Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«ЯР» boʻyicha 70 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

70 ta
yara

YARA 'tanada hosil boʻladigan jarohat’, ’chiqiq’. Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, ya r a n i ochdi (Oybek). Bu ot qadimgi turkiy tilda ham 'boʻlaklarga ajrat-’ maʼnosini anglatib, ya:r-tarzida talaffuz qilingan feʼldan -a qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, IV, 140); keyinchalik a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ССТТН, II, 323); oʻzbek ti — lida a unlilari ä unlilariga almashgan: ya:r- + a = ya:ra > yara > yärä. Bu ot asli ’biror zarba natija — sida ajralish’ni bildirgan, boshqa maʼnolari shu maʼnodan oʻsib chiqqan

1. Teri yoki shilliq pardaning, shuningdek, teri osti toʻqimalarining turli sabablarga koʻra nobud boʻlgan qismi koʻchib, uning oʻrnida hosil boʻladigan nuqson

2. Tigʻ, zarb va sh.k. taʼsirida hosil boʻladigan shikayet; jarohat

Yomon yara. Tigʻ yarasi. Yarani davolamoq

U., granata oskolkasi oʻng oyogʻini yorib yuborgan, okop devoriga suyanib tipirchilayotgan soldat yoniga borib, yarasini bogʻlay boshladi — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Donli koʻylakni Doratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. Yara koʻkrakda, yurakka yaqin: undan quyuq qon hali ham siljib turar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kuchli qaygʻu, ruhiy azob, alam beruvchi narsa; shikayet. . ■■

Tigʻ yarasi tuza/Sh-di, til yarasi tuzalmaydi — Maqol

Gʻu-lomjon Erboʻtani kalaka qilish uchun emas, oʻz qalbida fasod bogʻlab oʻtgan bolasizlik yarasiga malham bosish uchun oʻynashib edi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Baʼzan [Gulnorning] yuragi toshib, butun dardini, yaralarini Unsinga ochishni istaydi — Oybek, Tanlangan asarlar

Aqli kirdi. Bolaligida qalbida boʻrtgan alam yarasi yildan-yilga yiring bogʻlab, fasod yigʻa boshladi — S. Zunnunova, Gulxan

Toʻliq maqola →
yarq

taql. s. Birdan yuz bergan yorugʻlik aksini bildiradi.

  • Yarq etmoq Shunday nur yuz bermoq, ifodalanmoq. Bahor keldi, Tun bagʻrida yarq etganday boʻldi nur. — E. Vohidov
Toʻliq maqola →
yaraq

taql. s. Juda yorugʻ, yaltiroq nur aksini bildiradi.

  • Yaraq-yaraq qilmoq Shunday nur chiqarmoq, akslantirmoq. Hammasi yap-yangi oftobda yaraq-yaraq qiladi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza
Toʻliq maqola →
yarim

sft. 1. Biror narsaning ikki teng qismidan bittasi, ikkidan bir boʻlagi, ikkidan biri.

Yilning yarmi. Nonning yarmi. Qishning yarmi tugadi. Ishning yarmi bitdi.

Yoni-veri bilan qoʻshilib, bir tanobdan moʻl yer qoʻlga kiradi. Keyin yaxshilab chopasan. Yarmiga sabzi, yarmiga kartoshka ekasan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Oy ham qora narda ichidan yarim yuzini ochib, yer yuziga moʻralab qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Butunning ikkidan biriga teng miqdor; 0,5.

Yarim yil. Yarim litr yogʻ. Yarim metr las. Yarim kilogramm shokolad. Yarim soat suhbat.

3. Bir narsaning oʻrtasi, oʻrta beli.

Yoʻlning yarmiga yetganda, mashina buzilib qoldi. U yarim kechada yetib keldi. Bu togʻning yarmiga arang chiqdik.

Xolisaning norozi ovozi eshitildi: — Yarim kecha boʻldi-ku! S. — Nurov, Narvon

Vaqt yarim tundan oshgan edi. A. — Muxtor, Opa-singillar

4. Toʻliq emas, notoʻliq; chala.

Yarim shaffof. Yarim qorongʻilik. Yarim jiddiy. Yarim hazil.

Uning ogʻzi yarim ochiq, sariq moʻylovi yupqa labining ikki chekkasidan osilib turardi. — N. Aminov, Suvarak

Aravaga, undan boshqa, yarim yalangʻoch, sochlari hurpaygan bir yigit ham oʻtirdi. — Oybek, Nur qidirib

5. Ikki xil narsa, modda, hodisa va shu kabilardan tashkil topgan, aralash.

Yarim jun mato. Yarim ipak shohi.

  • Koʻngli yarim
  • Yarim podsho (yoki poshsho) Qishloqda Bu odamlarni soʻroq qilgani yarim poshshoning oʻzi kelar emish, degan ovoza tarqaldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Toʻliq maqola →
yarogʻ

ot Hujum yoki himoya qilish uchun ishlatiladigan asbob; qurol, aslaha.

Botirning mushti ham yarogʻ. — Maqol

Tintuv vaqtida uyingizdan yarogʻ chiqsa, bekorga oʻlib ketasiz. — J. Sharipov, Xorazm

Er yigitni sherdil qiladi poʻlat Yarogʻi yarqillab tursa qoʻlida. — Murodxon

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 70 →