Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Драма» бўйича 25 та натижа: Терминологик

Филтр
Тилдан

Луғат мақолалари

10 та
Драма русча

(гр. drama ҳаракат сўзидан)

Драматик турга мансуб жанрлардан бири. Драманинг ўзига хос хусусиятларидан бири унинг саҳнада ижро этилишидир. Драматик асар саҳнада қўйилмас экан, томошабин унинг ҳаракат ва ҳолатини кузатиб, сўзларини тингламас экан, у ҳақиқий бадиий асар даражасига кўтарила олмайди. У фақат саҳнада ижро этилгандагина, ўзининг ҳаётий-эстетик функсиясини тўла бажара олади. Бинобарин, драма ўзининг тексти билан сўз санъатига мансуб бўлса, саҳнада ижро этилиши жиҳатидан роман, повест каби адабий жанрлардан фарқланиб туради. Шу билан бирга, саҳна асари актёрларнинг маҳорати, безакларнинг аниқлиги, музика ва ёруғликнинг нормаллиги жиҳатидан ҳам ўзига хослик касб этади. Саҳнада ёʻналишидан ташқари, драманинг адабий асоси ҳисобланмиш асар текстида унинг поетик хусусиятлари ҳам мужассамлашган бўлади. Бу поетик хусусиятлари билан драма эпос ва лирика адабий турларига мансуб жанрлардан ажралиб туради. Чунки драмада ҳар бир образ ўз характерига хос хислатларини ўз тили, хатти-ҳаракати орқали очади. Эпос, лирика турларига мансуб жанрлардан тубдан фарқ қилиб, драмада автор баёни ёʻқ. Драмада бирор ҳаётий воқеа бошдан-оёқ батафсил тасвирланмайди, унда шахс ҳаётининг энг муҳим нуқталари акс эттирилади, яъни драматург ўз ғоявий ниятларига қараб бутун воқеаларни шундай марказлаштирадики, томошабин катта-катта воқеалар моҳиятини ҳам кичкина штрихлардан англаб олади. Булар драматик турга мансуб барча жанрлар учун ҳам хос бўлган хусусиятлардир. Драма жанрининг тарихи жуда ҳам қадимий бўлиб, унинг тараққиёти ҳамма вақт ҳаётнинг ўзида ҳам катта ўзгаришлар юз бераётган, қарама-қарши кучлар кураши кескинлашган пайтларга тўғри келади. Драманинг ўзига хос мураккабликка эга бўлган жанрлиги яна шу билан ҳам белгиланадики, унда воқеалар тизмаси ва персонажларнинг чекланганлигига қарамай, қаҳрамон ўз характерини турли томондан намоён қила олади. Авваллари драмалар учун кенг эпиклик хос эмас эди. ХХ асрга келиб Р. Роллан, Б. Брехт, В. Маяковский, К. Тренев, Вс. Вишневский каби драматурглар драмага кенг эпикликни олиб кирдилар. Бу эса бевосита синфий курашнинг ўткирлашиши, революцион ҳаракатнинг кучайиши билан боғлиқ ҳодисадир. Драманинг бу янги босқичидаги энг характерли хусусиятларидан бири шуки, уларда қаҳрамоннинг ички дунёси конкретроқ очила боради. Драмада психологик таҳлил жуда ҳам нозиклашиб, мураккаблашиб, драма

Тўлиқ мақола →
Сказка-драма русча

эртак-драма. Эртак асосида яратилган ёки фантастик характердаги драматик асар. Масалан, А. С. Пушкиннинг «Руслан ва Людмила» асари драмалаштирилиб, эртак-драмага айлантирилган. Пўлат Мўминнинг «Пахтаой ва Чаноқвой», Собир Абдулланинг «Тоҳир ва Зуҳра» песалари ҳам эртак асосида яратилган драмалардир.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 10 →

Таърифлар ичида

15 та
Фожиа

трагедия, драма, несчастье трагедй, драма, мисфортуне трагéдие, малҳеур, катастропҳе فَاجِعَةٌ، كَارِثَةٌ

Ҳаммасини кўриш · 15 →