Поиск

(mantiqiy logik) — tafakkur, mantiq qonun-qoidalariga muvofiq holda toʻgʻri fikrlash

abstrakt-logik tafakkur (mavhum-mantiqiy tafakkur); narsa va hodisalarning belgisini, sifat hamda xususiyatlarini, sabab-oqibat bogʻlanishlarini aks ettiruvchi tafakkur turi

fransuz faylasufi va etnologi L. Levi-Bryul tomonidan «ibtidoiy» xalqlar tafakkurining oʻziga xos xususiyatlarini koʻrsatish uchun kiritilgan termin. Levi-Bryul asarlarida tafakkur taraqqiyoti tarixini oʻrganish sohasida koʻp material toʻplanib, sistemalashtirilgan boʻlsa-da, P. t. konsepsiyasining oʻzi maqsadga muvofiq emas. Chunki unda ibtidoiy xalqlar tafakkurining oʻrta vaqtdagi ishlab chiqarish usuliga bogʻliqligi, kishilar ongi, xususan, tafakkurning hamisha ijtimoiy mahsul ekanligi koʻrsatilmagan. Ibtidoiy xalqlar va hozirgi zamon kishilari tafakkuridagi farqlar fikrlash mexanizmlari va mantiq qonunlaridan emas, balki tafakkurning insoniyat erishgan yutuqlari bilan belgilanadigan mazmunidan iboratdir., pralogik tafakkur