Поиск

Sanʼat va adabiyotda hayotni oʻziga xos badiiy shaklda aks ettirgan manzara va xarakterlar. Voqelikni sanʼat va adabiyotda obrazlar vositasida aks ettirish haqidagi qarashlar Aristotel zamonidan buyon mavjud boʻlsa ham, biroq asosan XIX asrning birinchi yarmiga kelib Gegel, V. G. Belinskiy kabi mutafakkirlarning asarlarida toʻliq shakllandi. Shuning uchun ham obraz tushunchasi oʻz xarakteri va mazmuniga koʻra juda murakkab va ayni paytda keng qamrovli tushunchadir. Obyektiv voqelikning u yoki bu tarzda inson ongidagi inʼikosi keng maʼnoda obrazning asosini tashkil etadi. Shuning uchun ham obraz termini qaysi oʻrinda, qaysi maʼnoda va ijtimoiy ong shakllarining qay birida qoʻllanishiga qarab, keskin farqlanuvchi maʼnolarga ega boʻladi. Inson ijtimoiy ongining shakllari oʻz tabiati, funksiyasi va xarakteriga koʻra ikki katta qismga: fan hamda sanʼat va adabiyotga ajraladi. Shunday ekan, fanda ham obraz mavjud. Chunki biror ilmiy fikrni isbotlash, tasdiqlash uchun olim u yoki bu narsani, uning obrazlarini keltiradi. Biroq fandagi obraz hech qanday emotsionalliksiz, quruq faktografik va ayni paytda voqelikni aniq kopiyalashdan iborat boʻladi. Chunki fan isbotlaydi, adabiyot va sanʼat esa koʻrsatadi. Sanʼat va adabiyotdagi obraz voqelikning konkret shaxs (ijodkor) tafakkuri, hissiy olami prizmasidan oʻtib, uning qaytadan boyitilgan holdagi tiklanishi, jonlanishidan iboratdir. Bu murakkab jarayonda sanʼatkorning estetik ideali, dunyoqarashi, ruhiy olami, gʻoyaviy pozitsiyasi va ijodiy tajribasi yetakchilik qiladi, voqelik shu asosda qaytadan jonlanadi, obrazli tasvirga ega boʻladi. Demak, sanʼat va adabiyotdagi aks ettirish aktiv inʼikosdan iboratdir. Chunki adabiyotda har bir obraz insonga «qanday boʻlishi kerak edi, qanday boʻlishi lozim» degan narsani uqtirishga xizmat qiladi. Sanʼat va adabiyotning voqelikning obrazlar vositasida aks ettirishining ijtimoiy funksiyasi ham, tarbiyaviy kuchi ham, yoʻnaltiruvchilik qudrati ham xuddi mana shunda. Adabiyot va sanʼat voqelikni obrazlar vositasida aks ettirar ekan, har bir asarda tasvirlangan narsa, predmet yoki ishtirok etuvchi shaxslar keng maʼnoda obraz deyiladi. Ammo, shunga qaramay, obraz termini adabiyot va sanʼatda birmuncha chegaralangan maʼnoda — faqat insonga nisbatan qoʻllaniladi. Obraz termini xuddi ana shu maʼnoda, obraz

образныйанглийскийfigurativeфранцузскийimagé, figuréарабскийمَجَازِيٌّ، إِسْتِعَارِيٌّ

м. 1. Изделие (вещество), по которому судят о других подобных изделиях (веществах).NAMUNA, Boshqa unga oʻxshash buyum (modda)lar toʻgʻrisida fikr yuritiladigan buyum (modda)., NAMUNA, Boshqa unga oʻxshash buyum (modda)lar toʻgʻrisida fikr yuritiladigan buyum (modda).

2. Изделие, по которому изготовляют другое подобное ему изделие.Unga qarab boshqa oʻxshash buyum tayyorlanadigan buyum., Unga qarab boshqa oʻxshash buyum tayyorlanadigan buyum.

3. см. образцовое СРЕДСТВО измерений.namunaviy oʻlchash VOSITASIga qar, namunaviy oʻlchash VOSITASIdan qar.

tuzmoq, tashkil etmoq, qilmoq

образностьанглийскийfigurativenessфранцузскийpittoresque, caractère imagéарабскийمَجَازٌ, إِسْتِعَارَةٌ

Taʼlim