Поиск

tonik sheʼr tuzilishi. Urgʻuli hijolarning bir nisbatda takrorlanishiga asoslangan rus, ingliz, nemis sheʼriyatidagi mustaqil sistema. Tonik sheʼr tuzilishida urgʻuli hijolar oʻrtasidagi urgʻusiz hijolar nisbati erkin boʻladi. Sheʼr ritmikasining tartibga tushish prinsipiga qarab tonik sheʼr tuzilishi oʻz ichida bir necha turlarga boʻlinib ketadi. Masalan: sillabik-tonik, dolnik va aksentli sheʼr kabilar. Rus yozma sheʼriyatida tonik sheʼr tuzilishi Trediakovskiy istilohidan keyin yuzaga keldi. Biroq ayrim tafovutlarni hisobga olmaganda, rus xalq sheʼr tuzilishi oʻz tabiati jihatidan tonik sheʼr tuzilishiga mansubdir.

sillabik-tonik sheʼr tuzilishi. Hijolar va urgʻularning miqdori hamda tartibi bilan belgilanadigan sheʼr tuzilishi. Sillabik-tonik sheʼr tuzilishi V. K. Trediakovskiyning «Rossiya sheʼrlarining tuzilishiga doir yangi va qisqa qoʻllanma» (1735) hamda M. V. Lomonosovning «Rossiya sheʼriyati qoidalari haqida xat» (1739) asarlari eʼlon qilingach, keng qoʻllanila boshlandi. Bu sistema hozirgi kungacha rus sheʼriyatining asosiy sistemasi boʻlib kelmoqda. Sillabik-tonik sheʼr tuzilishida urgʻusiz boʻgʻin qisqa | ◡ | hisoblanadi. Sillabik-tonik sheʼr tuzilishining asosiy turoqlari quyidagilar: xorey | — ◡ |; yamb | ◡ — |; daktil | — ◡ ◡ |; amfibraxiy | ◡ — ◡ |; anapest | ◡ ◡ — |.