Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«.ИН» бўйича 311 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

245 та
ин

ИН ъқуш, ҳашарот, ҳайвонларнинг яшаш учун қурган жойиъ. Арининг и н и н и бузиб ташладик. Қадимги туркий тилда 'йиртқич ҳайвон уясиъ маъносини англатган бу от асли йин тарзида талаффуз қилинган бўлиб (Девон, ИИИ, 11), ўша даврлардаёқ сўз бошланиши — даги й ундоши талаффуз қилинмай қўйган (Девон, И, 84; ДС, 209): йин >

1. Қуш, қашарот ва ҳайвонларнинг яшаш, бола очиш учун қурган жойи; уя

Қарқуноқ ини. Арининг ини. Тулкининг ини. Яхши сўз билан илон инидан чиқар — Мақол

2. Инсоннинг яшаш жойи

Бу — иссиқ инни ташлаб, совуқда қалтираб, иссиқ инни қўмсаш, деган сўз эди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Одамзод] Киндик қони тўкилган жойни тарк эца, қушмижоз бўлиб қоларкан. Қаерда яшаш қулай бўлса, ўша ерга ин қураверар экан — "Ёшлик"

3. Бирор нарса, одамлар эгаллаган жой; макон. . .в. шабадалар

Айитбой жанговар учувчи бўлган экан. У фашистлар инига неча марта/шб қирғин солибди — Ш. Ғуломов, Қалб ундайди

Баъзи ташвиқотчилар хурофотга, эскиликка қарши мажлисларда ўт очадилар.. бирок, ўз уйлари хурофотнинг чирик ини эканини билмайдилар — Ойбек, О

Улар очлик, қашшоқлик ва касалликлар ини бўлган хароб кулбалар олдида тўп-тўп йиғилиб, нималардир тўғрисида суҳбатлашардилар — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
инмоқ

фл. 1. Ўтирмоқ, қўнмоқ.

Ойпарча, ҳазратнинг сўзлари таъсиридан кўзларига ёш инганча, мерганга қаради. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Баргларга шудринг инган, Ҳаво қимиздай тинган. — С. Акбарий

2. Юқоридан пастга тушмоқ.

Пода қирдан инди.

Ўйнар бўрон, чир айланиб қор, тинмай инар кўкдан ер сари. — Уйғун

3. Кирмоқ, пайдо бўлмоқ.

Суҳроб тоғасининг ушбу сўзларини эсларкан, титроқ вужудига қувват ингандай бўлди. — Газетадан

Туни билан чўмдим хаёлга, кўзларимга инмади уйқу. — Н. Нарзуллаев

Тўлиқ мақола →
инг

тақл. с. Чақалоқнинг йиғисига ўхшаш овоз ҳақида.

Инг демоқ. Инг деган овози чиқмади.

  • Инг ёʻқ, жинг ёʻқ. Индамасдан, жимгина, сўзсиз. [Нури:] Дадамда бир малай бор Қорни тўқ, эгни бутун бўлса бас. Инг ёʻқ, жинг ёʻқ ишлайверади — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
ини

от 1. Ука.

Йиғим-терим вақтида бир фалокат юз бериб, Ҳасан ўз инилари ва уларнинг болаларидан ажралди. — С. Айний, Қуллар

2. (1-шахс бирлик эгалик шаклида — иним).

Узидан ёш эр кишига, — уни ўзига яқин тутиб мурожаат этиш шакли

Иним Содиқбой, ишимиз жуда хом ҳали! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Ғулом, бу тўғрида сиз нима дейсиз, иним? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →
инга

тақл. с. Чақалоқ йиғисига тақлидни билдиради.

Темир ёʻл ишчилари турадиган тунука томли умумий ётоқхонанинг чеккадаги хонасидан гўдак ингаси, Ҳадянинг алласи эшитиларди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
инжу

от 1. Марварид, дур.

Тўй оқшоми инжу таққан етим қиз, Мажнунтолнинг маржонида булдуриқ. — Ғ. Ғулом

Кўзларидан оққан томчилар қуёшда инжудай ёнади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Инжуга нисбатланган нарса.

Дўстимдир ложувард, шалдироқ сувлар — менинг юрагимга оққан инжулар. — Ж. Камол

Жавоҳирга, инжуга тўлмиш Олтин чаноқ — олтин кўзалар. — Уйғун.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 245 →

Таърифлар ичида

66 та
учламоқ

учла Бир томонини ёʻниб, ин-гичка ва ўткир қилмоқ. Ёғочни учламоқ. Қаламни учламоқ.

тўшли

тўшли Тўши, кўкраги бўлган. Қора тўшли қалдирғоч, Уй шипига ин қўйди. Қўшиқлар айн. Тўшдор.

Ҳаммасини кўриш · 66 →