Қидирув

ўзбекчаБурғулаш, пармалашқорақалпоқчаБурғылаўинглизчаDrilling

сув остида жойлашган фойдали қазилма конларини разведка қилиш ва ишлатиш мақсадида қудуқларни бурғилаш. Д.б. асосан денгиз қирғоғидан бир неча километр масофада жойлашган нефт ва газ конларини разведка қилиш, ишлатиш, ер ости конлари геологияси ва геофизикасини ўрганиш мақсадида олиб борилади. Бу ишлар, асосан, металлдан тайёрланган эстакадалар орқали бажарилади. Эстакада ва ёʻл блоклари қирғоқда тайёрланиб, керакли жойга кранли кемалар ёрдамида ўрнатилади. Таянч блоклари бир-биридан 8 м масофада ўрнатилади ва улар пролётлар орқали мустаҳкам темир сексиялар билан амалга оширилади. Бу турдаги эстакада ёки платформалар, асосан, шамол, тўлқин ёки технологик кучланишлар таъсирида бўлади. Муз бўлаклари сузадиган денгизларда платформалар кўп конструксияли, таянч устунлари диаметри 6—12 м қилиб тайёрланади. Бундай устунлар, бурғилаш ва ишлатиш ускуналари музликлар, тўлқинлар ва технологик кучларга бардошли бўлиши керак. Платформалар Қора, Азов ва Каспий денгизларида қурилган бўлиб, бу ерларда сувнинг чуқурлиги 10 м дан 84 м гача боради. Платформалар тўлқин баландлиги 14 м, шамолнинг тезлиги 40 м/с, сув остидаги оқим тезлиги 15 м/с бўлган шароитга мўлжалланади. Платформа блокларини ўрнатиш асосан кўтариш кучи 250 т бўлган кема кранлари орқали бажарилади. Таянч устунлари оғирлиги 220 т бўлган юк билан юмшоқ заминга ботирилади, кейин механик болга билан урилади. Чет эл фирмалари — «Аргус Айленд» ва «Шелл ойл компани» сувнинг чуқурлиги 61—70 м бўлган шелфлар учун платформалар тайёрлайди. Бундай платформалар ёрдамида Бермуд ороллари атрофида, Канада ва Ақшнинг арктика қисмларида бурғилаш ишлари олиб борилмоқда. Платформаларнинг ўртача оғирлиги 1800—3620 т атрофида., Денгизда бурғилаш

Кудук бурғулаш (пармалаш)қорақалпоқчаҚудық бурғылаўинглизчаShink drilling

керн олинадиган бурғилашда колонкали долото ишлатилади. Долото жинсни емирадиган асбоб (бурғи бошчаси) ва керн қабул қилгич мосламасидан иборат. Бурғи бошчаси тоғ жинсини қудуқ губи чеккасидан емириб қудуқ ўртасида жинс устуни (керн)ни қолдиради. Керн қудуқнинг чуқурлашишида керн қабул қилгич ичкарисига жойлашиб боради. Керн қабул қилгич қурилмаси қобиқ ва керн қабул қилгичдан иборат. Қобиқ бурғи бошчасини бурғилаш бирикмаси билан бирлаштириш ва керн қабул қилгични турли механик зарарланишдан сақлайди. Керн қабул қилгич кернни қабул қилади, бурғилаш вақтида ва юқорига чиқариб олишда уни сақлайди. Керн қабул қилгичнинг пастки қисмида керн узгич ва ушлаб турадиган мосламалар жойлашган, юқорисига керн қабул қилишида сиқиб чиқарилган ювувчи суюқликни ўтказиб юборадиган клапан ўрнатилган. ГОСТ 21949—76 «Устройства керноприемние» бўйича ажратиб олинадиган ва олинмайдиган керн қабул қилгич долоталар ишлаб чиқарилади. Керн қабул қилгични ажратиб олинмайдиган долото б-н бурғилашда керн қабул қилгични юқорига чиқариш учун Бқбни юқорига кўтариш керак, ечилиб олинадиганида ушлагич билан фақат керн қабул қилгич юқорига чиқариб олинади. Керн қабул қилувчи мосламанинг узунлиги 16 м, керн қабул қилгичники 14,5 м. «Недра» керн қабул қилувчи мослама учун шарошкали, олмосли ва қаттиқ қотишмали бурғи бошчалари ишлаб чиқарилади. Булар турли қаттиқликдаги тоғ жинсларига мўлжалланган. «Недра» керн қабул қилгич қурилмасидан ташқари, диаметри 212,7 мм ли ажратиб олинмайдиган долотали «Силур» керн қабул қилгич ҳам мавжуд. Конструксияси «Недра»никига ўхшаш. Булардан бошқа 100 мм диаметрли керн оладиган «Кембрий» мосламаси ҳам бор. Ажратиб олинадиган керн қабулқилгичлар турли моделларда чиқарилади. Турбинали бурғилашда бундай мосламалар колонкали турбобур номи билан маълум. КТДЗ ва КТД4С колонкали бурғилаш турбиналари ишлаб чиқарилган. ТКЗ ва СТ туридаги бурғи бошчалари ишлатила-, Керн олиб бурғилаш

Шохсимон қия бурғилаш

мураккаб геологик ва географик-иқлимий шароитларда қудуқларни сиқилган ҳаво оқими ёрдамида бурғилаш. Бунга разведка қудуқларини бурғилашда ҳаво аралаштирилган суюқликлардан, зарбали-айланма бурғилашда туб пневмозарбали механизмлар (тўғридан-тўғри айланиш схемаси)дан фойдаланиб бурғилаш, шунингдек, вакуумли бурғилаш (тескари айланиш схемаси), эрлифт снарядларини (суюқликни маҳаллий айланиш схемаси) қўллаб бурғилаш ва б. киради. С.ҳ.о.б.б. қудуқ кесимида бўш, бурғилаш чоғида ювувчи суюқлик таъсирида қудуқ деворидан ағдариладиган ёки доимий манфий температурали (доимий музлоқ) жинсларни ҳамда баланд тоғли ва чўл зоналарида, сув билан таъминлаш қийин бўлган жойларда қўлланилади. Қудуқни шламдан тозалашда ҳаво газсимон омил сифатида ишлатилади, у ювувчи суюқликларга қараганда қатор афзалликларга эга. Ҳаво чексиз миқдорда, ҳар қандай жойда мавжуд, қовушқоқлиги ва зичлиги жуда паст, сиқилувчандир. Унинг иссиқлик ўтказувчанлиги ва иссиқлик ютиши сувникига нисбатан паст бўлганлигидан доимий музлоқ жинсларини бурғилашни осонлаштиради. Сиқилган ҳавонинг бундай хусусиятлари қувур ташқи бўшлиғида ҳаво оқимини катта тезликда ҳаракатланишига олиб келади ва майдаланган жинсларни ер юзасига олиб чиқади. Шу билан бирга қудуқда суюқлик устунининг бўлмаслиги жинс майдаловчи ускуна ишини енгиллаштиради. С.ҳ.о.б.б.да ҳамма турдаги жинс майдаловчи ускуналар — қаттиқ қотишмали коронкалар, шарошкали долоталар ва олмосли коронкалардан фойдаланилади. Сиқилган ҳаво оқими билан бурғилаш