdi. — K. Yashin, Hamza

Полная статья →
birikma

ot 1. Molekulasi bir necha element atomlaridan tarkib topgan modda.

Kimyo fanining hozirgi davrdagi asosiy vazifasi xalq uchun muhim xossali birikmalar olishdan iborat. — Fan va turmush

organik birikma sifatida barcha tirik organizmlarda boʻladi. — Fan va turmush

2. Maʼlum grammatik qonuniyatlar asosida oʻzaro bogʻlangan ikki yoki bir necha soʻz.

Soʻz birikmasi. Barqaror birikmalar. Frazeologik birikma.

Tugal bir fikr bildiradigan soʻz yo soʻz birikmasi gap deyiladi. — Oʻzbek tili grammatikasi

Baʼzan sifatlar ikki yoki bir necha soʻzdan, yaʼni soʻz birikmasidan iborat boʻladi. — Oʻzbek tili darsligi

Полная статья →
birikmoq

fl. 1. Qoʻshilib, bir butunlik hosil qilmoq, birga qoʻshilmoq.

Bel bilan bilak biriksa, ish bitar. — Maqol

Juvozxona ichidan tezak, shiptir, moy va kunjara hidlaridan birikkan allaqanday qoʻlansa hid Yoʻlchining dimogʻiga darrov urdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Bir-biriga ulanmoq, tutashmoq.

Detallarning birikkan joylari.

Kosmik apparatlarning bir-birini qidirib topishi, yaqinlashishi, birikishi va tutashishi bort avtomatikasi yordamida bajarildi. — Gazetadan

3. Bir maslak, maqsad yoʻlida birlashmoq, uyushmoq; bir jon, bir tan boʻlmoq.

Birikkan yengar. — Maqol

Birikkan kuch — kuch, Birikmagan kuch — puch. — Maqol

Koʻpchilik biriksa, togʻni qulatar. — Maqol

4. Birikish reaksiyasiga kirishmoq.

Vodorod bilan kislorod birikib, suv hosil qiladi.

Chaqmoq paytida havo tarkibida azot bilan kislorod birikib, nitrat hosil qiladi. — Fan va turmush

Полная статья →
birinchi

son 1. Tartib oʻrni 1 raqami bilan belgilangan, 1 nomerli.

Birinchi jild. Birinchi bet. Birinchi qator. Navoiy koʻchasidagi birinchi uy.

U birinchi qoʻshiqni yaxshi aytdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yoʻlchi birinchi kun bozorni aylana-aylana, kechga qadar uch-toʻrt yerga yuk orqaladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qatorda eng oldingi oʻrinda turgan, eng oldingisi, eng avvalgisi.

Birinchi arava toʻxtamay oʻtib ketdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Birinchi masala yuzasidan Boʻtaboy akaga soʻz berildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oʻsha kuni birinchi soʻroq shu bilan tugadi. — E. Raimov, Ajab qishloq

3. Boshqalariga nisbatan eng oldingi, bosh; toʻngʻich.

Birinchi farzand.

4. Sanab oʻtilgan, zikr qilingan yoki koʻzda tutilgan narsalarning oldingisi, avvalgisi.

Gʻoliblar uchun uch mukofot belgilandi: birinchisi — 10000 soʻm, ikkinchisi — 5000 soʻm, uchinchisi — 3000 soʻm.

Mirzayev Latofatxonga ikkita xat yozdi. Birinchi xati-ku boshdan-oyoq “rahmat“dan iborat edi, keyingisida qulogʻingizga aytadigan gapim bor degan mazmunda shama qildi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

5. Ish-harakatda hammadan oldin qatnashgan yoki qatnashadigan, eng avvalgi, ilk.

Uni eng birinchi men koʻrib qoldim.

jazoga loyiq mushtumzoʻrlarni nom-banom aytaylik. Qani, yozing, oʻrtoq Samandarov! Birinchi kim? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Eng avval, ilk bor paydo boʻlgan, yuzaga kelgan; hammadan oldin sodir boʻlgan, yuz bergan; dastlabki.

Birinchi xil muhabbat — tilda, ikkinchi xil muhabbat dilda boʻladi. — A. Qahhor, Asarlar

Turgʻunoy birinchi tovushni eshitganda, seskandi, soʻnggilari esa uni vahimaga soldi. — A. Qahhor, Maston

Atrof jimjit. Uzoqdan xoʻrozning birinchi qichqirigʻi eshitildi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. Oldin koʻrilmagan, endi ilk bor yuz bergan.

Ota majlisda birinchi soʻzga chiqishi ekan. — A. Qahhor, Asror bobo

Tanklar jangini Ahmadjon birinchi koʻrishi edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Kumushbibi oʻziga tomon keluvchi bu dahshatli xotinni umrida birinchi marta koʻrishi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nuri chiday olmadi, birinchi marta achchiqlanib gapirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu yilgi musobaqalarda komandamiz birinchi.

U birinchilar qatorida frontga borish haqida ariza yozdi. — Gazetadan

U Mirzachoʻlga birinchilar qatorida kelgin edi. — Guldasta

9. Malakasi, mahorati jihatdan eng yuqori, ustun; eng mohir.

Shaharda birinchi usta.

10. Hammasidan zarur, eng muhim, asosiy, bosh.

Hukumatga yordam berish bizning birinchi vazifamiz boʻlishi kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar

Fan-texnika gʻoyat taraqqiy etgan hozirgi davrda ham non elning eng birinchi hayotiy negizi boʻlib qolmoqda. — Gazetadan

  • Birinchi xotin 1. Eng oldinda (turgan, oʻtirgan) xotin; Bu uylanishdan birinchi xotini va boshqalar sira xabardor boʻlmasligi ham mumkin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Birinchi boʻlib Eng avval, hammadan oldin. Birinchi boʻlib soʻzga chiqmoq.Bu ishda Qurbon otaga birinchi boʻlib qoʻl bermoqchi boʻlgan odamlarning eng birinchisi Abdusamadqori edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBirinchi boʻlib finishga yaqinlashib kelayotgan sportchini qoʻllab-quvvatlovchi tovushlar eshitildi. — Gazetadan
  • Birinchi galda (yoki navbatda) Eng avval, avvalo, hamma(si)dan oldin. Ish juda soz boshlandi, endi oxirigacha silliq ketsin. Buning uchun birinchi galda dadillik kerak! — Oybek, Tanlangan asarlarGulnorni qochirish toʻgʻrisida taklif qilganda, birinchi galda shu maqsad oʻylangan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Birinchi darajali Eng oliy, eng yuqori; eng ahamiyatli maʼnolarini ifodalaydi. Birinchi darajali diplom va pul mukofoti bilan qaytdi. — S. Ahmad, YulduzFikrning ana shu yoʻsinda ifodalanishi uchun badiiy detallar ham birinchi darajali oʻrin tutadi. — OʻTA
Полная статья →

Показать все · 17 →

В определениях

762

Показать все · 762 →

Сказки

240
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aql bilan baxt
Устное народное творчество

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Показать все · 240 →

Диалектные материалы

159
Birinj
Buxoro viloyati · guruch
Chorsi egov
Fargʻona viloyati · Chorsi egov

yuzi yapaloq, ammo to'rtqirrali, tishlari bir-birini kesishgan (katak) egov

DUBARGI SHIKUFT
Samarqand viloyati · dubargi shikuft

mis idishlarga solingan badiiy naqsh elementlaridan biri

DUBARGI SHIKUFT
Buxoro viloyati · dubargi shikuft

mis idishlarga solingan badiiy naqsh elementlaridan biri

Kulcha dumalatar
Toshkent viloyati · birinchi qadam

bolaning ilk qadami munosabati bilan o'tkaziladigan marosim

Показать все · 159 →

Статьи

1

Внешние ресурсы

1
Корпус узбекского языка
Корпусы и научные ресурсы

Электронный корпус узбекского языка: поиск по словоформам, леммам и сочетаниям, конкорданс, морфологический анализ; параллельный и учебный корпусы.