Поиск

falsafadagi ikki asosiy oqimdan biri, yaʼni, idealizmga qarama-qarshi oʻlaroq, birdan bir ilmiy, tarixan progressiv dunyoqarashdir. Falsafaning tafakkurning borliqqa munosabati haqidagi bosh masalasini hal qilishda materializm: dunyo oʻz tabiatiga koʻra moddiydir; materiya, tabiat, borliq inson ongidan tashqari, unga bogʻliq boʻlmagan holda mavjuddir, materiya birlamchi hamda sezgilarning manbaidir, ong esa ikkilamchi, hosila narsadir; dunyoni va uning qonuniyatlarini toʻliq bilish mumkin, deb taʼlim beradi. M. falsafiy oqim sifatida eramizdan bir qancha asrlar avval qadimgi Hindiston, Xitoy va Gretsiyada pay-, materializm

XIX asrning 50—60 yillarida maydonga kelgan, jigar oʻzidan oʻt ajratib chiqargani singari, materiya ham, xususan, miya oʻzidan fikr ayirib chiqaradi deb, psixika tabiatini haddan tashqari soddalashtiruvchi mayda burjuacha mexanistik falsafiy oqim. V. m. ning vakillari Foxt, Byuxner, Moleshott va boshqalardir., vulgar materializm

tarixiy materializm; markscha-lenincha sotsiologiya. T. m. jamiyat taraqqiyotining eng umumiy qonunlari, harakatlantiruvchi kuchlari haqidagi fandir. Bu fan orqali materializm qonun-qoidalari ijtimoiy hayot sohalariga izchil tatbiq qilinadi.

dunyoning barcha xilma-xil hodisalarini: fizik, kimyoviy, biologik, shu jumladan, psixik hodisalarni ham materiya zarrachalarining fazodagi mexanik oʻrin almashtirishidan, harakatidan iborat deb daʼvo qilib, har qanday hodisa, jumladan, psixik hodisa qonuniyatlarini ham mexanika qonuniyatlari bilan tushuntirishga intiluvchi antidialektik taʼlimot., mexanistik materializm